Podobieństwo w przebiegu procesów poznawczych u osób cierpiących na schizofrenię i osób twórczych polega na:
Model Ruth Richards (1999) pokazuje możliwe powiązania pomiędzy twórczością a zburzeniami afektywnymi. Zgodnie z tym modelem, jeżeli pisarz zapada na depresję w wyniku kryzysu twórczego możemy mówić o:
zainwestowaniem dużego wysiłku w stworzenie reprezentacji problemu, która jest następnie łatwa do wykorzystania
Rozumienie wglądu jako zmiany sposobu widzenia sytuacji problemowej (tj. reorganizacji pola percepcyjnego) zawdzięczamy:
dychotomia „dywergencyjny-konwergenyjny” bardziej pasuje do rodzajów problemów niż do samego myślenia
Twórcza operacja pojęciowa polegająca na zasadniczej zmianie zakresu pojęć i ich wzajemnej relacji w danej dziedzinie nosi nazwę:
relatywny charakter tego, co uznane jest za nowe i użyteczne na przestrzeni czasu i w odniesieniu do grupy społecznej
„Podaj czwarte słowo, które kojarzy się z wszystkimi trzema tj. telefon-życie-odcinek” to przykładowe zadanie testu: