Wyjaśnienie: Krzywa Michaelisa-Menten opisuje zależność między szybkością reakcji enzymatycznej (v) a stężeniem substratu ([S]). Początkowo szybkość reakcji rośnie wraz ze wzrostem [S], aż do osiągnięcia wartości maksymalnej (Vmax), po której dalsze zwiększanie stężenia substratu nie powoduje istotnego wzrostu szybkości, ponieważ wszystkie centra aktywne enzymu są już wysycone. Dalej
Informacyjny RNA, czyli mRNA, to cząsteczka przenosząca informację genetyczną z DNA do rybosomów, gdzie służy jako matryca do produkcji białek w procesie translacji. Działa jako pośrednik, ponieważ kopiuje instrukcje z genu (transkrypcja), a następnie ta kopia jest „tłumaczona” na sekwencję aminokwasów tworzących białko Dalej
Regulacyjna: są prekursorami hormonów i związków sygnałowych. • Energetyczna: główne źródło i magazyn energii (1 g = ok. 9 kcal). • Strukturalna: budują błony komórkowe (fosfolipidy, cholesterol). Dalej
Glukoneogeneza to proces syntezy glukozy z niecukrowych prekursorów, takich jak mleczan, glicerol i aminokwasy, który zachodzi głównie w wątrobie i nerkach Glikogenoliza to proces rozkładu glikogenu do glukozy lub glukozo-6-fosforanu, który ma na celu dostarczenie energii organizmowi, gdy jest to potrzebne Glikogenogeneza to proces syntezy (tworzenia) glikogenu z glukozy Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Acetyl-CoA jest prekursorem syntezy kwasów tłuszczowych, cholesterolu i także (w warunkach nadmiaru lub specyficznych) ciał ketonowych. Dalej
Utlenianie glukozy to proces rozkładu glukozy, który dostarcza energii komórkom w postaci ATP. Może przebiegać w sposób tlenowy, który prowadzi do całkowitego rozkładu glukozy na dwutlenek węgla i wodę, lub beztlenowy, gdy glukoza jest utleniana do kwasu mlekowego (w procesie glikolizy) lub etanolu i dwutlenku węgla (w procesie fermentacji). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a +b+c Acetylo-CoA powstaje z utleniania: węglowodanów (dekarboksylacja pirogronianu), aminokwasów (katabolizm aminokwasów) i kwasów tłuszczowych (Boksydacja). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. c) Łańcuchu oddechowym w wyniku fosforylacji oksydacyjnej - fosforylacja oksydacyjna w łańcuchu oddechowym (oksydacyjna fosforylacja) daje największy zysk ATP w porównaniu z fosforylacją substratową (np. w glikolizie Dalej
Anabolizm obejmuje reakcje syntezy (biosyntezy) związków organicznych bardziej złożonych ze związków prostszych. Reakcje te wymagają dostarczenia energii, w wyniku czego w produktach gromadzi się więcej energii niż jest zawarte w substratach (reakcje endoergiczne). Do podstawowych reakcji anabolicznych zalicza się biosyntezę białek, tłuszczów i cukrów. Dalej
Wyjaśnienie: Immunoglobuliny, czyli przeciwciała to białka produkowane przez układ odpornościowy (limfocyty B) w celu zwalczania patogenów takich jak bakterie i wirusy. Dalej
Wyjaśnienie: Glikogen jest wielocukrem (polisacharydem) stanowiącym materiał zapasowy u zwierząt, magazynowanym głównie w wątrobie i mięśniach. Glukoza to cukier prosty (źródło energii), a skrobia jest materiałem zapasowym u roślin, nie u zwierząt. Dalej
Immunoglobulina (przeciwciało) to białko złożone z 4 łańcuchów polipeptydowych – 2 lekkich i 2 ciężkich, zatem posiada
czwartorzędowa, ponieważ jest to podstawowa struktura zbudowana z czterech łańcuchów polipeptydowych). 1.Struktura pierwszorzędowa: Kolejność aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym. To tak jak litery w słowie. 2.Struktura drugorzędowa: Lokalne zwijanie łańcucha, np. α-helisa i β-kartka, stabilizowane wiązaniami wodorowymi. To jakby słowo zaczynało przyjmować kształt. 3.Struktura trzeciorzędowa: Całkowity przestrzenny układ atomów w pojedynczym łańcuchu polipeptydowym. To już całe słowo w 3D! 4.Struktura czwartorzędowa: Układ kilku łańcuchów polipeptydowych (podjednostek) w białku. To jak zdanie złożone z kilku słów-białek. Dalej
Wyjaśnienie: Fosfolipidy to lipidy złożone, które w swojej budowie zawierają: glicerol (trójwodorotlenowy alkohol), dwie reszty kwasów tłuszczowych (nadają im część hydrofobową), resztę kwasu fosforowego (V) często połączoną z dodatkową grupą (np. choliną, etanoloaminą), co tworzy część hydrofilową. Ta budowa odpowiada za ich amfifilowy charakter i zdolność tworzenia błon komórkowych. Dalej
Chromosom w jądrze komórki człowieka zbudowany jest z bardzo długiej nici DNA (kwasu deoksyrybonukleinowego) zwiniętej wokół białek zwanych histonami, tworząc strukturę zwaną chromatyną. Gdy komórka przygotowuje się do podziału, chromatyna ulega dalszemu skondensowaniu i organizacji, tworząc widoczne, zwarte chromosomy składające się z dwóch chromatyd połączonych centromerem. Dalej
Trawienie polega na enzymatycznym rozkładzie związków chemicznych zawartych w pokarmie, a przykładem tego procesu jest
rozkład triacylogliceroli do diacylogliceroli, monoacylogliceroli, glicerolu i kwasów tłuszczowych przez lipazę
