Wybieranie: tezy

• Autonomia, samodzielność decyzyjna, poszerzone uprawnienia (np. ordynowanie leków), kompetencje edukacyjne i zarządcze.

• CHNS: angioplastyka wieńcowa (PCI), pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG).
• Zaburzenia rytmu: ablacja, wszczepienie stymulatora/ICD.

• Stosowanie leków przeciwpłytkowych (ASA, klopidogrel) lub przeciwzakrzepowych (NOAC, warfaryna).
• Dostosowane do rodzaju arytmii (np. migotanie przedsionków) czy po zabiegach (stenty).

Osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu lekarza (lub lekarza dentysty – w zakresie ich kompetencji) i odpowiednie kwalifikacje naukowe/doświadczenie

• Budowanie relacji zaufania, ułatwianie zrozumienia zaleceń.
• Wpływ na motywację i przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.

• Zakażenia, które wystąpiły w trakcie lub po hospitalizacji i są związane z pobytem w szpitalu.
• Podział: endogenne, egzogenne, okołozabiegowe.
• Warunek: objawy ≥48–72 h od przyjęcia (lub w okresie inkubacji związanym z hospitalizacją).

• Farmakologiczne: diuretyki, ACEI, ARB, beta-blokery, Ca-blokery.
• Dieta: ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych, utrzymanie prawidłowej masy ciała.

• Bariery: język, stereotypy, uprzedzenia.
• Rozwiązania: szkolenia międzykulturowe, tłumacze, wypracowanie zaufania, otwarta komunikacja.

• Zazwyczaj odnosi się do prostego algorytmu rozwiązania problemu: obserwacja/słuchanie, analiza, decyzja, działanie (bywa modyfikowane wg konkretnej procedury).

Zachować spokój, kontakt wzrokowy, używać prostego języka, okazywać empatię, słuchać aktywnie.

o Optymalizacja dawek (większa skuteczność, mniejsze ryzyko działań niepożądanych).
o Monitorowanie współpracy pacjenta (compliance).
o Indywidualizacja terapii (np. w chorobach przewlekłych).

• Formułowanie problemu, przegląd literatury, dobór metody, zbieranie danych, analiza wyników, wnioski.
• Przykład: przegląd literatury – analizuje istniejące publikacje dla zdefiniowania stanu wiedzy.

• Mętny dializat, ból brzucha, gorączka, nudności.
• Profilaktyka: zachowanie aseptyki przy wymianach płynu, szybkie reagowanie na wszelkie objawy infekcji.

• Terapia uciskowa (np. pończochy, bandaże) wspomagająca krążenie żylne.
• Zasady: właściwy dobór i zakładanie od rana, unikanie zagięć, systematyczne stosowanie.

• Wyrażanie własnego zdania, uczuć z poszanowaniem drugiej osoby.
• Przykład: przyjmowanie krytyki pacjenta spokojnie, ale i obrona własnych granic.

Zakres porady obejmuje: pomiary podstawowych parametrów życiowych, ocenę stanu
zdrowia, edukację zdrowotną, kwalifikację do szczepień, pobieranie materiału biologicznego,
kontrolę ran, instruktaż z zakresu samopielęgnacji, wsparcie psychiczne. Porada może być
udzielana w przy

NZ” (nie zamieniać): farmaceuta nie może wydać zamiennika leku.
• „CITO” (pilne): recepta do natychmiastowej realizacji (lek musi być wydany jak najszybciej).

• Zakażenia układu moczowego (gł. oddziały z cewnikowaniem), zakażenia miejsca operowanego, zapalenia płuc (OIOM).
• Specyficzne patogeny dla oddziałów (np. MRSA na chirurgii, Klebsiella na OIOM).

• Szok, zaprzeczanie, lęk, agresja, rozpacz.
• Niezbędne wsparcie emocjonalne i rzetelna komunikacja.

• Bariery językowe, różne oczekiwania dotyczące terapii i wsparcia duchowego.
• Rozpoznawanie potrzeb pacjenta, współpraca z tłumaczami, elastyczność w dostosowaniu praktyk.

• Kompensacja: wyrównanie braków (np. niepowodzeń zdrowotnych) przez inne działania.
• Potrzeba wyczynu: dążenie do osiągnięć, sukcesu, przekraczania granic

• Kontrola czucia i bólu, zapobieganie urazom, dbałość o skórę (zwłaszcza stopy), rehabilitacja ruchowa.

do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych (URPL),
• do producenta lub podmiotu odpowiedzialnego za dany lek,
• do osoby odpowiedzialnej za farmakowigilancję w placówce medycznej.

