Uniwersalizm to pogląd, zgodnie z którym cała ludzkość tworzy tzw. państwo ziemskie, dążące do zbawienia i stania się państwem Bożym. Na tym właśnie polegał średniowieczny uniwersalizm. Każdy Europejczyk czuł się przede wszystkim chrześcijaninem, uczucia narodowe zepchnięto na dalszy plan. Człowiek wykształcony mógł swobodnie podróżować po całej Europie, gdyż władzę cywilną sprawował – oczywiście głównie w teorii – jeden władca (cesarz), a kościelna również podporządkowana była jednej, dominującej religii i zwierzchnictwu (papież). Stąd powszechne stały się w średniowieczu studia za granicą i podróże. Każdy bez wyjątku, jeśli tylko umiał czytać, mógł bez przeszkód korzystać z literackiego i naukowego dorobku innych, ponieważ był on spisany w zrozumiałym dla niego języku (łacina). Dalej