Dodatkowe informacje: Trawienie i wchłanianie tłuszczy: Trawienie tłuszczy odbywa się przy udziale lipaz, czyli enzymów rozcinających wiązania między glicerolem a kwasami tłuszczowymi. Zasadniczo trawienie to rozpoczyna się dopiero w jelicie cienkim, a dokładniej w dwunastnicy, gdzie doprowadzana jest lipaza trzustkowa. Glukozydazy, to enzymy trawienne, które odpowiadają za rozkład wiązania glikozydowego w disacharydach, oligosacharydach i polisacharydach. Trawienie cukrów rozpoczyna się w jamie ustnej przy udziale amylazy ślinowej, która jest wydzielana przez ślinianki. Enzym ten w obojętnym środowisku rozkłada wielocukry (np. skrobię, glikogen) na krótsze łańcuchy wielocukrowe i maltozę. W żołądku kwaśne pH hamuje dalszy proces trawienie cukrów, który jest wznowiony po przejściu masypokarmowej, do pierwszego odcinka jelita cienkiego – dwunastnicy. Obecna tutaj amylaza trzustkowa działając na tej samej zasadzie co amylaza ślinowa, odczepia cząsteczkimaltozy od niestrawionych wielocukrów oraz krótszych łańcuchów cukrowych. Dalej
Reakcje kataboliczne polegają na rozkładzie złożonych związków (białek, tłuszczów, węglowodanów) do prostszych cząsteczek. W ich trakcie jest uwalniana energia, a więc charakteryzują reakcje ezgoergiczne Dalej
glukoza + fruktoza ( = sacharoza ) glukoza + glukoza ( = maltoza, izomaltoza galaktoza + fruktoza ( nic nie daje) laktoza jest disacharydem połączeniem dwóch monosacharydow) Dalej
Enzym złożony, czyli holoenzym, składa się z części białkowej (apoenzymu) oraz części niebiałkowej (kofaktora). Kofaktor może być: •grupą prostetyczną – trwale związaną z enzymem, •koenzymem – luźno związaną cząsteczką organiczną (często pochodną witamin). Czyli holoenzym = apoenzym + kofaktor (czyli: grupa prostetyczna lub koenzym) Wszystkie odpowiedzi są prawidłowe Dalej
Wyjaśnienie: Dwuwarstwa lipidowa błon komórkowych jest zbudowana głównie z fosfolipidów, które mają budowę amfipatyczną — część hydrofilową (główkę) i hydrofobowe ogony (łańcuchy kwasów tłuszczowych). Dzięki temu spontanicznie tworzą dwuwarstwę w środowisku wodnym. Dalej
Wyjaśnienie: Skrobia jest polisacharydem, który w procesie trawienia (działanie amylazy ślinowej i trzustkowej, a następnie enzymów rąbka szczoteczkowego) rozkłada się kolejno na: • dekstryny, • maltozę, • i ostatecznie na glukozę. Tylko glukoza jest cukrem prostym, który może być wchłaniany przez ścianę jelita do krwi. Pozostałe (maltoza, dekstryny) muszą zostać jeszcze rozłożone do glukozy Dalej
Laktoza jest naturalnym cukrem występującym w mleku. Cukier ten jest organicznym związkiem chemicznym, którego wzór zapisuje się w następująco: C12H22O11. Taka budowa chemiczna oznacza, że laktoza należy do węglowodanów i jest dwucukrem, w którego skład wchodzi galaktoza i glukoza. Sacharoza natomiast naturalnie występuje w roślinach, fruktoza występuje w owocach, miodzie, nektarze kwiatów oraz w niektórych warzywach. Maltoza występuje w produktach takich jak zboża, owoce, a także w nektarze i pyłku roślin. Dalej
• Skrobia jest polisacharydem zapasowym roślin → podczas trawienia enzymy (amylazy) rozkładają ją do glukozy (a prawda). • Skrobia zbudowana jest z dwóch frakcji: amylozy (łańcuchy nierozgałęzione, α-1,4) i amylopektyny (rozgałęzione, α-1,6) (b prawda). • Reakcja z płynem Lugola (jod w jodku potasu) daje charakterystyczne zabarwienie — dla amylozy intensywnie niebiesko-granatowe, dla skrobi/amylopektyny często określane jako niebiesko-fioletowe → więc c też prawdziwe Dalej
Odpowiedź a) Enzymy są biologicznymi katalizatorami, które obniżają energię aktywacji, w większości są zbudowane z białek. Dalej
Odpowiedź c) DNA→ replikacja → 2x DNA Jest to prawidłowa sekwencja. Proces replikacji jest procesem powielania materiału genetycznego, podczas którego jedna cząsteczka DNA jest kopiowana, tworząc dwie identyczne cząsteczki DNA. Dalej
Wyjaśnienie: Odp. c) mięsień: glikoliza beztlenowa, wątroba: glukoneogeneza Poprawne zestawienie procesów odpowiadających Cori cycle: mięsień — anaerobowa glikoliza (produkcja mleczanu), wątroba — glukoneogeneza (odtwarzanie glukozy). Dalej
Wyjaśnienie: Cukry proste (monosacharydy): glukoza, fruktoza, galaktoza Cukry złożone (disacharydy): sacharoza, maltoza, laktoza Polisacharydy (wielocukry): skrobia, glikogen, celuloza Dalej
Dodatkowe informacje: Enzymy trzustkowe dzieli się pod względem związków organicznych, które trawią. Do enzymów produkowanych przez trzustkę zaliczyć można: - amylazę – jest to enzym hydrolityczny odpowiedzialny za trawienie węglowodanów, który rozkłada je do krótkich fragmentów węglowodanowych, nazywanych tri- i disacharydami. - lipazę – jest to również enzym hydrolityczny, którego najważniejszą rolą jest trawienie tłuszczów. Lipaza trzustkowa warunkuje rozpad wiązań estrowych w obrębie cząsteczek triglicerydów, dzięki czemu powstają mniejsze fragmenty, takie jak diglicerydy, monoglicerydy oraz kwasy tłuszczowe. - trypsynę – jest to enzym odpowiedzialny za trawienie białek, który rozkłada łańcuchy białkowe na mniejsze fragmenty, czyli peptydy i oligopeptydy. Enzymy trzustkowe są podzielone pod względem budowy chemicznej: - enzymy proteolityczne – jest to największa grupa enzymów, stanowią ok. 80 proc. soku trzustkowego. Do tej grupy zalicza się: trypsynę, chymotrypsynę, karboksypeptydazę oraz elastazy - enzymy lipolityczne – do tej grupy zalicza się lipazę, fosfolipazę oraz esterazę - enzymy glikolityczne – do tej grupy zalicza się amylazę - enzymy nukleolityczne – tutaj zalicza się nukleazy Dalej
Rozpuszczalne w wodzie białka tworzą roztwory koloidowe, ponieważ są zbyt duże, by tworzyć roztwory rzeczywiste.