• Rzutowanie własnych cech/uczuć na innych.
• Zwykle przeszkadza, bo zaburza obiektywne postrzeganie drugiej osoby

• Określa minimalne wymagania programowe, liczbę godzin, efekty kształcenia (kompetencje zawodowe), praktyki kliniczne.

• Przekształcanie nieakceptowanych popędów w działania społecznie akceptowane.
• Przykład: agresywne skłonności → uprawianie sportu kontaktowego.

• Rzetelność, uczciwość, obiektywność, przejrzystość, poszanowanie etyki i praw uczestników.
• Dokumentowanie i raportowanie wyników zgodnie z obowiązującymi standardami.

• Ani badacz, ani pacjent nie wiedzą, kto otrzymuje lek, a kto placebo.
• Minimalizuje to wpływ oczekiwań i uprzedzeń na wyniki.

• Spadek diurezy, wzrost kreatyniny i mocznika, obrzęki, gorączka.
• Ból w okolicy przeszczepionego narządu, nadciśnienie tętnicze.

• Edukacja pacjentów i rodzin (instruktaż, poradnictwo), szkolenie młodszych koleżanek, prowadzenie warsztatów.

• Opatrunek jałowy, regularna zmiana wg zaleceń.
• Mycie rąk i dezynfekcja przed każdą manipulacją.
• Kontrola miejsca wkłucia pod kątem zakażeń (zaczerwienienie, wyciek).

o Produkty przeznaczone do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych osób w określonych stanach chorobowych lub fizjologicznych (np. preparaty do żywienia dojelitowego).

• Organizacja bezpiecznego środowiska, przypominanie o czynnościach higienicznych, podawanie leków.

• Koordynacja świadczeń, monitorowanie stanu pacjenta, edukacja i wsparcie w samopielęgnacji.
• Umiejętność komunikacji, zarządzania, współpracy w zespole wielodyscyplinarnym.

• Spójność przepisów, finansowanie, zrozumienie roli koordynacji przez personel i pacjentów.
• Konieczność zmian organizacyjnych i edukacji kadr.

• T (Tissue) – ocena i usunięcie tkanek martwiczych,
• I (Infection) – kontrola zakażenia,
• M (Moisture) – utrzymanie odpowiedniego nawilżenia,
• E (Edge) – ocena i stymulacja brzegów rany do naskórkowania.

• Zachowania wrogie, wulgarne, fizyczne lub słowne ataki.
• W środowisku medycznym wymaga kontroli i postępowania zgodnego z etyką (deeskalacja).
Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki i położnej zobowiązuje do poszanowania godności
każdej osoby – także tej, która zachowuje się agresywnie. Jednak nie

• Identyfikacja problemu, postawienie celu, plan interwencji, realizacja działań, ewaluacja efektów.

• Badanie zachowań pacjentów i personelu, by ułatwić wprowadzanie korzystnych nawyków (np. przypomnienia SMS, programy lojalnościowe).
• Zmniejszenie kosztów systemu przez zmianę zachowań (np. regularne kontrole, lepsza adherence).

• Uległość, unikanie konfliktów, podporządkowanie się.
• Pomoc: trening komunikacji, wzmacnianie poczucia własnej wartości

• Monitorowanie, analiza i raportowanie zakażeń. Edukacja personelu, wdrażanie procedur.
• Skład: lekarz, pielęgniarka epidemiologiczna, mikrobiolog lub diagnosta laboratoryjny.

• Odrębne wzorce zachowań, rytuały, postrzeganie zdrowia i choroby.
• Wpływ na formę zwracania się do pacjenta, respektowanie określonych praktyk żywieniowych czy zabiegowych.

• Zaburzenia gospodarki płynów i elektrolitów, nadciśnienie, anemia, zmiany skórne.
• Kontrola diety, bilansu płynów, wsparcie w dializoterapii.

• Bezpieczeństwa, uznania, kontaktu społecznego, samorealizacji.
• Personel i pacjenci często potrzebują wsparcia i poczucia akceptacji.

Uspokojenie otoczenia, spokojny ton głosu, aktywne słuchanie, zachowanie bezpiecznego dystansu.

