Do kogo i za pomocą jakiego dokumentu pielęgniarka powinna zgłosić podejrzenie
działania niepożądanego produktu leczniczego?
do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych (URPL),
• do producenta lub podmiotu odpowiedzialnego za dany lek,
• do osoby odpowiedzialnej za farmakowigilancję w placówce medycznej.
2. Co oznacza pozarejestracyjne stosowanie leku („off label”)?
Stosowanie leku w sposób inny, niż określony w Charakterystyce Produktu Leczniczego (np. inna dawka, grupa pacjentów, wskazanie).
3. Wymień i omów kategorie dostępności produktów leczniczych.
o Leki wydawane bez recepty (OTC).
o Leki wydawane z przepisu lekarza (Rp).
o Leki o ograniczonym dostępie (Rpw, np. psychotropowe, narkotyczne).
o Produkty stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym. Lz
4. Kto może być głównym badaczem w badaniu klinicznym produktu leczniczego prowadzonym na terytorium RP?
Osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu lekarza (lub lekarza dentysty – w zakresie ich kompetencji) i odpowiednie kwalifikacje naukowe/doświadczenie
5. Wymień korzyści wynikające z prowadzenia terapii monitorowanej pomiarem stężenia leku we krwi.
o Optymalizacja dawek (większa skuteczność, mniejsze ryzyko działań niepożądanych).
o Monitorowanie współpracy pacjenta (compliance).
o Indywidualizacja terapii (np. w chorobach przewlekłych).
6. Wymień wiarygodne źródła informacji o leku.
o Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL).
o Urzędowe publikacje (URPL, EMA, WHO).
o Farmakopea, rzetelne czasopisma naukowe i bazy danych (np. Medline).
7. Wymień zalety i wady e-recepty.
o Zalety: czytelność, łatwość przechowywania i odtwarzania, mniejsze ryzyko błędu, automatyczna weryfikacja refundacji.
o Wady: uzależnienie od systemu informatycznego, konieczność dostępu do Internetu, ewentualne awarie.
8. Omów receptę transgraniczną.
o Recepta wystawiana w jednym kraju UE i realizowana w innym.
o Musi spełniać wymagania formalne obowiązujące w danym państwie (m.in. dane pacjenta, lekarza, numer telefonu, adres placówki).
9. Podaj definicję środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego.
o Produkty przeznaczone do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych osób w określonych stanach chorobowych lub fizjologicznych (np. preparaty do żywienia dojelitowego).
10. Co oznacza na recepcie zapis „NZ” i „CITO”?
NZ” (nie zamieniać): farmaceuta nie może wydać zamiennika leku.
• „CITO” (pilne): recepta do natychmiastowej realizacji (lek musi być wydany jak najszybciej).
11. Najczęstsze przyczyny PChN i w którym stadium pacjent kwalifikowany jest do leczenia nerkozastępczego?
• Najczęstsze: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, kłębuszkowe zapalenia nerek.
• Leczenie nerkozastępcze: stadium 5 (schyłkowa niewydolność nerek, GFR <15 ml/min/1,73 m²).
12. Zasady prowadzenia bilansu płynów. Dlaczego to ważne u pacjentów dializowanych?
• Notowanie płynów przyjętych (doustnie, dożylnie) oraz wydalonych (mocz, dializat, drenaże).
• U pacjentów dializowanych pomaga w ocenie przewodnienia lub odwodnienia i dostosowaniu parametrów dializy.
13. Różnice między hemodializą a dializą otrzewnową.
• Hemodializa: krew oczyszczana pozaustrojowo w dializatorze, wymaga dostępu naczyniowego i wizyt w stacji dializ.
• Dializa otrzewnowa: wykorzystuje błonę otrzewnową, możliwa w warunkach domowych, wymaga cewnika Tenckhoffa.
14. Podstawowe zasady opieki nad pacjentem po przeszczepieniu nerki w okresie pooperacyjnym.
• Kontrola parametrów życiowych, bilansu płynów, obserwacja diurezy.
• Podawanie leków immunosupresyjnych, monitorowanie ewentualnych objawów odrzucania.
• Profilaktyka zakażeń (aseptyka, antybiotykoterapia osłonowa).
15. Objawy mogące wskazywać na odrzucanie przeszczepu nerki.
• Spadek diurezy, wzrost kreatyniny i mocznika, obrzęki, gorączka.
• Ból w okolicy przeszczepionego narządu, nadciśnienie tętnicze.
16. Główne zalety dializy otrzewnowej w porównaniu z hemodializą.
• Możliwość prowadzenia terapii w domu, większa autonomia pacjenta.
• Mniej gwałtownych wahań objętości płynów i ciśnienia.
• Brak konieczności tworzenia przetoki naczyniowej.