Denaturacja (np. pod wpływem temperatury, pH) jest zazwyczaj procesem nieodwracalnym, ponieważ zmienia strukturę przestrzenną białka.
Cholesterol jest związkiem lipidowym z grupy steroidów. Wchodzi w skład błon komórkowych i jest prekursorem hormonów steroidowych, kwasów żółciowych i witaminy D3 Dalej
Zysk energetyczny przypadający na 1 cząsteczkę glukozy w wyniku A – glikolizy beztlenowej oraz B – oddychania tlenowego wynosi odpowiednio
Prawidłowa kolejność procesów składających się na oddychanie tlenowe, w którym substratem jest glukoza to
Chromatyna to materiał w jądrze komórki, który: składa się z DNA i białek, tworzy chromosomy podczas podziału komórki, znajduje się w jądrze. Dalej
W RNA nie występuje: ● deoksyryboza → zamiast niej jest ryboza ● reszta kwasu tłuszczowego → nie jest składnikiem RNA Natomiast zasady azotowe (m.in. A, U, C, G) są składnikiem RNA. Dalej
Komplementarne zasady azotowe w kwasach nukleinowych to pary zasad, które łączą się ze sobą w dwuniciowej strukturze DNA lub RNA, dzięki czemu jedna nić jest wzorem dla drugiej. W DNA adenina (A) zawsze łączy się z tyminą (T), a cytozyna (C) z guaniną (G), tworząc pary za pomocą wiązań wodorowych. W przypadku RNA tymina (T) zostaje zastąpiona przez uracyl (U), więc adenina (A) łączy się z uracylem (U), a guanina (G) z cytozyną (C). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Uczestniczy w syntezie kwasów tłuszczowych, w ketogenezie (w wątrobie) oraz w cyklu Krebsa (oksydacyjna utlenianie do CO2). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Ciała ketonowe, aminokwasy po deaminacji i glukoza wszystkie pełnią funkcję substratów energetycznych zależnie od stanu metabolicznego Dalej
Glukoneogeneza to proces syntezy glukozy z niecukrowych prekursorów, takich jak mleczan, glicerol i aminokwasy, który zachodzi głównie w wątrobie i nerkach Glikogenoliza to proces rozkładu glikogenu do glukozy lub glukozo-6-fosforanu, który ma na celu dostarczenie energii organizmowi, gdy jest to potrzebne Glikoliza to seria reakcji, które czerpią energię z glukozy poprzez dzielenie ją na dwie trójwęglowe cząsteczki nazywane pirogranianami Dalej
Glikogenoliza to proces rozkładu glikogenu do glukozy lub glukozo-6-fosforanu, który ma na celu dostarczenie energii organizmowi, gdy jest to potrzebne Glikoliza to seria reakcji, które czerpią energię z glukozy poprzez dzielenie ją na dwie trójwęglowe cząsteczki nazywane pirogranianami Dalej
Wyjaśnienie: keratyna • To fibrylarne (włókniste) białko, czyli takie, które tworzy długie, mocne włókna. • Jest bardzo odporna na uszkodzenia mechaniczne, działanie chemikaliów i wody. • Dzięki niej nasze włosy, paznokcie i naskórek są wytrzymałe, elastyczne i odporne. Zbudowana • Z aminokwasów, głównie cystein, które tworzą wiązania dwusiarczkowe (–S–S–). • Te wiązania nadają keratynie twardość i trwałość — im więcej cysteiny, tym twardsze białko (np. paznokcie mają więcej cysteiny niż włosy). Dalej
tłuszczów prostych Triacyloglicerole (triglicerydy) to estry glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych. Stanowią główną formę magazynowania tłuszczów w organizmach zwierząt i roślin Dalej
Prawidłowa kolejność procesów składających się na oddychanie tlenowe, w którym substratem jest glukoza to:
reakcja pomostowa = oksydacyjna dekarboksylacja pirogronianu cykl Krebsa = cykl kwasu cytrynowego” Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Stężenie glukozy zależy od: glikogenolizy w wątrobie, glukoneogenezy w wątrobie oraz wchłaniania glukozy z jelita – wszystkie te procesy wpływają. Dalej
Uzasadnienie: Inhibitor kompetycyjny: - wiąże się z miejscem aktywnym enzymu, - jego działanie może być zniesione przez wzrost stężenia substratu, - ma strukturę podobną do substratu. W efekcie konkuruje z substratem o miejsce aktywne enzymu, ale przy dużym stężeniu substratu można „wypierać” inhibitor. Dalej
Inhibitor kompetycyjny(współzawodniczący) - -cząsteczki podobne do struktury cząsteczki substratu -wygrywają konkurencję z substratem, zajmują jego miejsce w centrum aktywnym enzymu (uniemożliwiają więc związanie substratu) -działanie inhibitora jest odwracalne przez zwiększenie stężenia substratu, dzięki czemu może on wyprzeć inhibitor z centrum aktywnego Dalej
Cytozyna (C): Występuje zarówno w DNA, jak i w RNA. Tymina (T): Jest specyficzna dla DNA; w RNA zamiast niej występuje uracyl. Dalej