• Model współpracy i współodpowiedzialności pacjenta za proces leczenia i pielęgnacji.
Taka relacja opiera się na wzajemnym szacunku, zaufaniu, komunikacji i uznaniu autonomii
pacjenta. Pielęgniarka nie narzuca rozwiązań, ale wspólnie z pacjentem analizuje możliwości
i wspiera go w podejmowaniu de

• Wspólna ocena problemu pacjenta, indywidualny plan opieki, wzajemna komunikacja, zaufanie, jasny podział ról.

• Nieinwazyjne: EKG, echo serca, testy wysiłkowe, Holter, RTG klatki piersiowej.
• Inwazyjne: koronarografia, angiografia tętnic, cewnikowanie serca.

Dydaktyka medyczna to dział dydaktyki ogólnej, zajmujący się procesem nauczania i
uczenia się w dziedzinach medycznych. Jej celem jest przekazywanie wiedzy, umiejętności i
postaw zawodowych w sposób efektywny, etyczny i zgodny z potrzebami praktyki
klinicznej.

• Przyczyny: długotrwały ucisk, tarcie, wilgoć, niedożywienie, brak ruchu.
• Podział Torrance’a: 5 stopni – od zaczerwienienia skóry aż do martwicy sięgającej mięśni i kości.

• Poszanowanie różnorodności kulturowej, dostosowanie opieki do wartości i wierzeń pacjenta.
• Działania oparte na zrozumieniu i komunikacji międzykulturowej.

• Kursy specjalistyczne, szkolenia podyplomowe, konferencje, studia wyższe (magisterskie, doktoranckie).
• Konieczność aktualizowania wiedzy przez całe życie zawodowe.

• MRSA, VRE, ESBL, KPC, CPE.
• Wymagają izolacji pacjentów i wzmożonych środków higieny.

• SM: zaburzenia ruchowe, zmęczenie, depresja.
• Alzheimer: zaburzenia pamięci, zachowania, potrzeba stałego nadzoru.
• Parkinson: drżenia, sztywność, ryzyko upadków.

• Dekontaminacja: proces usuwania lub niszczenia drobnoustrojów (mycie, dezynfekcja, sterylizacja).
• Strefy: brudna (wysokie ryzyko skażenia), pośrednia (przygotowanie), czysta (dystrybucja sprzętu jałowego).

• Potrzebę afiliacji i troski (opiekuńczości), związaną z poczuciem empatii i bliskości.

• Organizacja zajęć o zdrowym stylu życia, szczepieniach, higienie.
• Wsparcie w rozwiązywaniu problemów zdrowotnych (np. wad postawy).

• Nadciśnienie, hipercholesterolemia, palenie tytoniu, cukrzyca, otyłość.
• SCORE ocenia 10-letnie ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego (płeć, wiek, ciśnienie, cholesterol, palenie).

• Werbalna: wybór słów, tempo mówienia, unikanie żargonu.
• Niewerbalna: kontakt wzrokowy, dystans fizyczny, gesty – mogą mieć różne znaczenie w różnych kulturach.

• Okaż zrozumienie, zapewnij poczucie bezpieczeństwa, informuj o procedurach, unikaj gwałtownych działań.

• Integracja usług medycznych (POZ, AOS, szpital) wokół pacjenta, ciągłość opieki, planowanie i monitorowanie efektów.

Zaczerwienienie, obrzęk, ból, wzmożone ocieplenie, ropna wydzielina, nieprzyjemny zapach.

Uderzenia, pchnięcia, szarpanie, niszczenie mienia.

• Np. w szkole: organizacja warsztatów zdrowego żywienia, aktywności fizycznej, promocja szczepień.
• Współpraca z rodzicami i nauczycielami, dostosowanie przekazu do wieku dzieci.

• Starzenie się społeczeństwa, wielochorobowość, wzrost kosztów, nierówności w dostępie do świadczeń, nowe technologie.

Działanie w celu ratowania życia/zdrowia, usprawiedliwione prawnie mimo naruszenia czyichś dóbr (np. przymusowe leczenie).

• Metoda: ogólny sposób postępowania badawczego (np. metoda sondażu diagnostycznego).
• Technika: konkretne czynności (np. wywiad kwestionariuszowy).
• Narzędzia: środki wykorzystywane do zbierania danych (np. ankieta, kwestionariusz wywiadu).

• Brak struktury, jasnych zasad, często zaniedbanie emocjonalne.
• Pomoc: wsparcie psychologiczne, ustalenie reguł, praca terapeutyczna.

• Zapewnienie spokoju, monitorowanie parametrów życiowych, tlenoterapia, przygotowanie do zabiegów (angioplastyka).

