Akademia-
rządy ludu
- politeistyczna- wiara w wielu bogów,
- mity- historie o pochodzeniu bogów i historiach z ich życia,
- składanie ofiar,
- wyrocznie i świątynie,
- antropomorfizm,
- hierarchia bóstw,
- bogowie byli nieśmiertelni i wiecznie młodzi,
- nie ma kapłanów, ich funkcję spełniają urzędnicy państwowi,
- brak zasad, by zyskać przychylność bogów,
- obywatelska (każdy musiał wierzyć w bóstwa),
- przenikanie się światów ludzkiego i boskiego,
- główne bóstwa: Zeus, Hera, Artemida, Apollo, Dionizos, Ares, Atena; Persefona, Hermes,
- herosi: Odyseusz, Achilles, Herkules, Tezeusz.
uczeń Platona; wychowawca Aleksandra Macedońskiego; założył Likejon; ojciec logiki i dedukcji; IVw. p.n.e. stworzył p...
gdzie znajdowała się Sparta?
spartiański żołnierz
pierwszy historyk; żył w Vw. p.n.e.; autor Dziejów,
Temistokles-
reformy w Macedonii za panowania Filipa II
zbiór praw Sparty
Rada Pięciuset
I. reformy finansów publicznych i armii,
II. rozszerzył on swoje panowanie na tereny położone na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego i niemal całą Grecję,
III. przeprowadził część armii do Persji,
IV. podstawę armii stanowiła ciężkozbrojna piechota,
V. żołnierzy chroniły tylko brązowe hełmy, małe tarcze oraz nagolenniki,
VI. wprowadził falangę macedońską- szyk na jeża,
VII. skuteczna konnica.
przywódca stronnictwa ludowego w Atenach; współcześnie jest używany wobec polityków, którzy składają wyborcom wiele n...
a. Bitwa pod Maratonem- 490r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Miltiadesa; klęskę ponieśli Persowie pod dowództwem Dariusza I Wielkiego
b. Obrona w wąwozie Termpoile- 480r. p.n.e.; zwyciężyli Persowie pod dowództwem Kserksesa ; klęskę ponieśli Grecy pod dowództwem Leonidasa
c. Bitwa morska pod Salaminą- 480r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Temistoklesa; przegrali Persowie pod dowództwem Kserksesa
d. Bitwa morska pod Platejami- 479r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Temistoklesa; przegrali Persowie pod dowództwem Kserksesa
ustrój polityczny w Sparcie i jego cechy
co zrobił Perykles?
co zrobił Solon?
- monarchiczny, oligarchiczny albo demokratyczny,
- zgromadzenie ludowe- zgromadzenie pełnoprawnych obywateli,
- tyran- król, który zdobył władzę siłą,
- ponad 700 polis,
- główne zadanie Greków- polityka,
- kobiety nie mają praw,
Teatr powstał ku czci Dionizosa,
W teatrze często występowały nawiązania mityczne,
Zawody olimpijskie były cz...
system władzy w Atenach
Liceum (Likejon)-
Falanga
kim byli obywatele Sparty
ostracyzm
panował w latach 522-486 p.n.e.; król perski; najechał Grecję, aby jej mieszkańcy przestali ingerować w jego sprawy- ...
część religijnych obchodów ku czci Zeusa; pierwsze odbyły się 776r. p.n.e.
Półwyspu Bałkańskiego: krajobraz górzysty, wysoka temperatura, kamienna gleba, gdzieniegdzie dobra ziemia, hodowa...
Filip II-
agoga
jeden z najważniejszych autorów tragedii.
koniec agogi; egzamin przeżycia
eklezja
demokracja
w dolinie rzeki Euratos, na terenach podbitej Mesenii
Lacedemończycy
Jego działania nie były trwałe, ponieważ jego armia nie chciała szerzyć ekspansji terytorialnej. Z resztą Ariowie nie...
Spartiaci
sąd skorupkowy; raz do roku obywatele mogli wygnać kogoś kto ich zdaniem zagraża demokracji na 10 lat
spartiańskie wychowanie
filozofia-
System szkolenia do armii w Sparcie
mieszkańcy Sparty
1. pełnoprawni obywatele
2. metojcy (greccy cudzoziemcy)
3. niewolnicy
przemiany ustrojowe w Atenach
ateński budynek urzędu, który sprawował władzę polityczną
Demagog
1. Spartiaci od 20 do 60 lat służyli w armii.
2. Ich wychowanie miało na celu wykształcenie idealnego żołnierza.
3....