17. Najczęstsze powikłania w trakcie hemodializy.
• Spadki ciśnienia tętniczego, kurcze mięśni, bóle głowy.
• Reakcje anafilaktyczne na błonę dializatora, zaburzenia rytmu serca.
18. Zasady pielęgnacji stałego dostępu naczyniowego do hemodializy (przetoka tętniczo-żylna).
• Zachowanie higieny (mycie skóry, sterylne opatrunki).
• Unikanie ucisku i pobierania krwi z kończyny z przetoką.
• Kontrola tętna i szmeru naczyniowego (tzw. thrill) nad przetoką.
19. Zasady pielęgnacji cewnika Tenckhoffa do dializy otrzewnowej.
• Opatrunek jałowy, regularna zmiana wg zaleceń.
• Mycie rąk i dezynfekcja przed każdą manipulacją.
• Kontrola miejsca wkłucia pod kątem zakażeń (zaczerwienienie, wyciek).
20. Objawy dializacyjnego zapalenia otrzewnej (peritonitis) i zapobieganie.
• Mętny dializat, ból brzucha, gorączka, nudności.
• Profilaktyka: zachowanie aseptyki przy wymianach płynu, szybkie reagowanie na wszelkie objawy infekcji.
21. Definicja rany przewlekłej i przykłady najczęściej spotykanych.
• Rana, która nie wykazuje tendencji do wygojenia w typowym czasie (zwykle >8 tygodni).
• Np. odleżyny, owrzodzenia żylne, stopa cukrzycowa, owrzodzenia tętnicze.
22. Fazy gojenia rany.
Zapalna (oczyszczania), proliferacyjna (wytwarzanie ziarniny), remodeling (przebudowa).
23. Czynniki ogólnoustrojowe i miejscowe opóźniające proces gojenia rany.
• Ogólnoustrojowe: cukrzyca, niedożywienie, zaburzenia immunologiczne, wiek.
• Miejscowe: infekcja, martwica tkanek, niewłaściwe opatrunki lub ucisk.
24. Przyczyny powstawania odleżyn i ich podział według Torrance’a.
• Przyczyny: długotrwały ucisk, tarcie, wilgoć, niedożywienie, brak ruchu.
• Podział Torrance’a: 5 stopni – od zaczerwienienia skóry aż do martwicy sięgającej mięśni i kości.
25. Na czym polega miejscowe postępowanie z raną przewlekłą zgodnie ze strategią TIME?
• T (Tissue) – ocena i usunięcie tkanek martwiczych,
• I (Infection) – kontrola zakażenia,
• M (Moisture) – utrzymanie odpowiedniego nawilżenia,
• E (Edge) – ocena i stymulacja brzegów rany do naskórkowania.
26. Kryteria wyboru opatrunku w leczeniu ran przewlekłych.
• Rodzaj, faza i głębokość rany, wysięk, obecność zakażenia, stan skóry otaczającej.
• Wrażliwość pacjenta (np. alergie) i dostępne zasoby.
27. Zalecenia pielęgnacyjne w profilaktyce zespołu stopy cukrzycowej.
• Codzienna kontrola stóp, prawidłowa higiena i nawilżanie.
• Noszenie odpowiedniego obuwia, unikanie urazów, regularne wizyty kontrolne u specjalisty.
28. Co to jest kompresoterapia i jakie zasady przekazać pacjentowi?
• Terapia uciskowa (np. pończochy, bandaże) wspomagająca krążenie żylne.
• Zasady: właściwy dobór i zakładanie od rana, unikanie zagięć, systematyczne stosowanie.
29. Zalety nowoczesnych opatrunków vs. opatrunki tradycyjne.
• Nowoczesne (hydrokoloidy, hydrożele, alginiany) zapewniają wilgotne środowisko, przyspieszają gojenie, rzadziej trzeba je zmieniać.
• Tradycyjne: częsta zmiana, mogą przysychać do rany, mniej skuteczne w utrzymaniu odpowiedniego mikrośrodowiska.
30. Objawy miejscowego zakażenia rany.
Zaczerwienienie, obrzęk, ból, wzmożone ocieplenie, ropna wydzielina, nieprzyjemny zapach.
31. Zadania w ramach promocji zdrowia w jednym z miejsc edukacji zdrowotnej.
• Np. w szkole: organizacja warsztatów zdrowego żywienia, aktywności fizycznej, promocja szczepień.
• Współpraca z rodzicami i nauczycielami, dostosowanie przekazu do wieku dzieci.
32. Znaczenie komunikacji interpersonalnej w procesie edukacji pacjenta.
• Budowanie relacji zaufania, ułatwianie zrozumienia zaleceń.
• Wpływ na motywację i przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.
