Lex posterior derogat priori
Ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą
Nemo est iudex in propria causa
Nikt nie jest sędzią we własnej sprawie
Ius est ars boni et aequi
Prawo jest sztuką tego, co dobre i sprawiedliwe
Nuptias non concubitus, sed consensus facit
małżeństwo tworzy
porozumienie a nie faktyczne pożycie
Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de commodis eius agitur
Dziecko
poczęte uważa się za już narodzone, ilekroć chodzi o jego korzyść
Actor sequitur forum rei
Powód idzie za sądem pozwanego
Lex retro non agit
Ustawa nie działa wstecz
Impossibilium nulla obligatio est
Zobowiązanie do (świadczenia)
niemożliwego jest nieważne
In dubio pro reo
W razie wątpliwości, na korzyść pozwanego
Prior tempore, potior iure
Pierwszy w czasie, lepszy w prawie
Hereditas nihil aliud est, quam successio in universum ius, quod defunctus habuerit
Spadkobranie to nic innego, jak sukcesja w całości prawa, jakie miał
zmarły
Superficies solo cedit
To, co znajduje się na powierzchni gruntu, staje się jego
częścią składową
Omnis definitio in iure civili periculosa est: parum est enim, ut non subverti posset
Wszelka definicja w prawie cywilnym jest niebezpieczna, ponieważ rzadko
kiedy nie można jej podważyć
Ei incumbit probatio, qui dicit non qui negat
Ciężar dowodu spoczywa na tym,
kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza
Ignorantia iuris nocet, ignorantia facti non nocet
Nieznajomość prawa
szkodzi, nieznajomość faktu nie szkodzi
Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem
Znać prawa
nie znaczy trzymać się słów ustaw, lecz ich treści i mocy działania
Hominum causa omne ius constitutum sit
Wszelkie prawo ustanawia się ze
względu na ludzi
Testamentum ambulatoria est enim voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum
Testament zmienną jest bowiem wolą zmarłego aż do samego kresu życia
Sententia ius facit inter partes
wyrok tworzy prawo między stronami
Iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi
Sprawiedliwość jest niezmienną i trwałą wolą przyznawania tego, co się komu należy
Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse haberet
Nikt nie
może przenieść na drugiego więcej prawa, niż sam posiada
Qui tacet consentire videtur
Milczenie uważa się za
oznakę zgody
Reformatio in peius iudici appellato non licet
Sędziemu apelacyjnemu
nie wolno zmieniać (wyroku) na niekorzyść (odwołującego się)
Testis unus testis nullus
Jeden świadek, żaden świadek
Audiatur et altera pars
Niech będzie wysłuchana i druga
strona
Pacta sunt servanda
Umów należy dotrzymywać
Bis de eadem re agi non potest
Nie można procesować się dwa razy o to
samo
Male nostro iure uti non debemus
Nie powinniśmy źle korzystać z naszego
prawa
Vis maior, cui humana infirmitas resistere non potest
Siła wyższa, której
ludzka słabość nie jest w stanie się oprzeć
Non omne quod licet honestum est
Nie wszystko, co dozwolone, jest
uczciwe
Salus populi suprema lex esto
Dobro ludu niechaj będzie najwyższym
prawem
Iustitias vestras iudicabo
Osądzę waszą sprawiedliwość
Dura lex, sed lex
Twarde prawo, lecz prawo
Nemo audiatur propriam turpitudinem allegans
owołujący się na własny
występek nie będzie wysłuchany
Volenti non fit iniuria
Chcącemu nie dzieje się krzywda
Quis custodiet ipsos custodes
Kto upilnuje samych strażników?
Venire contra factum proprium nemini licet
Nie wolno występować
przeciwko temu, co wynika z własnych czynów
Vanae voces populi non sunt audiendae
Nie należy dawać posłuchu czczym
głosom ludu
Melior est conditio possidentis
Lepsze jest stanowisko tego, który posiada
Vim vi repellere licet
Siłę wolno odeprzeć siłą
Mater semper certa est, pater vero is est, quem nuptiae demonstrant
Matka jest
zawsze pewna, ojcem zaś jest ten, na kogo wskazuje małżeństwo
Summum ius, summa iniuria
Najwyższe prawo, najwyższym bezprawiem
Iuris prudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia
Biegłość w prawie to znajomość rzeczy boskich i ludzkich oraz wiedza o tym,
co sprawiedliwe i niesprawiedliwe
Quod principi placuit, legis habet vigorem
Co podoba się cesarzowi, zyskuje
moc prawa