Rada Czterystu
1 W 334r. p.n.e. Aleksander Wielki zgromadził oddziały składające się z Macedończyków i innych Greków, po czym ruszył na podbój Persji. Pokonał
2 Pokonał siły Persów w bitwą nad rzeką Granik (334r. p.n.e.), pod Issos (333r. p.n.e.) i Gaugamelą (331r. p.n.e.).
3 Zajął całe terytorium państwa perskiego, w tym pozostający pod rządami Dariusza III Egipt.
4 W 330r. p.n.e. Dariusz III został zamordowany przez własnych współpracowników.
5 Następnie Aleksander zajął perską stolicę, Persepolis i pogrzebał ciało Dariusza.
6 Koronacja na króla Persji.
ustrój Sparty:
styl koryncki-
stoicyzm-
Geruzja
Wielka Retra Likurga
warunki naturalne Hellady
Issos-
philos-miłować, sophia-mądrość; umiłowanie mądrości;
surowe wychowanie
archonci
fratrie
style architektoniczne
stworzył Wielką Retrę- zbiór praw Sparty; zył w VIII w.p.n.e.
5 urzędników, którzy kierowali administracją, polityką zagraniczną, sądownictwem i kontrolą władców (wybierani co rok).
Na podbitych obszarach chciał być postrzegany jako bohater a nie okupant. Twierdził, że jeśli jego państwo ma przetrw...
polityka Aleksandra Wielkiego na podbitych terenach:
cechy formy ustroju Hellady:
monarchia oligarchiademokracja
Arystoteles-
1. Marsz wojska na wschód i dotarcie do północnych Indii.
2. W 326r. p.n.e. nad rzeką Hydaspes zwyciężyły oddziały A...
Strateg
palonga
(Ateny) organ mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa, później stał się Radą Pi...
monarchia z digarchią
w 338r. p.n.e. pod nią Filip II zwyciężył połączone wojska Aten i Teb
poglądy Arystotelesa
połączenie kultury greckiej i kultur lokalnych; język grecki stanowił język oficjalny na dworach królewskich, w dyplo...
cechy polis (wspólnota obywateli) Hellady
podbita ludność, której odebrano wszelkie prawa i którą zmuszano do pracy na roli
przyczyny wojen w świecie greckim:
przyczyny wielkiej kolonizacji greckiej
przebieg wyprawy na Wschód Aleksandra Wielkiego
9 wybieranych ateńskich urzędników kierujących areopagiem; odpowiedzialni za politykę zagraniczną, prawo i obchody re...
tyrania
ateński port
zwarty szyk, w którym hoplici osłaniali się tarczami nawzajem
szyk bitewny Spartian
Aleksander Wielki-
> nadał ogółowi obywateli większy wpływ na politykę,
> zapoczątkował demokrację ateńską,
> zwiększył liczbę fyl do 10,
> zastąpił Radę Czterystu Radą Pięciuset,
> corocznie wybierano 10 strategów- naczelnych dowódców,
> wprowadził ostracyzm-sąd skorupkowy; raz do roku obywatele mogli wygnać kogoś kto ich zdaniem zagraża demokracji na 10 lat
> rozwinął ekonomicznie i kulturowo Ateny,
> za jego kadencji Rada Pięciuset stała się głównym organem wykonawczym,
...
heliaja
digarchia
Władzę pełniło 2 królów jednocześnie, wywodzących się z odrębnych dynastii; ich władza była dziedziczna; d...
przebieg wyprawy na Persję
wysoki przyrost naturalny w niektórych poleis,
Ajschylos-
pogląd filozoficzny zakładający zachowanie spokoju, umiaru w emocjach; Zenon z Kition
następca Dariusza; król perski; 485-465 r. p.n.e.; król królów;
ateński sąd ludowy , którego członkowie byli corocznie losowani,
spartiańskie warunki
Kserkses-
Dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi. Pochodzenia spartańskiego
Heloci
krypteja
gdzie znajdowały się Ateny?
związki między wychowaniem spartańskim a funkcjonowaniem polis
Platon-
igrzyska olimpijskie-
Herodot-
rządy nielicznych, najczęściej dobrze urodzonych, wykształconych i bogatych osób
władca macedoński rządzący w IVw. p.n.e.; wprowadził wiele ważnych reform; zwyciężał Persów;
spartiańskie wychowanie państwowe młodych chłopców trwające do ukończenia 20r. życia
przejęcie władzy siłą
kultura hellenistyczna-
poglądy Platona
była Rada Czterystu; główny organ wykonawczy mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki pa...
