lipidy to inaczej
tłuszczowce
Właściwości:
> stałe lub ciekłe (w pokoj. temp.),
> hydrofobowe,
> nośniki ADEK- witamin rozpuszczalnych w tłuszczach,
> nie rozpuszczają się w wodzie,
> gęstość mniejsza od wody,
Budowa tłuszczów właściwych:
> estry glicerolu i kwasów tłuszczowych,
> glicerol + kwas tłuszczowy --> tłuszcz + woda
> kwas tłuszczowy- wyższe kwasy karbonylowe, mają długi łańcuch węglowy,
Podział tłuszczów:
1. ze względu na konsystencję:
a) stałe- zwierzęce,
b) ciekłe- roślinne
2. ze względu na budowę:
a) proste: woski, tłuszcze właściwe,
b) złożone: fosfolipidy, glikolipidy
c) izoprenowe: steroidowe, karotenoidy,
3. ze względu na pochodzenie:
a) roślinne,
b) zwierzęce.
lipidy złożone (fosfolipidy i glikolipidy)- funkcja
budują błonę komórkową
lipidy izoprenowe (steroidowe i karotenoidy) są tłuszczami ale nie są
estrami
tłuszcze nasycone
- stałe,
- NKT,
- pojedyncze wiązania między węglem.
tłuszcze nienasycone
- NNKT,
- ciekłe,
- potrzebuje ich nasz organizm,
- podwójne wiązania (co najmniej 1),
- /\/\-_/\/\
Fosfolipidy cechy budowy:
> głowa hydrofilowa- glicerol + reszta fosforowa (V)
> hydrofobowy ogonek- kw. tłuszczowe,
> półpłynne,
> ustawiają się głowami do wody a ogonami w przeciwną stronę.
co robi cholesterol
nadaje sztywności błonie komórkowej
Znaczenie lipidów:
> ochronne,
> budulcowe,
> termoizolacyjne,
> zapasowe,
> chronią rośliny przed transpiracją,
> wabienie owadów,
> odstraszanie/eliminowanie szkodników,
> nadmiar cholesterolu może powodować udar, zawał, miażdżycę.
lipidy izoprenowe cechy:
> nie są estrami,
> zaliczamy do tłuszczów ze względu na właściwości hydrofobowe,
> steroidy,
> karotenoidy- ksantofile i karoteny, gromadzą się w wakuolach i nadają roślinom barwy (taki barwnik jak chlorofil),
Metoda wykrywanie tłuszczów/charakterystyczna dla lipidów
Sudan III barwi tłuszcze na czerwono
Z jakich pierwiastków składają się lipidy?
Węgla, wodoru i tlenu (C,H,O). Niektóre mogą zawierać też azot i fosfor (N,P).
Czy w czymś się rozpuszczają?
W rozpuszczalnikach niepolarnych.
Co jest alkoholem w tłuszczach właściwych?
Jak sama nazwa sugeruje - triglicerydy- alkoholem jest glicerol, który ma 3 grupy hydroksylowe (OH).
Gdzie głównie występują w roślinach?
Występują głównie w nasionach, gdzie są źródłem energii i związków budulcowych dla rozwijającego się zarodka i młodej rośliny.
Budowa wosków
Estry kwasów tłuszczowych oraz alkoholi zawierających w cząsteczce jedną grupę hydroksylową.
Funkcje wosków
Głównie ochronne i budulcowe
Budowa fosfolipidów glicerolowych
Jedna z trzech grup hydroksylowych glicerolu jest połączona z resztą kwasu azotowego (V), z którą wiąże się zwykle niewielka cząsteczka nietłuszczowa o polarnej budowie, np. cholina
Budowa glikolipidów
Jedna z trzech grup hydroksylowych glicerolu jest połączona z resztą kwasu azotowego (V), z którą wiąże się niewielka cząsteczka nietluszczowa cukru.
Jakie barwy mają karoteny?
Czerwone i pomarańczowe.
Jakie barwy mają ksantofile?
Żółte
Funkcje karotenoidów:
> Biorą udział w fotosyntezie jako barwniki pomocnicze towarzyszące chlorofilom.
> Chronią związku chemiczne wchodzące w skład chloroplastów przed szkodliwymi działaniem reaktywnych firm tlenu.
> Interakcje między roślinami a organizmami.
> Znajdują się w płatkach i owocach.
Budowa steroidów:
Związki o złożonej pierścieniowej budowie i płaskich cząsteczkach.
Zabezpieczają rośliny przed zgryzaniem, gdyż nadają im gorzki smak lub są toksyczne.
Funkcje cholesterolu:
- usztywnia błonę komórkową,
- jest w osłonkach włókien nerwowych,
- jest również substancją wyjściową do syntezy wielu innych związków (m.in. soli żółciowych, hormonów steroidowych i witaminy D.