Odmianami enzymów są: izoenzymy i izoformy (białka, które przyśpieszają reakcje chemiczną) Izomery to związki chemiczne o tym samym wzorze sumarycznym, ale różnej budowie. Inhibitory to substancje chemiczne, które spowalniają lub zatrzymują reakcję enzymatyczną, wiążąc się z enzymem i blokując jego aktywność. Dalej
tłuszczów złożonych Fosfolipidy zbudowane są z glicerolu, dwóch reszt kwasów tłuszczowych, reszty kwasu fosforowego i dodatkowej grupy (np. choliny– w lecytynie). Stanowią główny składnik błon komórkowych Dalej
takie stężenie enzymu, przy którym szybkość reakcji enzymatycznej osiąga połowę szybkości maksymalnej
takie stężenie enzymu, przy którym szybkość reakcji enzymatycznej osiąga połowę szybkości maksymalnej
takie stężenie substratu, przy którym szybkość reakcji enzymatycznej osiąga połowę szybkości maksymalnej
Wchodzi w skład błon komórkowych. • Z niego powstają hormony steroidowe. • Jest źródłem kwasów żółciowych w żółci. Dalej
• Składnik błon komórkowych (cholesterol). • Prekursory hormonów steroidowych. • Z nich powstają kwasy żółciowe potrzebne do trawienia tłuszczów Dalej
Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) nieodwracalnie hamuje działanie enzymu cyklooksygenazy, co oznacza, że jest
Aspiryna -> hamuje działanie enzymu -> inhibitor Katalizator przyspiesza reakcję, zmniejszając jej energię aktywacji, podczas gdy inhibitor spowalnia lub zatrzymuje reakcję chemiczną Dalej
ketogeneza to proces metaboliczny, podczas którego organizm, w braku wystarczającej ilości węglowodanów, produkuje ciała ketonowe jako alternatywne źródło energii. cykl mocznikowy to zachodzący głównie w wątrobie, który przekształca toksyczny amoniak (powstający podczas rozkładu białek) w mniej szkodliwy mocznik beta-oksydacja to proces metabolizny, który polega na rozkładzie kwasów tłuszczowych w mitochondriach. Proces ten prowadzi do powstania acetylo-CoA Dalej
C - ponieważ jeden gen może kodować kilka różnicy białek a - To prawda, ponieważ w czasie replikacji każda nowa cząsteczka DNA składa się z jednej nici „starej” (macierzystej) i jednej nowo zsyntetyzowanej. b - To prawda, ponieważ translacja to proces, w którym informacja genetyczna z mRNA jest tłumaczona na sekwencję aminokwasów w rybosomie — czyli dokładnie biosynteza białka. d - To prawda, Enzym polimerazy DNA jest kluczowy w procesie replikacji dołącza nukleotydy do nowo powstającej nici DNA, wykorzystując starą nić jako matrycę. Dalej
Mioglobina to białko złożone z 1 łańcucha polipeptydowego, zatem najwyższą strukturą, którą posiada jest
Najwyższą rzędowością struktury białka mioglobiny jest struktura III-rzędowa, ponieważ białko to zbudowane jest z pojedynczego łańcucha Dalej
Reakcja pomostowa to reakcja łącząca glikolizę z cyklem Krebsa, która przekształca pirogronian w acetylo-CoA Glikogenoliza to proces rozkładu glikogenu do glukozy lub glukozo-6-fosforanu, który ma na celu dostarczenie energii organizmowi, gdy jest to potrzebne Glukoneogeneza to proces syntezy glukozy z niecukrowych prekursorów, takich jak mleczan, glicerol i aminokwasy, który zachodzi głównie w wątrobie i nerkach Dalej
Aminokwasy do rybosomów transportuje:c) transportujący RNA. tRNA ( transfer RNA) wiąże się z określonym aminokwasem. Cząsteczka tRNA transportuje aminokwas do rybosomy, gdzie zachodzi synteza białka. Dalej
Wyjaśnienie: Amylaza (zarówno ślinowa, jak i trzustkowa) rozkłada skrobię — czyli polisacharyd — na mniejsze cząsteczki, takie jak maltoza i dekstryny. • Sacharaza (inaczej sukrase) trawi sacharozę. • Laktaza trawi laktozę. Dlatego tylko amylaza trawi skrobię. Dalej
a) translacja zachodzi z mRNA a nie DNA b) transkrypcja to proces przepisywania DNA-mRNA, a białko powstaje w translacji c) replikacja polega na podawaniu materiału genetycznego Dalej
Przy przyporządkowaniu nici komplementarnej DNA, należy pamiętać o zasadzie komplementarności zasad azotowych: •A (adenina) łączy się z T (tyminą) •T (tymina) łączy się z A (adeniną) •C (cytozyna) łączy się z G (guanina) •G (guanina) łączy się z C (cytozyną) *Podana nić DNA: T – T – A – C – G – A – T – A – A *Tworzymy nić komplementarną: A – A – T – G – C – T – A – T – T Dalej