33. Etapy rozwiązywania problemów zdrowotnych w relacji pielęgniarka–pacjent.
• Identyfikacja problemu, postawienie celu, plan interwencji, realizacja działań, ewaluacja efektów.
34. Różnica między marketingiem zdrowotnym a komercyjnym.
• Zdrowotny: kładzie nacisk na zmianę zachowań prozdrowotnych, dobro pacjenta.
• Komercyjny: nastawiony na zysk i sprzedaż usług/towarów.
35. Pielęgniarka jako specjalista marketingu społecznego.
• Promuje zachowania prozdrowotne, profilaktykę, dba o komunikację i edukację w społeczeństwie.
36. Piramida zdrowia w kontekście teorii hierarchii potrzeb.
Uwzględnienie potrzeb fizjologicznych (odpowiednie żywienie, aktywność), bezpieczeństwa (profilaktyka chorób), a także wyższych poziomów związanych z samorealizacją i poczuciem przynależności.
37. Fazy profilaktyki.
• Pierwotna (zapobieganie chorobom), wtórna (wczesne wykrywanie, leczenie), trzeciorzędowa (zapobieganie powikłaniom i nawrotom).
38. Korzyści z wdrażania programów promocji zdrowia w zakładach pracy – w tym prezenteizm.
• Spadek absencji chorobowej, większa produktywność, lepsze samopoczucie pracowników.
• Prezenteizm – pracownicy są w pracy, ale w gorszej formie, co wpływa na efektywność.
39. Pielęgniarka środowiska nauczania – przyszłość czy przeżytek?
• Wciąż kluczowa rola w profilaktyce i edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży.
• Potrzebne nowe kompetencje i większa promocja zawodu.
40. Udział pielęgniarki szkolnej w realizacji edukacji zdrowotnej.
• Organizacja zajęć o zdrowym stylu życia, szczepieniach, higienie.
• Wsparcie w rozwiązywaniu problemów zdrowotnych (np. wad postawy).
41. Proces pielęgnowania a edukacja zdrowotna.
• Edukacja integralną częścią planu pielęgnacji (diagnoza → plan → realizacja → ocena).
42. Promocja zdrowia i profilaktyka w geriatrii.
Zwiększenie aktywności fizycznej, profilaktyka upadków, szczepienia, dieta, wsparcie psychologiczne.
43. Porada pielęgniarska AOS.
• Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna: pielęgniarka może udzielać porad (np. w zakresie leczenia ran, zapobiegania powikłaniom przewlekłym).
44. Porada pielęgniarska w POZ.
Zakres porady obejmuje: pomiary podstawowych parametrów życiowych, ocenę stanu
zdrowia, edukację zdrowotną, kwalifikację do szczepień, pobieranie materiału biologicznego,
kontrolę ran, instruktaż z zakresu samopielęgnacji, wsparcie psychiczne. Porada może być
udzielana w przy
45. Współczesne wyzwania ochrony zdrowia.
• Starzenie się społeczeństwa, wielochorobowość, wzrost kosztów, nierówności w dostępie do świadczeń, nowe technologie.
46. Pacjent – partner w działaniach pielęgniarki.
• Model współpracy i współodpowiedzialności pacjenta za proces leczenia i pielęgnacji.
Taka relacja opiera się na wzajemnym szacunku, zaufaniu, komunikacji i uznaniu autonomii
pacjenta. Pielęgniarka nie narzuca rozwiązań, ale wspólnie z pacjentem analizuje możliwości
i wspiera go w podejmowaniu de
47. Współczesne kompetencje zawodowe pielęgniarki i położnej.
• Autonomia, samodzielność decyzyjna, poszerzone uprawnienia (np. ordynowanie leków), kompetencje edukacyjne i zarządcze.
48. 5 kroków skutecznej zmiany wg modelu Prochaski i DiClemente.
• Prekontemplacja, kontemplacja, przygotowanie, działanie, utrzymanie.
49. Rola pielęgniarki w organizacji koordynowanej opieki zdrowotnej. Kluczowe kompetencje.
• Koordynacja świadczeń, monitorowanie stanu pacjenta, edukacja i wsparcie w samopielęgnacji.
• Umiejętność komunikacji, zarządzania, współpracy w zespole wielodyscyplinarnym.
50. Podstawowe modele opieki koordynowanej w Polsce – zalety i ograniczenia.
• Np. AOS plus POZ i świadczenia szpitalne w jednym ciągu.
• Zalety: ciągłość i spójność leczenia. Ograniczenia: trudności organizacyjne, braki kadrowe, finansowanie.
51. Znaczenie zespołów interdyscyplinarnych w procesie opieki koordynowanej. Kluczowe cechy współpracy.
• Wspólna ocena problemu pacjenta, indywidualny plan opieki, wzajemna komunikacja, zaufanie, jasny podział ról.
