Psychologia poznawcza
dział psychologii zajmujący się procesami nabywania, przetwarzania i wykorzystywania informacji
Procesy poznawcze
procesy tworzące i modyfikujące struktury poznawcze (reprezentacje umysłowe) w systemie poznawczym (umysł), będące przedmiotem badań psychologii poznawcze
Rozumienie wąskie
procesy poznawcze to procesy przetwarzania informacji. Informacje odbierane ze świata ulegają wielokrotnym modyfikacjom
ulegają modyfikacjom by:
Dostosować je do informacji już występujących w systemie poznawczym
Nadać im postać przydatną dla stworzenia programów działania
Rozumienie szerokie
procesy poznawcze to procesy pozwalające na stworzenie systemu przekonań jednostki na temat siebie, świata oraz relacji między sobą a światem.
Obiektem reprezentacji może być
przedmiot, osoba lub kategoria.
Reprezentacje nietrwałe
Np. wyobrażenia, etykiety werbalne; powstają doraźnie, np. w podjęciu decyzji lub rozwiązania problemu, po czym zanikają
Prezentacje trwałe:
Składają się na struktury wiedzy, powstają i ewentualnie zmieniają się w dłuższym cyklu czasowym
Realizm vs konstruktywizm
Realizm- reprezentacje powstają w wyniku bezpośredniego i dokładnego odwzorowania bodźca w umyśle.
Konstruktywizm- umysł w sposób aktywny tworzy wewnętrzne odzwierciedlenie zewnętrznych obiektów
Wyobraźnia to
zdolność umysłu do generowania wyobrażeniowych reprezentacji świata
Odtwórcza – odpowiedzialna za tworzenie wyobrażeń obiektów wcześniej spostrzeganych i dobrze znanych
Twórcza – odpowiedzialna za tworzenie konstrukcji fantastycznych
Wyobrażenie
nietrwała struktura poznawcza występująca pod nieobecność wyobrażanego obiektu
Obraz umysłowy
szczególna forma reprezentacji świata w umyśle, cechująca się ścisłą odpowiedniością reprezentacji w stosunku do obiektu
Sposoby tworzenia reprezentacji poznawczych:
Stanowisko propozycjonalne/ twierdzeniowe (Pylyshyn)- obiekty nie są reprezentowane samodzielnie lecz jako zbiory twierdzeń czy sądów dotyczących relacji przestrzennych między obiektami.
Stanowisko obrazowe-(Kosslyn, Shepard)- wyobrażenia są kodowane w postaci reprezentacji posiadających zarówno własności przestrzenne jak i zmysłowe
Według Kosslyna wyobrażenia składają się z dwóch komponentów:
Powierzchniowego (Surface) – zawiera uświadamiane informacje
Głębokiego – obejmuje to co jest zapisane w pamięci krótkotrwałej
Efekt dominacji przetwarzania obrazowego:
Polega na tym, że ludzie szybciej uczą się materiału o dużym ładunku obrazowym, niż materiału o charakterze abstrakcyjnym. Słowa o dużym ładunku obrazowym mogą być kodowane podwójnie (kod obrazowy i werbalny)
Efekt odległości symboliczne
Polega na tym, że czas porównania wielkości obiektów należących do tej samej kategorii jest tym dłuższy, im mniejsze są faktyczne różnice między tymi obiektami.
Obrazowanie pracy mózgu – najczęściej wykorzystywane techniki:
o Skanowanie techniką emisji pozytonów (PET)
o Funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI)
Spostrzeganie (percepcja)
proces aktywnej interpretacji danych zmysłowych z wykorzystaniem wskazówek kontekstualnych, nastawienia oraz wcześniejszej nabytej wiedzy. W jego wyniku dochodzi do rozpoznania obiektu. Nęcka
Bodziec
fizyczna forma energii zdolna do zapoczątkowania procesu spostrzegania
Bodziec dystalny
dowolny bodziec poza organizmem oddziałujący z pewnej odległości na nasze narządy zmysłowe
Bodziec proksymalny
bodziec pojawiający się w bezpośrednim kontakcie z narządem zmysłowym
Recepcja sensoryczna
polega na odzwierciedlaniu bodźców w receptorach (narządach zmysłu) i stanowi pierwszy (oraz konieczny) etap procesu spostrzegania.