Uzasadnienie: Splicing to etap obróbki potranskrypcyjnej mRNA w jądrze komórkowym eukariontów. Podczas tego procesu z pierwotnego transkryptu genu (pre-mRNA) usuwane są introny — czyli odcinki niekodujące, a pozostają eksony, które zostają połączone w dojrzałe mRNA. Dopiero taka cząsteczka może być wykorzystana w translacji do syntezy białka. Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne: a) „Cały kwas DNA w jądrze komórkowym koduje informację o białkach” → Nieprawda. Tylko niewielka część DNA (u człowieka ok. 1–2%) koduje białka. Reszta to sekwencje regulatorowe, introny, powtórzenia, DNA niekodujące itd. c) „Liczba białek występujących w danym organizmie jest równa liczbie jego genów” → Fałsz. Zjawisko alternatywnego splicingu sprawia, że z jednego genu może powstać kilka różnych wariantów mRNA, a więc kilka różnych białek. Liczba białek (proteom) jest więc znacznie większa niż liczba genów. d) „Introny to sekwencje kodujące białko występujące w pre-mRNA” → Fałsz. Introny to właśnie niekodujące fragmenty genu, które są wycinane podczas splicingu. Podsumowanie: Prawidłowa odpowiedź to b), ponieważ splicing to proces usuwania intronów z pre-mRNA i łączenia eksonów w ciągłą sekwencję kodującą. Dalej
Cukier buraczany i trzcinowy to ta sama substancja chemiczna – sacharoza (disacharyd zbudowany z glukozy i fruktozy). Dalej
Do zasad pirymidynowych zaliczamy cytozynę, tyminę oraz uracyl. Cytozyna występuje zarówno w DNA, jak i w RNA, tymina znajduje się w DNA, a uracyl jest charakterystyczny dla RNA Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Regulacja zależy od obecności specyficznych enzymów, działania hormonów oraz dostępności substratów Dalej
Wyjaśnienie: a) Amylaza -> trawi węglowodany Lipaza -> trawi tłuszcze c) Endonukleaza -> trawi kwasy nukleinowe d) Nukleaza -> trawi kwasy nukleinowe Dalej
Inhibitor niekompetycyjny (niewspółzawodniczący): -nie wiąże się z enzymem w centrum aktywnym, ale w innym miejscu (w tym może być miejsce allosteryczne) -powoduje zmianę kształtu miejsca aktywnego cząsteczki enzymu -uniemożliwia przyłączenie substratu -działanie inhibitora nie może być zniesione przez zwiększenie stężenia substratu Dalej
Elektroforeza to metoda rozdziału cząsteczek (np. białek, kwasów nukleinowych) w polu elektrycznym, gdzie ich migracja zależy od wielkości i ładunku Denaturacja polega na zniszczeniu wyższych struktur białka (drugorzędowej, trzeciorzędowej i czwartorzędowej), przy zachowaniu niezmienionej sekwencji aminokwasów (czyli struktury pierwszorzędowej). W wyniku tego procesu białko traci swoją aktywność biologiczną, np. enzymatyczn Wysalanie polega na strącaniu białek z roztworu wodnego poprzez dodanie stężonych roztworów soli (np. siarczanu amonu). Sól zmniejsza rozpuszczalność białek, co prowadzi do ich agregacji i wytrącenia z roztworu. Reakcja biuretowa (znana też jako reakcja Piotrowskiego) to charakterystyczna reakcja chemiczna, która pozwala wykryć obecność co najmniej dwóch wiązań peptydowych w cząsteczce. Jest stosowana głównie do identyfikacji białek i peptydów w roztworach.Do próbki dodaje się roztwór NaOH. Następnie dodaje się roztwór siarczanu miedzi(II). Obserwuje się zmianę barwy – fioletowy kolor oznacza obecność białek. Dalej
Laktaza to enzym katalizujący hydrolizę disacharydu laktozy na jej 2 komponenty, czyli glukozę i galaktozę Dalej
kofaktor – część niebiałkowa enzymu złożonego (enzymy złożone – enzymy składające się z dwóch elementów białkowego niebiałkowego z których oba są niezbędne do pełnienia funkcji przez enzym, a cały kompleks nazywa się holoenzymem (np. katalaza, oksydaza cytochromowa)) wyróżniamy 2 rodzaje: -grupa prostetyczna – kofaktor trwale związany z enzymem (wiązaniami kowalencyjnymi lub koordynacyjnymi), np. jony metali (Zn2+, Mg2+, Mn2 +, K+) lub niewielkie cząstki organiczne (np. hem) -koenzym – kofaktor luźno związany z częścią białkową; są to niewielkie cząstki organiczne, np. koenzym A, niektóre witaminy (zwłaszcza z grupy B), nukleotydy (NAD+, NADP+, FAD) Dalej
Lipoproteina to połączenie: białek i tłuszczów (takich jak estry cholesterolu i trójglicerydy), które tworzą złożoną cząsteczkę odpowiedzialną za transport lipidów we krwi. Tłuszcze stanowią hydrofobowy rdzeń, a białka tworzą polarną powłokę i odgrywają kluczową rolę w transporcie i metabolizmie lipidów Dalej
produkt (P) → kompleks produkt-substrat (PS) → kataliza → kompleks enzym-substrat (ES) → substrat (S)