52. Zasady funkcjonowania systemu koordynowanej opieki przy chorobach przewlekłych i narzędzia wspierające.
• Holistyczne podejście, stały kontakt z pacjentem, kontrola efektów.
• Narzędzia: elektroniczna dokumentacja, telemedycyna, scoringi ryzyka.
53. Wyzwania przy wdrażaniu regulacji prawnych dot. opieki koordynowanej w Polsce.
• Spójność przepisów, finansowanie, zrozumienie roli koordynacji przez personel i pacjentów.
• Konieczność zmian organizacyjnych i edukacji kadr.
54. Cele ekonomii behawioralnej w kontekście koordynowanej opieki i przykłady zastosowania.
• Badanie zachowań pacjentów i personelu, by ułatwić wprowadzanie korzystnych nawyków (np. przypomnienia SMS, programy lojalnościowe).
• Zmniejszenie kosztów systemu przez zmianę zachowań (np. regularne kontrole, lepsza adherence).
55. Korzyści i wyzwania związane z e-zdrowiem w opiece koordynowanej.
• Korzyści: szybszy dostęp do danych pacjenta, lepsza komunikacja, teleporady, monitorowanie zdalne.
• Wyzwania: bezpieczeństwo danych, wykluczenie cyfrowe, koszty sprzętu i oprogramowania.
56. Zasady opracowywania standardów postępowania pielęgniarskiego (EBN) w kontekście opieki koordynowanej.
• Oparcie na najnowszych badaniach, wytycznych, konsultacjach ekspertów.
• Ujednolicenie procedur i włączenie w proces wszystkich członków zespołu.
57. Podstawowe założenia teorii pielęgniarstwa wielokulturowego Madeleine Leininger.
• Poszanowanie różnorodności kulturowej, dostosowanie opieki do wartości i wierzeń pacjenta.
• Działania oparte na zrozumieniu i komunikacji międzykulturowej.
58. Różnice kulturowe i religijne w postrzeganiu człowieka oraz ich wpływ na komunikację międzykulturową.
• Odrębne wzorce zachowań, rytuały, postrzeganie zdrowia i choroby.
• Wpływ na formę zwracania się do pacjenta, respektowanie określonych praktyk żywieniowych czy zabiegowych.
59. Wyzwania w opiece nad pacjentami różnych wyznań i kultur oraz strategie radzenia sobie.
• Bariery językowe, różne oczekiwania dotyczące terapii i wsparcia duchowego.
• Rozpoznawanie potrzeb pacjenta, współpraca z tłumaczami, elastyczność w dostosowaniu praktyk.
60. Model wrażliwości kulturowej M. Bennetta i wykorzystanie w praktyce.
• Od etnocentryzmu do etnorelatywizmu (oswojenie różnorodności).
• Pomaga rozwijać zdolność dostrzegania, rozumienia i poszanowania odmienności.
61. Znaczenie kulturowych uwarunkowań żywieniowych w opiece zdrowotnej i transfuzjologii.
• Niektóre religie zabraniają spożywania określonych produktów (np. wieprzowina, wołowina).
• Mogą też wpływać na akceptowalność transfuzji krwi (np. Świadkowie Jehowy).
62. Bariery wynikające z różnic kulturowych i sposoby ich przezwyciężenia.
• Bariery: język, stereotypy, uprzedzenia.
• Rozwiązania: szkolenia międzykulturowe, tłumacze, wypracowanie zaufania, otwarta komunikacja.
63. Rola komunikacji werbalnej i niewerbalnej w opiece nad pacjentami z różnych kultur.
• Werbalna: wybór słów, tempo mówienia, unikanie żargonu.
• Niewerbalna: kontakt wzrokowy, dystans fizyczny, gesty – mogą mieć różne znaczenie w różnych kulturach.
64. Zasady dobrych praktyk w badaniach naukowych.
• Rzetelność, uczciwość, obiektywność, przejrzystość, poszanowanie etyki i praw uczestników.
• Dokumentowanie i raportowanie wyników zgodnie z obowiązującymi standardami.
65. Pojęcia: metoda, technika i narzędzia w badaniach naukowych.
• Metoda: ogólny sposób postępowania badawczego (np. metoda sondażu diagnostycznego).
• Technika: konkretne czynności (np. wywiad kwestionariuszowy).
• Narzędzia: środki wykorzystywane do zbierania danych (np. ankieta, kwestionariusz wywiadu).
66. EBM i EBP, rozwój badań w pielęgniarstwie.
• EBM (Evidence Based Medicine) – medycyna oparta na dowodach.
• EBP (Evidence Based Practice) – praktyka oparta na dowodach w różnych dziedzinach (tu: pielęgniarstwo).
• Rozwój: coraz więcej badań naukowych dotyczących skuteczności procedur pielęgniarskich.