• Pierwotna (zapobieganie chorobom), wtórna (wczesne wykrywanie, leczenie), trzeciorzędowa (zapobieganie powikłaniom i nawrotom).

• Elementy procedury: wskazania (5 momentów wg WHO), technika mycia/rubowania, rodzaje środków.
• Edukacja: szkolenia, plakaty, monitorowanie przestrzegania (audyt).

o Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL).
o Urzędowe publikacje (URPL, EMA, WHO).
o Farmakopea, rzetelne czasopisma naukowe i bazy danych (np. Medline).

o Zalety: czytelność, łatwość przechowywania i odtwarzania, mniejsze ryzyko błędu, automatyczna weryfikacja refundacji.
o Wady: uzależnienie od systemu informatycznego, konieczność dostępu do Internetu, ewentualne awarie.

• Hemodializa: krew oczyszczana pozaustrojowo w dializatorze, wymaga dostępu naczyniowego i wizyt w stacji dializ.
• Dializa otrzewnowa: wykorzystuje błonę otrzewnową, możliwa w warunkach domowych, wymaga cewnika Tenckhoffa.

• Monitorowanie funkcji życiowych, wsparcie w samoopiece, zapobieganie odleżynom, ćwiczenia usprawniające.

Obelgi, groźby, krzyk, wulgarne komentarze.

• Badania laboratoryjne (m.in. krzepliwość), ocena uczulenia na kontrast, wygolenie okolicy wkłucia, wyjaśnienie procedury.

• Bada procesy zachowania i funkcjonowania człowieka.
• Pomaga lepiej zrozumieć pacjenta, radzić sobie ze stresem i komunikować się w zespole.

• Codzienna kontrola stóp, prawidłowa higiena i nawilżanie.
• Noszenie odpowiedniego obuwia, unikanie urazów, regularne wizyty kontrolne u specjalisty.

Stosowanie leku w sposób inny, niż określony w Charakterystyce Produktu Leczniczego (np. inna dawka, grupa pacjentów, wskazanie).

Zapalna (oczyszczania), proliferacyjna (wytwarzanie ziarniny), remodeling (przebudowa).

• Ocena historii pacjenta, obserwacja sygnałów ostrzegawczych (słownych i niewerbalnych), analiza kontekstu.
• Stosowanie skal oceny ryzyka.

• Promuje zachowania prozdrowotne, profilaktykę, dba o komunikację i edukację w społeczeństwie.

• Pomoc w oddychaniu (respirator), karmieniu, zapobieganie przykurczom, wsparcie psychiczne rodziny.

• Np. „Nursing Research”, „Journal of Advanced Nursing”, polskie „Pielęgniarstwo Polskie”.
• Kryteria: recenzowanie naukowe, indeksowanie w bazach, określone standardy etyczne i redakcyjne.

• Spadek absencji chorobowej, większa produktywność, lepsze samopoczucie pracowników.
• Prezenteizm – pracownicy są w pracy, ale w gorszej formie, co wpływa na efektywność.

• Możliwość prowadzenia terapii w domu, większa autonomia pacjenta.
• Mniej gwałtownych wahań objętości płynów i ciśnienia.
• Brak konieczności tworzenia przetoki naczyniowej.

• Holistyczne podejście, stały kontakt z pacjentem, kontrola efektów.
• Narzędzia: elektroniczna dokumentacja, telemedycyna, scoringi ryzyka.

• Wykorzystywanie aktualnych wyników badań, doświadczenia klinicznego i preferencji pacjenta.
• Korzyści: wyższa jakość opieki, lepsze wyniki pacjentów, racjonalizacja kosztów.

• Uregulowane ustawą (np. o ochronie zdrowia psychicznego).
• Możliwe przy zagrożeniu życia lub zdrowia pacjenta albo otoczenia (unieruchomienie, izolacja, podanie leków).

o Leki wydawane bez recepty (OTC).
o Leki wydawane z przepisu lekarza (Rp).
o Leki o ograniczonym dostępie (Rpw, np. psychotropowe, narkotyczne).
o Produkty stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym. Lz

• Przekaz za pomocą mimiki, gestów, mowy ciała.
• U pacjenta apalicznego kluczowe staje się obserwowanie reakcji (np. grymas, ruchy oczu) i samemu używanie ciepłego dotyku, spojrzenia.

• Od etnocentryzmu do etnorelatywizmu (oswojenie różnorodności).
• Pomaga rozwijać zdolność dostrzegania, rozumienia i poszanowania odmienności.