Wyjaśnienie: Dwucukry (disacharydy) to węglowodany zbudowane z dwóch połączonych ze sobą cząsteczek monosacharydów (cukrów prostych), takich jak glukoza, fruktoza czy galaktoza. Są rozpuszczalne w wodzie i mają słodki smak. Najpopularniejszymi dwucukrami są sacharoza (cukier stołowy), laktoza (cukier mleczny) i maltoza (cukier słodowy). Największa biologicznie grupę oligosacharydów stanowią disacharydy(dwucukry), będące produktami kondensacji dwóch cząsteczek cukrów prostych. Właściwości fizykochemiczne disacharydow są podobne do właściwości monosacharydow Wśród dwucukrow największe znaczenie mają: sacharoza(cukier buraczany, cukier trzcinowy, cukier stołowy), laktoza(cukier mlekowy), maltoza(cukier słodowy) 1.Budowa: Powstają w reakcji kondensacji dwóch monosacharydów, podczas której tworzy się wiązanie glikozydowe (mostek tlenowy) i eliminuje cząsteczka wody. 2.Wzór sumaryczny: Mają wspólny wzór sumaryczny \(C_{12}H_{22}O_{11}\), choć ich budowa wewnętrzna różni się. 3.Wchłanianie: Dwucukry nie są wchłaniane samodzielnie przez organizm; wymagają trawienia (hydrolizy) do cukrów prostych przy udziale odpowiednich enzymów. Dalej
W procesie transkrypcji powstaje RNA na matrycy DNA. Najczęściej chodzi o: • mRNA (matrycowy) – u eukariontów najpierw jako pre-mRNA, które potem ulega obróbce. Można też wspomnieć, że w zależności od genu powstawać mogą również: • tRNA • rRNA • oraz inne rodzaje RNA (np. snRNA, miRNA) Dalej
Wyjaśnienie: Polisacharydy, wielocukry, cukry złożone – grupa węglowodanów i zarazem biopolimerów, które są złożone z merów będących cukrami prostymi połączonych wiązaniami glikozydowymi. Stanowią one ważną grupę polimerów naturalnych wykorzystywanych w organizmach żywych jako materiał budulcowy i zapasowy. -Cukry zbudowane z dużej liczby monosacharydow połączonych wiązaniami o-glikozydowymi (wielocukry są polimerami), utworzone w ten sposób łańcuchy mogą być proste (amyloza-składowa skrobi, celuloza) lub rozgałęzione (amylopektyna- składowa skrobi, glikogen) -Polisacharydy, w odróżnieniu od monosacharydow i disacharydow, są nierozpuszczalne w wodzie -Pełnią w organizmach żywych funkcję zapasową (skrobia-rośliny i glikogen-zwierzęta-człowiek) lub budulcową (celuloza-ściany komórkowe komórek. Dalej
Nieodwracalne (zwykle) uszkodzenia II, III i IV-rzędowej struktury białka, które prowadzą do utraty aktywności biologicznej i powodowane są m.in. przez wysoką temperaturę, kwasy, zasady to:
Wyjaśnienie: Cząsteczki amfifilowe (amfipatyczne) mają dwa rodzaje fragmentów: część hydrofilową („głowę”) – przyciąga cząsteczki wody, część hydrofobową („ogon”) – odpycha wodę. Takie właściwości pozwalają im tworzyć błony biologiczne i micelle. Fosfolipidy są klasycznym przykładem cząsteczek amfifilowych. Dalej
Wyjaśnienie: Stała Michaelisa (Km) jest odwrotnie proporcjonalna do powinowactwa enzymu do substratu. • Niska wartość Km → enzym łatwo wiąże substrat → wysokie powinowactwo. • Wysoka wartość Km → potrzeba więcej substratu, by osiągnąć połowę Vmax → niskie powinowactwo. Zatem: jeśli enzym A ma wyższe Km niż enzym B, to enzym A ma mniejsze powinowactwo, a enzym B — większe Dalej
Oddychanie komórkowe w warunkach tlenowych w którym substratem jest glukoza można przedstawić sumarycznie jako
Cukry proste i dwucukry są dobrze rozpuszczalne w wodzie i mają słodki smak, natomiast krochmal powstaje ze skrobi, która jest polisacharydem zbudowanym z cząsteczek glukozy Dalej
Białka przenośnikowe i kanałowe w błonie komórkowej są kluczowe dla transportu substancji, regulując wymianę materii między komórką a jej otoczeniem. Białka kanałowe tworzą pory, ułatwiając bierny transport jonów zgodnie z ich gradientem stężeń, często wymagając sygnału do otwarcia, podczas gdy białka przenośnikowe mogą transportować substancje aktywnie, często przeciwko gradientowi, zużywając energię, lub biernie. Dalej
Sacharydy to inaczej cukry. Ryboza jest cukrem prostym, natomiast kwas rybonukleinowy i deoksyrybonukleinowy to kwasy nukleinowe zbudowane z sacharydow, ale same nimi nie sa. Dalej
Heksoza to cukier prosty (monosacharyd) zawierający sześć atomów węgla. Do najpopularniejszych heksoz należą glukoza i fruktoza, które mają wzór sumaryczny C6H12O6 Dalej
W RNA występuje ryboza (cukier pięciowęglowy), grupa fosforanowa oraz nukleotydy zawierające zasady azotowe: adeninę (A), guaninę (G), cytozynę (C) i uracyl (U) – zamiast tyminy. Kwas deoksyrybonukleinowy (DNA) jest kwasem nukleinowym. Jest jednym z dwóch głównych typów kwasów nukleinowych występujących w żywych organizmach, obok kwasu rybonukleinowego (RNA) Dalej
Biosynteza białek polega na łączeniu aminokwasów w dłuższe łańcuchy (polipeptydy), czyli na budowaniu bardziej złożonych struktur z prostszych elementów. Takie procesy to reakcje anaboliczne, które wymagają nakładu energii (endoergiczne), np. w postaci ATP. Podsumowanie: Katabolizm – rozkład i uwalnianie energii – rozkład i egzoergiczne Anabolizm – synteza i zużycie energii – budowa i endoergiczne Dalej
