Wybieranie: FGD 5

Pracownicze Plany Kapitałowe

(wprowadzone w 2018/2019 r.)
bazują na dość podobnej koncepcji, co OFE:
− udział nieobowiązkowy,
− prywatne środki inwestowane przez specjalne fundusze inwestycyjne,
− środki są wypłacane lub dziedziczone,
ale składki na PPK pochodzą z trzech źródeł:
• od pracownika (potrącane z wynagrodzenia),
• od pracodawcy,
• z budżetu państwa.
Dopłaty od pracodawcy i z budżetu to dodatkowa korzyść oszczędzającego

- kontrakty terminowe (futures, forward)
− opcje
− swapy
− warranty

Występuje tu zwykle silne zjawisko dźwigni finansowej, przez które są one wysoce dochodowe, ale i wysoce ryzykowne.

Potocznie: „podatek Belki”
Opodatkowany dochód:
- odsetki (lokat i obligacji)
- dywidendy
- przyrost wartości zainwestowanego kapitału
- inne dochody z kapitału

Stawka podatku: 19%.

Idea emerytur – regularne odkładanie dla zabezpieczenia przyszłości.
Polski system emerytalny oparty jest głównie o model reparacyjny
Konstrukcja polskiego systemu emerytalnego:
- I filar – ZUS (FUS) – obowiązkowy; repartycyjny
- II filar – OFE – obecnie nieobowiązkowy; kapitałowy
- III filar – nieobowiązkowy; kapitałowy
- PPK (najnowszy)
- PPE
- IKE
- IKZE
- hipoteka odwrócona
- inne? 

Oba produkty są oprocentowane  – odsetki są zyskiem posiadacza.
Dochodowość niska, ale i ryzyko bardzo niskie
Lokaty są zwykle lepiej oprocentowane, ale wymagają zamrożenia kapitału.

Kapitalizacja odsetek to dopisywanie odsetek do kapitału; powoduje, że za następny
okres odsetki liczone są od większej kwoty (czyli zysk przyrasta szybciej, niż bez kapitalizacji). 

Obligacje mogą być: skarbowe, komunalne, korporacyjne

Obligacja to papier wartościowy, którego emitent (wystawca) zobowiązuje się w określonym
terminie wykupić go od nabywcy, spłacając kapitał oraz odsetki (analogicznie jak przy lokacie
bankowej).
Kupienie obligacji to udzielenie pożyczki emitentowi tej obligacji.
Najpopularniejsze są obligacje skarbowe; są one praktycznie pozbawione ryzyka
(gwarantowane przez państwo).

Stosunkowo trudne kalkulowanie rentowności (dochodowości).

Ideą ubezpieczeń jest zabezpieczenie przyszłych potrzeb majątkowych podmiotów ubezpieczonych w zamian za przyjmowane od nich składki.

Ogólny podział: osobowe i majątkowe

Najczęściej spotykane ubezpieczenia to:
- emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe (ZUS)
- zdrowotne (NFZ)
- komunikacyjne odpowiedzialności cywilnej (OC)
- mieszkania, pojazdu (AC)
- na życie
Ekwiwalentość bieżących składek i przyszłych świadczeń może być większa (np. emerytalne) lub mniejsza (np. komunikacyjne).
Ubezpieczenia opierają się na statystykach zdarzeń i ocenie prawdopodobieństw, które wyznaczają ryzyka podlegające ubezpieczeniu. 

Można rozróżnić dwa rodzaje:
- polisy oszczędnościowe (tzw. polisolokaty)
(były wykorzystywane do unikania podatku Belki, ale obecne regulacje już na to nie
pozwalają)
- ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
(często nie gwarantują ochrony kapitału, mają niejasną konstrukcję i wyjątkowo niekorzystną dla klienta opłatę likwidacyjną) 

- szczególnie niebezpieczne

- mało informacji

- nakłanianie do szybkich decyzji

dywersyfikacja ryzyka
Dywersyfikacja (rozproszenie, rozłożenie) ryzyka polega na zróżnicowaniu działalności
tak, by zyski z jednych obszarów kompensowały straty w innych.

Produkt strukturyzowany składa się z co najmniej dwóch prostszych.
Zapewnia znaczną (zwykle 100%) ochronę kapitału oraz daje szanse na dodatkowy zysk
Uwaga: jeśli występuje inflacja, to zwrot kapitału realnie jest stratą! 

− fundusze rynku pieniężnego
− fundusze obligacji
− fundusze akcji
− fundusze mieszane (zrównoważone)
Dochodowość i ryzyko zależne od inwestorów bazowych

Fundusze pobierają opłaty, które obniżają zyski osiągane przez inwestorów. 

− posiadanie rezerwy na nieprzewidziane sytuacje
− gromadzenie na przyszły duży wydatek (np. mieszkanie)
− gromadzenie na emeryturę
− pomnażanie oszczędności (zysk z kapitału) 

Konta oszczędnościowe
Lokaty bankowe
Obligacje
Akcje
Waluty
Inwestycje alternatywne
Fundusze inwestycyjne
Instrumenty pochodne
Produkty strukturyzowane 

Akcja to papier wartościowy potwierdzający prawo do współwłasności spółki akcyjnej,
udziału w jej zyskach i decydowaniu o jej losach.
Handel akcjami organizuje giełda papierów wartościowych.
Kursy akcji naprzemiennie rosną i spadają; możliwy jest duży dochód, jak i poniesienie straty.
Dodatkowym dochodem bywa dywidenda (wypłata z zysku spółki), która jednak nie
zawsze jest wypłacana.
Potencjalna dochodowość akcji jest wysoka, ale duże jest też ryzyko

Wysokiej dochodowości towarzyszy zwykle wysokie ryzyko – i odwrotnie.

1. Uwzględnienie i ocena decyzji dla budżetu domowego w długim okresie;
2. Stosunek do ryzyka – całego gospodarstwa domowego! 

- surowce (złoto, srebro, platyna, miedź, ropa, pszenica, bawełna)
- nieruchomości (zysk z wynajmu i/lub przyrostu wartości)
- numizmaty
- dzieła sztuki
- alkohole (whisky, wina)

Szczególna forma inwestycji w nieruchomości – tzw. aparthotele i condohotele. (wybudowanie jednego pokoju hotelowego z prawem własności)
UOKiK i KNF ostrzega przed takimi inwestycjami. 

Instrument pochodny (derywat) to umowa dotycząca przyszłej ceny lub kursu pewnego
instrumentu bazowego (np. towaru, waluty, akcji, indeksu giełdowego, stopy procentowej). 

- bezpośrednie
- pośrednie (fundusze inwestycyjne, instrumenty pochodne)

Pośrednie mogą być niepewne (np. Amber Gold).

Otwarte Fundusze Emerytalne

(wprowadzone w 1997 r.) to
fundusze inwestycyjne gromadzące wpłaty odciągane z wynagrodzeń i inwestujące w papiery wartościowe (obecnie głównie akcje). Konkretnej osobie są przypisane konkretne środki i jej są wypłacane (lub dziedziczone).
W 2021 r. miała nastąpić ostateczna likwidacja OFE – środki z kont uczestników miały trafić na konta IKE (po odprowadzeniu 15% opłaty) lub na konta w ZUS. Zmiany te zostały wstrzymane.

Możliwe formy lokowania pieniędzy w waluty:
- bezpośrednio (np. w kantorze, przez konto walutowe)
- pośrednio (np. przez platformy transakcyjne, fundusze inwestycyjne)

Kursy walut są zmienne, dlatego (podobnie jak przy akcjach) dają one duży potencjał
dochodu, ale przy dużym ryzyku strat