67. Elementy procesu badawczego i krótka charakterystyka jednego z nich.
• Formułowanie problemu, przegląd literatury, dobór metody, zbieranie danych, analiza wyników, wnioski.
• Przykład: przegląd literatury – analizuje istniejące publikacje dla zdefiniowania stanu wiedzy.
68. Czasopisma naukowe w pielęgniarstwie i kryteria, jakie muszą spełniać.
• Np. „Nursing Research”, „Journal of Advanced Nursing”, polskie „Pielęgniarstwo Polskie”.
• Kryteria: recenzowanie naukowe, indeksowanie w bazach, określone standardy etyczne i redakcyjne.
69. Założenia organizacji nadzoru epidemiologicznego w placówkach medycznych.
• Ciągłe monitorowanie zakażeń, analiza ryzyka, zgłaszanie do odpowiednich organów.
• Przestrzeganie procedur higieny i raportowanie wystąpień zakażeń szpitalnych.
70. Charakterystyka działań Zespołu ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych i skład zgodnie z prawem.
• Monitorowanie, analiza i raportowanie zakażeń. Edukacja personelu, wdrażanie procedur.
• Skład: lekarz, pielęgniarka epidemiologiczna, mikrobiolog lub diagnosta laboratoryjny.
71. Definicja i podział zakażeń szpitalnych, warunki do uznania ich za szpitalne.
• Zakażenia, które wystąpiły w trakcie lub po hospitalizacji i są związane z pobytem w szpitalu.
• Podział: endogenne, egzogenne, okołozabiegowe.
• Warunek: objawy ≥48–72 h od przyjęcia (lub w okresie inkubacji związanym z hospitalizacją).
72. Najczęstsze postacie kliniczne zakażeń szpitalnych i specyfika oddziałów.
• Zakażenia układu moczowego (gł. oddziały z cewnikowaniem), zakażenia miejsca operowanego, zapalenia płuc (OIOM).
• Specyficzne patogeny dla oddziałów (np. MRSA na chirurgii, Klebsiella na OIOM).
73. Czynniki alarmowe prowadzące do zakażeń szpitalnych (bakterie lekooporne).
• MRSA, VRE, ESBL, KPC, CPE.
• Wymagają izolacji pacjentów i wzmożonych środków higieny.
74. Standardy, procedury i instrukcje – procedura higieny rąk. Edukacja personelu.
• Elementy procedury: wskazania (5 momentów wg WHO), technika mycia/rubowania, rodzaje środków.
• Edukacja: szkolenia, plakaty, monitorowanie przestrzegania (audyt).
75. Dekontaminacja i strefy czystości.
• Dekontaminacja: proces usuwania lub niszczenia drobnoustrojów (mycie, dezynfekcja, sterylizacja).
• Strefy: brudna (wysokie ryzyko skażenia), pośrednia (przygotowanie), czysta (dystrybucja sprzętu jałowego).
76. Praktyka pielęgniarska oparta na dowodach (EBNP) – definicja, komponenty, korzyści.
• Wykorzystywanie aktualnych wyników badań, doświadczenia klinicznego i preferencji pacjenta.
• Korzyści: wyższa jakość opieki, lepsze wyniki pacjentów, racjonalizacja kosztów.
77. Najczęściej wskazywane bariery wdrażania praktyki opartej na dowodach (EBN).
• Brak czasu, ograniczony dostęp do baz naukowych, niewystarczające kompetencje w krytycznej ocenie badań, opór personelu.
78. Etapy procesu praktyki opartej na dowodach naukowych.
Formułowanie pytania klinicznego, wyszukiwanie dowodów, krytyczna ocena, wdrożenie, ocena efektywności.
79. Format PICO – etapy stawiania pytań klinicznych.
• P (Patient/Problem), I (Intervention), C (Comparison), O (Outcome).
• Klarowne określenie problemu, interwencji, porównania i oczekiwanego wyniku.
80. Metody diagnostyki chorób układu sercowo-naczyniowego (nieinwazyjne i inwazyjne).
• Nieinwazyjne: EKG, echo serca, testy wysiłkowe, Holter, RTG klatki piersiowej.
• Inwazyjne: koronarografia, angiografia tętnic, cewnikowanie serca.
81. Powstawanie czynności elektrycznej serca i rodzaje zaburzeń rytmu.
• Generowana w węźle zatokowo-przedsionkowym, przewodzona przez układ bodźcoprzewodzący (AV, pęczek Hisa, włókna Purkinjego).
• Zaburzenia: bradykardie, tachyarytmie, migotania, trzepotania.
82. Czynniki ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego i skala SCORE.
• Nadciśnienie, hipercholesterolemia, palenie tytoniu, cukrzyca, otyłość.