- Spartiaci - pełnoprawni obywatele,
- Periojkowie - mieszkańcy zdobytych polis,
- Heloci - ludność zależna; najcz...
rodzaj utworu dramatycznego prezentujący dylematy moralne lub zmagania człowieka.
Sofokles-
Wojna peloponeska-
fyle
eforzy
28 gerów (starców po 60) + 2 królów
Likurg
co zrobił Drakon?
styl dorycki-
* ludzie powinni kierować się zasadą złotego środka,
* unikanie wszelkich skrajności, dążenie do równowagi,
* człowiek może poznawać prawa i zasady rządzące światem wysuwając wnioski z doświadczeń,
* należy obserwować rzeczywistość i na jej podstawie wyciągać wnioski.
hoplita
wódz Aten, twórca ich potęgi morskiej; opracował plan odparcia perskiej inwazji poprzez wydanie wrogom bitwy morskiej;
związki między rozwojem demokracji i kultury w Atenach
- król perski był despotą, a na obszarach podbitych tworzył satrapie- okręgi wojskowe,
- powstanie w Milecie przeciwko Persom, poparli je Ateny,
- Hellenowie rozpoczęli powstanie,
- wyprawa Margoniusza do Tracji/Macedonii,
- wyprawa Dalisa,
- wyprawa Kserksesa.
grecki filozof; wyrzucono go z miasta za publiczną naukę, lecz nie dał się wypędzić (ostracyzm), więc skazano go na w...
najważniejsze bitwy z wojen grecko-perskich i ich zwycięzcy
dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi; grupa pełnoprawnych obywateli Sparty
Leonidas-
Lakoniczna wypowiedź
* nigdy nie zjednoczyli się w ramach jednego państwa,
* granice wyznaczało ukształtowanie terenu,
* centrum stanowił akropol- czyli położony na wzgórzu zespół budowli publicznych, w razie potrzeby służący celom obronnym,
* agora- plac, na którym sprzedawano towary i prowadzono debaty polityczne i głosowania,
* pełnoprawni obywatele- tylko dorośli mężczyźni; ich obowiązkiem był udział w życiu politycznym i publicznych uroczystościach religijnych, płacenie podatków służba wojskowa,
> było coraz mniej Spartan,
> coraz słabsza armia,
> dostała się pod kontrolę państwa perskiego, a potem Aleksandra...
- chłopcy do 7r. życia były pod opieką matek, następnie oddawano je na wychowanie państwowe, trwające do 20r. życia- ...
Cheronea-
charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem.
szkoła Platona nauczająca filozofii;
strateg
co zrobił Klejstenes?
rada rządząca ateńską polis; w jej skład wchodzili przedstawiciele rodów arystokratycznych; do jej obowiązków należał...
Efor
uczeń Sokratesa, opisał jego śmierć i założenia; V/IV w. p.n.e. ; stworzył akademię;
konkurencyjna do Akademii szkoła Arystotelesa;
naczelny dowódca
skutki wojen w świecie greckim
> zastąpił kodeks Drakona mniej surowymi regulacjami/ opracował nowy zbiór praw,
> rozwiązał rosnący problem zadłużenia wielu obywateli,
> zniósł niewolę za długi,
> ogłosił amnestię,
> nakazał wykupić obywateli sprzedanych za granicę,
> ustawił sąd ludowy (heliaję), którego członkowie byli corocznie losowani,
> podzielił ludzi na 4 klasy majątkowe (fyle) i powiązał przynależność do nic z możliwością kandytowania na urzędy,
> utworzył Radę Czterystu, która otrzymała prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa.
założyły Ateny, dzięki niemu miały duże wpływy do skarbca i mogły budować triery (łodzie chroniące Grecję)
spartiański król, który kierował obroną wąwozu w Termpoilach; panował w latach ok. 490-480r. p.n.e.; poległ w walce p...