Hemoglobina to białko złożone z 4 łańcuchów polipeptydowym, zatem najwyższą strukturą, którą posiada jest
Uzasadnienie: Inhibitor niekompetycyjny: - wiąże się poza miejscem aktywnym (do miejsca allosterycznego), - wzrost stężenia substratu nie znosi jego działania, - nie musi mieć struktury podobnej do substratu. Działa poprzez zmianę konformacji enzymu, co uniemożliwia prawidłowe działanie centrum aktywnego Dalej
Adenina to organiczny związek chemiczny z grupy puryn, będący jedną z pięciu zasad azotowych wchodzących w skład kwasów nukleinowych DNA i RNA. W DNA łączy się z tyminą za pomocą dwóch wiązań wodorowych, a w RNA z uracylem. Jest również częścią nośnika energii, adenozynotrifosforanu (ATP). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Ketogeneza wzrasta przy diecie niskowęglowodanowej, głodzeniu i przy braku insuliny (np. cukrzyca typu 1) - wszystkie te stany zwiększają dostępność acetyl-CoA i obniżają wykorzystanie glukozy. Dalej
mRNA: Matrycowy RNA to cząsteczka, która przenosi informację genetyczną (przepis) z jądra komórkowego do cytoplazmy. 1. Translacja: W tym procesie rybosomy "odczytują" kodon po kodonie sekwencję nukleotydów na mRNA. 2. Rybosomy to kompleksy zbudowane z białek i rybosomowego RNA (rRNA), które są miejscem syntezy białek. 3. Cząsteczki transportującego RNA (tRNA) działają jako adaptery, które rozpoznają kodony na mRNA i dostarczają odpowiednie aminokwasy do rybosomu, aby włączyć je do rosnącego łańcucha polipeptydowego. 4. Białko: Ostatecznym produktem translacji jest łańcuch polipeptydowy, czyli sekwencja aminokwasów, która następnie formuje funkcjonalne białko. b) DNA -> transkrypcja -> mRNA to proces, w którym informacja genetyczna z sekwencji DNA jest kopiowana na nić informacyjnego RNA (mRNA) przez enzym zwany polimerazą RNA. c) Replikacja DNA to proces, w którym jedna cząsteczka podwójnej helisy DNA jest kopiowana, tworząc dwie identyczne cząsteczki potomne. Proces ten jest semikonserwatywny, co oznacza, że każda z nowo powstałych cząsteczek zawiera jedną starą nić (matrycową) i jedną nową nić. Pierwszym krokiem jest rozplecenie macierzystej helisy, a następnie do każdej z oddzielonych nici dobudowywana jest komplementarna nić potomna. Dalej
jest heksozą wytłumaczenie: ponieważ w budowie ma 6 atomów węgla b)w środowisku obojętnym występuje głównie w formie pierścieniowej wytłumaczenie : W środowisku obojętnym i kwaśnym u monosacharydów dominuje forma pierścieniowa, ponieważ grupa aldechydowa (lub ketonowa ) i grupa hydroksylowa tworzą ze sobą mostek tlenowy który zamyka cząsteczke, tworząc forme pierścienia. u monosacharydów pięcio i sześciowęglowych pierscień jest na tyle trwały, że stanowi podstawową forme w jakiej występuje c)jest monosacharydem wytłumaczenie : Jest monosacharydem (cukrem prostym ) ponieważ składa się z pojedynczej cząsteczki. Dalej
Wyjaśnienie: Odp. a) mięsień: glukoza → mleczan, wątroba: mleczan → glukoza Etap 1: Glikoliza w mięśniach i erytrocytach: Podczas wysiłku, glukoza jest rozkładana do pirogronianu w procesie glikolizy. Ponieważ tlenu jest za mało, pirogronian jest przekształcany w mleczan, który jest uwalniany do krwi. Etap 2: Transport do wątroby: Mleczan jest transportowany krwią do wątroby, gdzie ulega dalszym przemianom Etap 3: Glukoneogeneza w wątrobie: W wątrobie mleczan jest wykorzystywany do syntezy glukozy w procesie glukoneogenezy. Etap 4: Ponowne wykorzystanie glukozy: Wątroba uwalnia nowo powstałą glukozę do krwi, która jest następnie transportowana do mięśni i innych tkanek, gdzie może być ponownie wykorzystana do produkcji energi W mięśniu przy wysiłku tlenowym/bez tlenu glukoza mleczan; mleczan transportowany do wątroby, tam w procesie glukoneogenezy przekształcany z pov cycle). em w glukozę (Cori cycle). Dalej
model indukowanego dopasowania enzymu zakłada ścisłe dopasowanie substratu do miejsca aktywnego (jak klucz do zamka)
Zasady komplementarności w kwasach nukleinowych to reguła, według której zasady azotowe łączą się ze sobą w pary. W DNA adenina (A) łączy się z tyminą (T). W DNA i RNA guanina (G) łączy się z cytozyną (C). W RNA adenina (A) łączy się z uracylem (U). Wszystkie te pary są komplementarne, a ponieważ pytanie dotyczy kwasów nukleinowych ogólnie (DNA i RNA), wszystkie trzy opcje (a, b i c) są poprawne. Dlatego prawidłową odpowiedzią jest d) a + b + c. Dalej