• SCORE ocenia 10-letnie ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego (płeć, wiek, ciśnienie, cholesterol, palenie).
83. Metody leczenia inwazyjnego w kardiologii – CHNS i zaburzenia rytmu.
• CHNS: angioplastyka wieńcowa (PCI), pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG).
• Zaburzenia rytmu: ablacja, wszczepienie stymulatora/ICD.
84. Zasady profilaktyki przeciwzakrzepowej w kardiologii w zależności od schorzenia.
• Stosowanie leków przeciwpłytkowych (ASA, klopidogrel) lub przeciwzakrzepowych (NOAC, warfaryna).
• Dostosowane do rodzaju arytmii (np. migotanie przedsionków) czy po zabiegach (stenty).
85. Zasady leczenia farmakologicznego i dietetycznego w nadciśnieniu tętniczym.
• Farmakologiczne: diuretyki, ACEI, ARB, beta-blokery, Ca-blokery.
• Dieta: ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych, utrzymanie prawidłowej masy ciała.
86. Postępowanie w chorobie żylakowej vs. miażdżycy obwodowej kończyn dolnych. Klasyfikacje obu schorzeń.
• Żylaki: leczenie uciskowe (klasy kompresji), zabiegi skleroterapii, stripping. Klasyfikacja CEAP.
• Miażdżyca: poprawa ukrwienia (farmakologia, rehabilitacja, ewentualnie angioplastyka). Klasyfikacja Fontaine’a lub Rutherforda.
87. Psychologia jako nauka – odniesienie do zawodu medycznego.
• Bada procesy zachowania i funkcjonowania człowieka.
• Pomaga lepiej zrozumieć pacjenta, radzić sobie ze stresem i komunikować się w zespole.
88. Potrzeba psychiczna – które najczęściej w środowisku medycznym?
• Bezpieczeństwa, uznania, kontaktu społecznego, samorealizacji.
• Personel i pacjenci często potrzebują wsparcia i poczucia akceptacji.
89. Potrzeba agresji – jak się przejawia? Etyczny aspekt.
• Zachowania wrogie, wulgarne, fizyczne lub słowne ataki.
• W środowisku medycznym wymaga kontroli i postępowania zgodnego z etyką (deeskalacja).
Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki i położnej zobowiązuje do poszanowania godności
każdej osoby – także tej, która zachowuje się agresywnie. Jednak nie
90. Różnica między potrzebą kompensacji a potrzebą wyczynu w kontekście pacjenta.
• Kompensacja: wyrównanie braków (np. niepowodzeń zdrowotnych) przez inne działania.
• Potrzeba wyczynu: dążenie do osiągnięć, sukcesu, przekraczania granic
91. Chęć opiekowania się innymi charakteryzuje jaką potrzebę?
• Potrzebę afiliacji i troski (opiekuńczości), związaną z poczuciem empatii i bliskości.
92. Lęk przed urazem fizycznym w codziennym funkcjonowaniu. Jak podejść do pacjenta?
• Okaż zrozumienie, zapewnij poczucie bezpieczeństwa, informuj o procedurach, unikaj gwałtownych działań.
93. Asertywność – definicja i przykłady w relacji z pacjentem.
• Wyrażanie własnego zdania, uczuć z poszanowaniem drugiej osoby.
• Przykład: przyjmowanie krytyki pacjenta spokojnie, ale i obrona własnych granic.
94. Cechy zachowań biernych utrudniających asertywność i propozycja pomocy.
• Uległość, unikanie konfliktów, podporządkowanie się.
• Pomoc: trening komunikacji, wzmacnianie poczucia własnej wartości
95. Mechanizmy obronne – do czego służą? (przykład)
• Chronią przed lękiem i trudnymi emocjami.
• Przykład: wyparcie (odpychanie od świadomości nieakceptowanych treści).
96. Sublimacja – na czym polega? (przykład)
• Przekształcanie nieakceptowanych popędów w działania społecznie akceptowane.
• Przykład: agresywne skłonności → uprawianie sportu kontaktowego.
97. Rodzina władzy – co to znaczy i jaki może mieć wpływ w zawodzie medycznym?
• Rodzina, gdzie dominuje surowa hierarchia, autorytarne rządy.
• Wpływ: może kształtować trudność w komunikacji partnerskiej z pacjentami (skłonność do autorytaryzmu).
98. Cechy rodziny chaotycznej. Rola pomocy takiej rodzinie.
• Brak struktury, jasnych zasad, często zaniedbanie emocjonalne.
• Pomoc: wsparcie psychologiczne, ustalenie reguł, praca terapeutyczna.
99. Komunikacja niewerbalna – definicja i odniesienie do pacjenta apalicznego.
• Przekaz za pomocą mimiki, gestów, mowy ciała.