* człowiek składa się z ciała i duszy,
* szczęście oprócz wiedzy daje męstwo,
* istnieją swa światy- idei i realny , który jest odbiciem idei,
* poznawanie, to przypominanie co dusza widziała w świecie idei,
* filozofowie są najmądrzejsi,
* człowiek powinien używać rozumu,
* człowiek postępuje źle z powodu niewiedzy,
* rzeczywistość to złudzenie,
* rozum kieruje myśli i uczucia ku absolutnemu dobru i pięknu,
* triada platońska- piękno, dobro i prawda.
Sokrates-
podział społeczeństwa w Atenach:
cechowała lekka, niemal filigranowa forma. Efekt ten był wynikiem smukłych proporcji poszczególnych elementów i bogat...
wspólnota obywateli
zrzeszenia integracyjne pełnoletnich obywateli
trwałość działań podejmowanych przez Aleksandra na Wschodzie
areopag (Ateny)
Związek Morski-
państwo Sparta upadło, ponieważ:
geruzja (Sparta) składa się z
W czasach Peryklesa:
- nastało ożywienie kulturalne Aten,
- wspierał działalność :
* Fidiasza- rzeźbiarza,
* Sofoklesa- autora sztuk teatralnych,
- rozwinęło się budownictwo,
- wzniesiono Partenon,
- rozbudowano port w Pireusie.
ateńskie zgromadzenie ludowe, które uchwala prawo
* uważał, że istnieje absolutne dobro, do którego poznawania należy dążyć,
* „Wiem, że nic nie wiem”,
* chęć by wiedzieć to droga do szczęścia,
* wiedzę zdobywa się, poprzez zadawanie pytań ludzkości,
* prawdziwą mądrość człowiek może znaleźć tylko w samym sobie,
* to co powszechnie uchodzi za wiedzę jest pozbawione wartości,
* człowiek mądry zawsze wybiera to co dobre i sprawiedliwe,
* utożsamiał cnotę z mądrością,
Spartiaci
król, syn Filipa II; zdolny dowódca;
w Attyce
głowica w kształcie kalatosu z roślinnymi zdobieniami. Kapitel kolumny korynckiej był jeszcze bardziej ozdobny niż jo...
polis
> pierwszy kodeks prawny (bardzo, bardzo surowy),
> skodyfikował prawo.
związki sportu i teatru z religią starożytnych Greków:
5 urzędników spartiańskich; ich zadaniem było kierowanie polityką zagraniczną, administracją, sądownictwem i kontrola...
oligarchia
ateńskie klasy majątkowe, powiązano przynależność do nich z możliwością kandydowania na urzędy; najpierw były 4 fyle,...
poglądy Sokratesa
jeden z najważniejszych autorów tragedii.
pod nią w 333r. p.n.e. Aleksander Wielki zwyciężył Persów
port w Pireusie
Spartiaci i Periojkowie
431-404 r. p.n.e.; wojna o Hegamonię między Atenami a Spartą. Zwyciężyli Spartianie, przez wsparcie Persów; konflikt ...
* powstanie maratonów,
* rozwinięcie technik bojowych,
* straty w ludziach,
* powołanie Związku Morskiego...
1. 2 królów- digarchia
2. Eforowie- 5 urzędników, którzy kierowali administracją, polityką zagraniczną, sądownictwem i kontrolą władców (wybierani co rok).
3. Apella- spartańskie zgromadzenie ludowe uchwalające prawo.
4. Geruzja- główny organ, władzy w digarchii spartiańskej. W jej skład wchodziło dwóch królów i 28 starców po 60- gerów.
styl joński-
ciężkie warunki
tragedia-
podział społeczny Sparty:
cechy religii greckiej (i bogowie)
Dariusz I Wielki-
główny organ, władzy w digarchii spartiańskej. W jej skład wchodziło dwóch królów i 28 starców po 60- gerów.
wypowiedź krótka, zwięzła, streszczająca cały tekst w kilku zrozumiałych zdaniach.
styl dorycki, joński i koryncki
naczelny dowódca
Areopak