• Oparcie na najnowszych badaniach, wytycznych, konsultacjach ekspertów.
• Ujednolicenie procedur i włączenie w proces wszystkich członków zespołu.

• Rana, która nie wykazuje tendencji do wygojenia w typowym czasie (zwykle >8 tygodni).
• Np. odleżyny, owrzodzenia żylne, stopa cukrzycowa, owrzodzenia tętnicze.

• Prekontemplacja, kontemplacja, przygotowanie, działanie, utrzymanie.

• Rodzina, gdzie dominuje surowa hierarchia, autorytarne rządy.
• Wpływ: może kształtować trudność w komunikacji partnerskiej z pacjentami (skłonność do autorytaryzmu).

Uwzględnienie potrzeb fizjologicznych (odpowiednie żywienie, aktywność), bezpieczeństwa (profilaktyka chorób), a także wyższych poziomów związanych z samorealizacją i poczuciem przynależności.

• P (Patient/Problem), I (Intervention), C (Comparison), O (Outcome).
• Klarowne określenie problemu, interwencji, porównania i oczekiwanego wyniku.

• EBM (Evidence Based Medicine) – medycyna oparta na dowodach.
• EBP (Evidence Based Practice) – praktyka oparta na dowodach w różnych dziedzinach (tu: pielęgniarstwo).
• Rozwój: coraz więcej badań naukowych dotyczących skuteczności procedur pielęgniarskich.

• Ryzyko stresu, traumatyzacji (np. wypadki, ciężkie choroby).
• Znaczenie opieki psychologicznej dla personelu (superwizje, wsparcie).

• Ciągłe monitorowanie zakażeń, analiza ryzyka, zgłaszanie do odpowiednich organów.
• Przestrzeganie procedur higieny i raportowanie wystąpień zakażeń szpitalnych.

• Najczęstsze: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, kłębuszkowe zapalenia nerek.
• Leczenie nerkozastępcze: stadium 5 (schyłkowa niewydolność nerek, GFR <15 ml/min/1,73 m²).

• Stres, wypalenie, uzależnienia, cyberprzemoc, wielochorobowość.
• Wpływ na personel: większe obciążenie psychofizyczne, konieczność umiejętności radzenia sobie ze stresem.

• Kontrola parametrów życiowych, bilansu płynów, obserwacja diurezy.
• Podawanie leków immunosupresyjnych, monitorowanie ewentualnych objawów odrzucania.
• Profilaktyka zakażeń (aseptyka, antybiotykoterapia osłonowa).

Dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Deklaracja Bolońska (1999)
Deklaracja z Tuning Project

• Wciąż kluczowa rola w profilaktyce i edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży.
• Potrzebne nowe kompetencje i większa promocja zawodu.

• Np. AOS plus POZ i świadczenia szpitalne w jednym ciągu.
• Zalety: ciągłość i spójność leczenia. Ograniczenia: trudności organizacyjne, braki kadrowe, finansowanie.

• OSCE (Objective Structured Clinical Examination): stacje z zadaniami praktycznymi, standaryzowane scenariusze, obserwacja umiejętności w realnych/symulowanych sytuacjach.

• Konkretne zagadnienia i umiejętności do opanowania, zgodne z planem studiów (teoria, praktyka, zajęcia warsztatowe).
Rodzaje treści:
1. Treści ogólne:
o podstawy nauk biologicznych i społecznych (anatomia, fizjologia,
psychologia, socjologia, etyka),
o język obcy, technologia informacyjna, kom

• Zdrowotny: kładzie nacisk na zmianę zachowań prozdrowotnych, dobro pacjenta.
• Komercyjny: nastawiony na zysk i sprzedaż usług/towarów.

• Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna: pielęgniarka może udzielać porad (np. w zakresie leczenia ran, zapobiegania powikłaniom przewlekłym).

Klasyfikacja NYHA:
• Klasa I – brak objawów w czasie normalnej aktywności fizycznej.
• Klasa II – niewielkie ograniczenie aktywności fizycznej. Objawy (duszność,
zmęczenie) pojawiają się przy większym wysiłku.
• Klasa III – znaczne ograniczenie aktywności. Objawy
Klasa IV – objawy niewydolności

• Ogólnoustrojowe: cukrzyca, niedożywienie, zaburzenia immunologiczne, wiek.
• Miejscowe: infekcja, martwica tkanek, niewłaściwe opatrunki lub ucisk.