• U pacjenta apalicznego kluczowe staje się obserwowanie reakcji (np. grymas, ruchy oczu) i samemu używanie ciepłego dotyku, spojrzenia.
100. Mechanizm projekcji – pomaga czy przeszkadza w relacjach?
• Rzutowanie własnych cech/uczuć na innych.
• Zwykle przeszkadza, bo zaburza obiektywne postrzeganie drugiej osoby
101. Rodzina pacjenta w zagrożeniu życia – możliwe zachowania i główne objawy.
• Szok, zaprzeczanie, lęk, agresja, rozpacz.
• Niezbędne wsparcie emocjonalne i rzetelna komunikacja.
102. Zagrożenia XXI wieku i następstwa w pracy w szpitalu.
• Stres, wypalenie, uzależnienia, cyberprzemoc, wielochorobowość.
• Wpływ na personel: większe obciążenie psychofizyczne, konieczność umiejętności radzenia sobie ze stresem.
103. Komunikacja werbalna – definicja i elementy.
• Przekaz słowny, obejmujący dobór słów, ton głosu, styl mówienia.
• Rodzaje: formalna (np. raport, konsultacja) i nieformalna (rozmowa z pacjentem).
104. Model salutogenetyczny – kto go pierwszy realizował?
• Twórca: Aaron Antonovsky.
• Koncentruje się na czynnikach sprzyjających zdrowiu (poczucie koherencji).
105. Konsekwencje pracy w warunkach ekspozycji/współpraca z pacjentem, rodziną, psychologiem.
• Ryzyko stresu, traumatyzacji (np. wypadki, ciężkie choroby).
• Znaczenie opieki psychologicznej dla personelu (superwizje, wsparcie).
106. Metody deeskalacji agresji.
Uspokojenie otoczenia, spokojny ton głosu, aktywne słuchanie, zachowanie bezpiecznego dystansu.
107. Zasady szacowania ryzyka zachowań agresywnych.
• Ocena historii pacjenta, obserwacja sygnałów ostrzegawczych (słownych i niewerbalnych), analiza kontekstu.
• Stosowanie skal oceny ryzyka.
108. Formy agresji fizycznej wobec personelu medycznego.
Uderzenia, pchnięcia, szarpanie, niszczenie mienia.
109. Formy agresji słownej wobec personelu medycznego.
Obelgi, groźby, krzyk, wulgarne komentarze.
110. Stan wyższej konieczności w opiece medycznej.
Działanie w celu ratowania życia/zdrowia, usprawiedliwione prawnie mimo naruszenia czyichś dóbr (np. przymusowe leczenie).
111. Uprawnienia personelu medycznego w stosowaniu środków bezpośredniego przymusu.
• Uregulowane ustawą (np. o ochronie zdrowia psychicznego).
• Możliwe przy zagrożeniu życia lub zdrowia pacjenta albo otoczenia (unieruchomienie, izolacja, podanie leków).
112. Komunikowanie się z pacjentem w sytuacji kryzysowej.
Zachować spokój, kontakt wzrokowy, używać prostego języka, okazywać empatię, słuchać aktywnie.
113. Dlaczego procedury bezpieczeństwa są kluczowe w placówkach opieki zdrowotnej?
• Chronią pacjentów i personel przed urazami, zakażeniami, eskalacją przemocy.
• Zapewniają standaryzację postępowania i minimalizację błędów.
114. Postępowanie pielęgniarki u pacjenta z nasileniem duszności w POChP.
• Ocena saturacji, tętna, oddechu.
• Podanie tlenu wg wskazań, ułożenie w pozycji ułatwiającej oddychanie, podawanie leków rozszerzających oskrzela.
115. Działania pielęgniarki POZ w profilaktyce chorób onkologicznych.
Działania pielęgniarki POZ:
1. Edukacja zdrowotna:
o informowanie o czynnikach ryzyka nowotworów (palenie, alkohol, otyłość),
o promocja zdrowego stylu życia: dieta, aktywność fizyczna, unikanie słońca.
2. Zachęcanie do badań przesiewowych:
o cytologia (kobiety 25–59 lat co 3 lata),
o mammogra
116. Problemy pielęgnacyjne u pacjenta z ostrym zapaleniem trzustki.
• Silny ból, zaburzenia trawienia, ryzyko wstrząsu.
• Pielęgniarka: monitorowanie bólu, bilansu płynów, wsparcie w diecie i nawodnieniu.
117. Postępowanie pielęgniarki w zawale mięśnia sercowego.
• Zapewnienie spokoju, monitorowanie parametrów życiowych, tlenoterapia, przygotowanie do zabiegów (angioplastyka).
118. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek.
• Zaburzenia gospodarki płynów i elektrolitów, nadciśnienie, anemia, zmiany skórne.
• Kontrola diety, bilansu płynów, wsparcie w dializoterapii.