W RNA zamiast tyminy występuje uracyl, a adenina i guanina należą do zasad purynowych. Zasady pirymidynowe to te o jednym pierścieniu (cytozyna, tymina, uracyl). W kwasach nukleinowych (DNA i RNA) występują zasady azotowe, które dzielimy na dwie grupy: 1. Purynowe – zbudowane z dwóch pierścieni: • adenina (A) • guanina (G) 2. Pirymidynowe – zbudowane z jednego pierścienia: • cytozyna (C) • tymina (T) – tylko w DNA • uracyl (U) – tylko w RNA RNA a DNA — różnice w zasadach azotowych • W DNA występują : adenina (A), tymina (T), cytozyna (C), guanina (G) • W RNA zamiast tyminy występuje uracyl (U) : adenina (A), uracyl (U), cytozyna (C), guanina (G) Dalej
Prawidłowa odp : d DNA nie powstaje bo to ono jest matrycą z której RNA jest przepisywane . W transkrypcji DNA nie jest kopiowane, tylko odczytywane. Dalej
Wyjaśnienie: Odp. d) a + b + c Ciała ketonowe, aminokwasy po deaminacji i kwasy tłuszczowe wszystkie mogą służyć jako substraty energetyczne (różne tkanki, różne warunki metaboliczne). Dalej
Wyjaśnienie: Odp. b) glukoza może być metabolizowana na drodze przemian tlenowych i beztlenowych. (a) jest fałszywe - wraz ze wzrostem intensywności wysiłku rośnie udział glukozy/karbohydratów (nie tłuszczów). (c) jest fałszywe - glikogen wewnątrzmięśniowy jest zazwyczaj rozkładany i wykorzystywany lokalnie (do G6-Р → АТP), a nie uwalniany w znaczący sposób jako wolna glukoza do krwi. Dalej
by znaleźć komplementarną nić RNA do podanej nici DNA, należy zastosować regułę parowania zasad: Adenina (A) w DNA łączy się z Uracylem (U) w RNA. Tymina (T) w DNA łączy się z Adeniną (A) w RNA. Guanina (G) w DNA łączy się z Cytozyną (C) w RNA. Cytozyna (C) w DNA łączy się z Guaniną (G) w RNA. Podana nić DNA to: T-T-A-C-G-A-T-A-A. Zgodnie z regułami parowania, komplementarna nić RNA będzie miała następującą sekwencję: T w DNA odpowiada A w RNA. T w DNA odpowiada A w RNA. A w DNA odpowiada U w RNA. C w DNA odpowiada G w RNA. G w DNA odpowiada C w RNA. A w DNA odpowiada U w RNA. T w DNA odpowiada A w RNA. A w DNA odpowiada U w RNA. A w DNA odpowiada U w RNA. Otrzymujemy sekwencję RNA: A-A-U-G-C-U-A-U-U Dalej
Do zasad purynowych zalicza się adeninę (A) i gwaninę (G), które są podstawowymi składnikami kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W procesach metabolicznych powstają również inne pochodne puryn, takie jak hipoksantyna, ksantyna czy kwas moczowy Dalej
Związki o budowie steroidowej mają wspólny szkielet steroidowy – charakterystyczny układ czterech sprzężonych pierścieni (3 sześcioczłonowe + 1 pięcioczłonowy). Do związków steroidowych należą m.in.: ✔ cholesterol i inne sterole ✔ hormony płciowe (np. estrogeny, testosteron) ✔ hormony kory nadnerczy (np. kortyzol) ✔ kwasy żółciowe Dalej
Inhibitory enzymów – to związki chemiczne, które zmniejszają lub całkowicie zatrzymują aktywność enzymu, czyli spowalniają lub blokują przebieg reakcji enzymatycznej. Rodzaje inhibitorów: 1. Inhibitory odwracalne – działanie można odwrócić (po usunięciu inhibitora enzym znów działa): o konkurencyjne – inhibitor współzawodniczy z substratem o centrum aktywne enzymu (np. kwas malonowy hamuje dehydrogenazę bursztynianową), o niekonkurencyjne – inhibitor wiąże się w innym miejscu niż centrum aktywne, zmieniając kształt enzymu, o akompetencyjne (nieodwracalne mieszanego typu) – inhibitor łączy się tylko z kompleksem enzym–substrat. 2. Inhibitory nieodwracalne – wiążą się trwale z enzymem, często przez wiązania kowalencyjne, co trwale dezaktywuje enzym ➜ Przykład: penicylina (hamuje enzym bakteryjny – transpeptydazę), cyjanek (hamuje oksydazę cytochromową). Dalej
glikogen-cukier DNA-kwas nukleinowy fosfatydylocholina- fosfolipid Aktyna to białko występujące w komórkach eukariotycznych. Aktyna wraz z miozyną tworzą kompleks aktomiozynowy, który jest niezbędny podczas skurczu mięśni szkieletowych i gładkich. Dalej
Wyjaśnienie: Człowiek nie ma enzymów rozkładających wiązania w celulozie. Celuloza przechodzi przez przewód pokarmowy niestrawiona i stanowi błonnik pokarmowy Dalej
Kwas linolowy i kwas gamma-linolenowy, które są niezbędnym elementem diety człowieka określa się jako:
DNA - transkrypcja - mRNA - translacja - białko. DNA (transkrypcja w jądrze) - mRNA (translacja w rybosomie ) - białko. Dalej
W skład tłuszczy złożonych wchodzą glikolipidy, które zawierają dodatkowo cukry i są elementem błony komórkowej. Dalej