• Chronią przed lękiem i trudnymi emocjami.
• Przykład: wyparcie (odpychanie od świadomości nieakceptowanych treści).

• Przekaz słowny, obejmujący dobór słów, ton głosu, styl mówienia.
• Rodzaje: formalna (np. raport, konsultacja) i nieformalna (rozmowa z pacjentem).

o Recepta wystawiana w jednym kraju UE i realizowana w innym.
o Musi spełniać wymagania formalne obowiązujące w danym państwie (m.in. dane pacjenta, lekarza, numer telefonu, adres placówki).

• Rodzaj, faza i głębokość rany, wysięk, obecność zakażenia, stan skóry otaczającej.
• Wrażliwość pacjenta (np. alergie) i dostępne zasoby.

Formułowanie pytania klinicznego, wyszukiwanie dowodów, krytyczna ocena, wdrożenie, ocena efektywności.

• Korzyści: szybszy dostęp do danych pacjenta, lepsza komunikacja, teleporady, monitorowanie zdalne.
• Wyzwania: bezpieczeństwo danych, wykluczenie cyfrowe, koszty sprzętu i oprogramowania.

Działania pielęgniarki POZ:
1. Edukacja zdrowotna:
o informowanie o czynnikach ryzyka nowotworów (palenie, alkohol, otyłość),
o promocja zdrowego stylu życia: dieta, aktywność fizyczna, unikanie słońca.
2. Zachęcanie do badań przesiewowych:
o cytologia (kobiety 25–59 lat co 3 lata),
o mammogra

• Nowoczesne (hydrokoloidy, hydrożele, alginiany) zapewniają wilgotne środowisko, przyspieszają gojenie, rzadziej trzeba je zmieniać.
• Tradycyjne: częsta zmiana, mogą przysychać do rany, mniej skuteczne w utrzymaniu odpowiedniego mikrośrodowiska.

• Chronią pacjentów i personel przed urazami, zakażeniami, eskalacją przemocy.
• Zapewniają standaryzację postępowania i minimalizację błędów.

• Spadki ciśnienia tętniczego, kurcze mięśni, bóle głowy.
• Reakcje anafilaktyczne na błonę dializatora, zaburzenia rytmu serca.

• Żylaki: leczenie uciskowe (klasy kompresji), zabiegi skleroterapii, stripping. Klasyfikacja CEAP.
• Miażdżyca: poprawa ukrwienia (farmakologia, rehabilitacja, ewentualnie angioplastyka). Klasyfikacja Fontaine’a lub Rutherforda.

• Edukacja integralną częścią planu pielęgnacji (diagnoza → plan → realizacja → ocena).

• Twórca: Aaron Antonovsky.
• Koncentruje się na czynnikach sprzyjających zdrowiu (poczucie koherencji).

• Notowanie płynów przyjętych (doustnie, dożylnie) oraz wydalonych (mocz, dializat, drenaże).
• U pacjentów dializowanych pomaga w ocenie przewodnienia lub odwodnienia i dostosowaniu parametrów dializy.

• Ocena saturacji, tętna, oddechu.
• Podanie tlenu wg wskazań, ułożenie w pozycji ułatwiającej oddychanie, podawanie leków rozszerzających oskrzela.

• Niektóre religie zabraniają spożywania określonych produktów (np. wieprzowina, wołowina).
• Mogą też wpływać na akceptowalność transfuzji krwi (np. Świadkowie Jehowy).

• Silny ból, zaburzenia trawienia, ryzyko wstrząsu.
• Pielęgniarka: monitorowanie bólu, bilansu płynów, wsparcie w diecie i nawodnieniu.

• Zachowanie higieny (mycie skóry, sterylne opatrunki).
• Unikanie ucisku i pobierania krwi z kończyny z przetoką.
• Kontrola tętna i szmeru naczyniowego (tzw. thrill) nad przetoką.

• Brak czasu, ograniczony dostęp do baz naukowych, niewystarczające kompetencje w krytycznej ocenie badań, opór personelu.

Zwiększenie aktywności fizycznej, profilaktyka upadków, szczepienia, dieta, wsparcie psychologiczne.

• Generowana w węźle zatokowo-przedsionkowym, przewodzona przez układ bodźcoprzewodzący (AV, pęczek Hisa, włókna Purkinjego).
• Zaburzenia: bradykardie, tachyarytmie, migotania, trzepotania.

• Kompetencje personelu, wyposażenie, organizacja, finansowanie, standardy i procedury, satysfakcja pacjenta.