119. Działania pielęgniarki w przygotowaniu pacjenta do koronarografii.
• Badania laboratoryjne (m.in. krzepliwość), ocena uczulenia na kontrast, wygolenie okolicy wkłucia, wyjaśnienie procedury.
120. Zadania pielęgniarki w opiece nad chorym z wybraną chorobą neurodegeneracyjną.
• Monitorowanie funkcji życiowych, wsparcie w samoopiece, zapobieganie odleżynom, ćwiczenia usprawniające.
121. Opieka nad chorym z polineuropatią.
• Kontrola czucia i bólu, zapobieganie urazom, dbałość o skórę (zwłaszcza stopy), rehabilitacja ruchowa.
122. Problemy opiekuńczo-pielęgnacyjne w SM, AD lub PD.
• SM: zaburzenia ruchowe, zmęczenie, depresja.
• Alzheimer: zaburzenia pamięci, zachowania, potrzeba stałego nadzoru.
• Parkinson: drżenia, sztywność, ryzyko upadków.
123. Udział pielęgniarki w pielęgnowaniu chorego na MND (stwardnienie zanikowe boczne) lub SMA.
• Pomoc w oddychaniu (respirator), karmieniu, zapobieganie przykurczom, wsparcie psychiczne rodziny.
124. Udział pielęgniarki w pielęgnowaniu chorego z otępieniem.
• Organizacja bezpiecznego środowiska, przypominanie o czynnościach higienicznych, podawanie leków.
125. Narzędzia oceniania efektów kształcenia na przykładzie OSCE.
• OSCE (Objective Structured Clinical Examination): stacje z zadaniami praktycznymi, standaryzowane scenariusze, obserwacja umiejętności w realnych/symulowanych sytuacjach.
126. Omów standard kształcenia na kierunku pielęgniarstwo.
• Określa minimalne wymagania programowe, liczbę godzin, efekty kształcenia (kompetencje zawodowe), praktyki kliniczne.
127. Zdefiniuj i omów treści kształcenia.
• Konkretne zagadnienia i umiejętności do opanowania, zgodne z planem studiów (teoria, praktyka, zajęcia warsztatowe).
Rodzaje treści:
1. Treści ogólne:
o podstawy nauk biologicznych i społecznych (anatomia, fizjologia,
psychologia, socjologia, etyka),
o język obcy, technologia informacyjna, kom
128. Omów dydaktykę medyczną.
Dydaktyka medyczna to dział dydaktyki ogólnej, zajmujący się procesem nauczania i
uczenia się w dziedzinach medycznych. Jej celem jest przekazywanie wiedzy, umiejętności i
postaw zawodowych w sposób efektywny, etyczny i zgodny z potrzebami praktyki
klinicznej.
129. Kształcenie ustawiczne w zawodzie pielęgniarki.
• Kursy specjalistyczne, szkolenia podyplomowe, konferencje, studia wyższe (magisterskie, doktoranckie).
• Konieczność aktualizowania wiedzy przez całe życie zawodowe.
130. Możliwości wykorzystania dydaktyki w pracy pielęgniarki.
• Edukacja pacjentów i rodzin (instruktaż, poradnictwo), szkolenie młodszych koleżanek, prowadzenie warsztatów.
131. Definicja koordynowanej opieki zdrowotnej i stosowane w niej mechanizmy.
• Integracja usług medycznych (POZ, AOS, szpital) wokół pacjenta, ciągłość opieki, planowanie i monitorowanie efektów.
132. Omów skalę NYHA.
Klasyfikacja NYHA:
• Klasa I – brak objawów w czasie normalnej aktywności fizycznej.
• Klasa II – niewielkie ograniczenie aktywności fizycznej. Objawy (duszność,
zmęczenie) pojawiają się przy większym wysiłku.
• Klasa III – znaczne ograniczenie aktywności. Objawy
Klasa IV – objawy niewydolności
133. Scharakteryzuj metodę 4 kroków.
• Zazwyczaj odnosi się do prostego algorytmu rozwiązania problemu: obserwacja/słuchanie, analiza, decyzja, działanie (bywa modyfikowane wg konkretnej procedury).
134. Czynniki wpływające na jakość opieki zdrowotnej.
• Kompetencje personelu, wyposażenie, organizacja, finansowanie, standardy i procedury, satysfakcja pacjenta.
135. Na czym polegają badania z podwójną ślepą próbą?
• Ani badacz, ani pacjent nie wiedzą, kto otrzymuje lek, a kto placebo.
• Minimalizuje to wpływ oczekiwań i uprzedzeń na wyniki.
136. Europejskie Deklaracje regulujące proces kształcenia pielęgniarek.
Dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Deklaracja Bolońska (1999)
Deklaracja z Tuning Project
