Wybieranie: FGD 5

− fundusze rynku pieniężnego
− fundusze obligacji
− fundusze akcji
− fundusze mieszane (zrównoważone)
Dochodowość i ryzyko zależne od inwestorów bazowych

Fundusze pobierają opłaty, które obniżają zyski osiągane przez inwestorów. 

Pracownicze Plany Kapitałowe

(wprowadzone w 2018/2019 r.)
bazują na dość podobnej koncepcji, co OFE:
− udział nieobowiązkowy,
− prywatne środki inwestowane przez specjalne fundusze inwestycyjne,
− środki są wypłacane lub dziedziczone,
ale składki na PPK pochodzą z trzech źródeł:
• od pracownika (potrącane z wynagrodzenia),
• od pracodawcy,
• z budżetu państwa.
Dopłaty od pracodawcy i z budżetu to dodatkowa korzyść oszczędzającego

Możliwe formy lokowania pieniędzy w waluty:
- bezpośrednio (np. w kantorze, przez konto walutowe)
- pośrednio (np. przez platformy transakcyjne, fundusze inwestycyjne)

Kursy walut są zmienne, dlatego (podobnie jak przy akcjach) dają one duży potencjał
dochodu, ale przy dużym ryzyku strat

Wysokiej dochodowości towarzyszy zwykle wysokie ryzyko – i odwrotnie.

Idea emerytur – regularne odkładanie dla zabezpieczenia przyszłości.
Polski system emerytalny oparty jest głównie o model reparacyjny
Konstrukcja polskiego systemu emerytalnego:
- I filar – ZUS (FUS) – obowiązkowy; repartycyjny
- II filar – OFE – obecnie nieobowiązkowy; kapitałowy
- III filar – nieobowiązkowy; kapitałowy
- PPK (najnowszy)
- PPE
- IKE
- IKZE
- hipoteka odwrócona
- inne? 

- szczególnie niebezpieczne

- mało informacji

- nakłanianie do szybkich decyzji

Ideą ubezpieczeń jest zabezpieczenie przyszłych potrzeb majątkowych podmiotów ubezpieczonych w zamian za przyjmowane od nich składki.

Ogólny podział: osobowe i majątkowe

Najczęściej spotykane ubezpieczenia to:
- emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe (ZUS)
- zdrowotne (NFZ)
- komunikacyjne odpowiedzialności cywilnej (OC)
- mieszkania, pojazdu (AC)
- na życie
Ekwiwalentość bieżących składek i przyszłych świadczeń może być większa (np. emerytalne) lub mniejsza (np. komunikacyjne).
Ubezpieczenia opierają się na statystykach zdarzeń i ocenie prawdopodobieństw, które wyznaczają ryzyka podlegające ubezpieczeniu. 

- kontrakty terminowe (futures, forward)
− opcje
− swapy
− warranty

Występuje tu zwykle silne zjawisko dźwigni finansowej, przez które są one wysoce dochodowe, ale i wysoce ryzykowne.

dywersyfikacja ryzyka
Dywersyfikacja (rozproszenie, rozłożenie) ryzyka polega na zróżnicowaniu działalności
tak, by zyski z jednych obszarów kompensowały straty w innych.

− posiadanie rezerwy na nieprzewidziane sytuacje
− gromadzenie na przyszły duży wydatek (np. mieszkanie)
− gromadzenie na emeryturę
− pomnażanie oszczędności (zysk z kapitału) 

- surowce (złoto, srebro, platyna, miedź, ropa, pszenica, bawełna)
- nieruchomości (zysk z wynajmu i/lub przyrostu wartości)
- numizmaty
- dzieła sztuki
- alkohole (whisky, wina)

Szczególna forma inwestycji w nieruchomości – tzw. aparthotele i condohotele. (wybudowanie jednego pokoju hotelowego z prawem własności)
UOKiK i KNF ostrzega przed takimi inwestycjami. 

1. Uwzględnienie i ocena decyzji dla budżetu domowego w długim okresie;
2. Stosunek do ryzyka – całego gospodarstwa domowego! 

Można rozróżnić dwa rodzaje:
- polisy oszczędnościowe (tzw. polisolokaty)
(były wykorzystywane do unikania podatku Belki, ale obecne regulacje już na to nie
pozwalają)
- ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
(często nie gwarantują ochrony kapitału, mają niejasną konstrukcję i wyjątkowo niekorzystną dla klienta opłatę likwidacyjną) 

Produkt strukturyzowany składa się z co najmniej dwóch prostszych.
Zapewnia znaczną (zwykle 100%) ochronę kapitału oraz daje szanse na dodatkowy zysk
Uwaga: jeśli występuje inflacja, to zwrot kapitału realnie jest stratą! 

Akcja to papier wartościowy potwierdzający prawo do współwłasności spółki akcyjnej,
udziału w jej zyskach i decydowaniu o jej losach.
Handel akcjami organizuje giełda papierów wartościowych.
Kursy akcji naprzemiennie rosną i spadają; możliwy jest duży dochód, jak i poniesienie straty.
Dodatkowym dochodem bywa dywidenda (wypłata z zysku spółki), która jednak nie
zawsze jest wypłacana.
Potencjalna dochodowość akcji jest wysoka, ale duże jest też ryzyko

- bezpośrednie
- pośrednie (fundusze inwestycyjne, instrumenty pochodne)

Pośrednie mogą być niepewne (np. Amber Gold).

Instrument pochodny (derywat) to umowa dotycząca przyszłej ceny lub kursu pewnego
instrumentu bazowego (np. towaru, waluty, akcji, indeksu giełdowego, stopy procentowej). 

Konta oszczędnościowe
Lokaty bankowe
Obligacje
Akcje
Waluty
Inwestycje alternatywne
Fundusze inwestycyjne
Instrumenty pochodne
Produkty strukturyzowane 

Otwarte Fundusze Emerytalne

(wprowadzone w 1997 r.) to
fundusze inwestycyjne gromadzące wpłaty odciągane z wynagrodzeń i inwestujące w papiery wartościowe (obecnie głównie akcje). Konkretnej osobie są przypisane konkretne środki i jej są wypłacane (lub dziedziczone).
W 2021 r. miała nastąpić ostateczna likwidacja OFE – środki z kont uczestników miały trafić na konta IKE (po odprowadzeniu 15% opłaty) lub na konta w ZUS. Zmiany te zostały wstrzymane.

Potocznie: „podatek Belki”
Opodatkowany dochód:
- odsetki (lokat i obligacji)
- dywidendy
- przyrost wartości zainwestowanego kapitału
- inne dochody z kapitału

Stawka podatku: 19%.

Oba produkty są oprocentowane  – odsetki są zyskiem posiadacza.
Dochodowość niska, ale i ryzyko bardzo niskie
Lokaty są zwykle lepiej oprocentowane, ale wymagają zamrożenia kapitału.

Kapitalizacja odsetek to dopisywanie odsetek do kapitału; powoduje, że za następny
okres odsetki liczone są od większej kwoty (czyli zysk przyrasta szybciej, niż bez kapitalizacji). 

Obligacje mogą być: skarbowe, komunalne, korporacyjne

Obligacja to papier wartościowy, którego emitent (wystawca) zobowiązuje się w określonym
terminie wykupić go od nabywcy, spłacając kapitał oraz odsetki (analogicznie jak przy lokacie
bankowej).
Kupienie obligacji to udzielenie pożyczki emitentowi tej obligacji.
Najpopularniejsze są obligacje skarbowe; są one praktycznie pozbawione ryzyka
(gwarantowane przez państwo).

Stosunkowo trudne kalkulowanie rentowności (dochodowości).