rządy ludu
gdzie znajdowały się Ateny?
* powstanie maratonów,
* rozwinięcie technik bojowych,
* straty w ludziach,
* powołanie Związku Morskiego...
heliaja
* uważał, że istnieje absolutne dobro, do którego poznawania należy dążyć,
* „Wiem, że nic nie wiem”,
* chęć by wiedzieć to droga do szczęścia,
* wiedzę zdobywa się, poprzez zadawanie pytań ludzkości,
* prawdziwą mądrość człowiek może znaleźć tylko w samym sobie,
* to co powszechnie uchodzi za wiedzę jest pozbawione wartości,
* człowiek mądry zawsze wybiera to co dobre i sprawiedliwe,
* utożsamiał cnotę z mądrością,
krypteja
ateński budynek urzędu, który sprawował władzę polityczną
rodzaj utworu dramatycznego prezentujący dylematy moralne lub zmagania człowieka.
ateński sąd ludowy , którego członkowie byli corocznie losowani,
kultura hellenistyczna-
ciężkie warunki
styl dorycki-
spartiański żołnierz
Platon-
szyk bitewny Spartian
założyły Ateny, dzięki niemu miały duże wpływy do skarbca i mogły budować triery (łodzie chroniące Grecję)
I. reformy finansów publicznych i armii,
II. rozszerzył on swoje panowanie na tereny położone na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego i niemal całą Grecję,
III. przeprowadził część armii do Persji,
IV. podstawę armii stanowiła ciężkozbrojna piechota,
V. żołnierzy chroniły tylko brązowe hełmy, małe tarcze oraz nagolenniki,
VI. wprowadził falangę macedońską- szyk na jeża,
VII. skuteczna konnica.
w Attyce
Liceum (Likejon)-
następca Dariusza; król perski; 485-465 r. p.n.e.; król królów;
Likurg
eklezja
- król perski był despotą, a na obszarach podbitych tworzył satrapie- okręgi wojskowe,
- powstanie w Milecie przeciwko Persom, poparli je Ateny,
- Hellenowie rozpoczęli powstanie,
- wyprawa Margoniusza do Tracji/Macedonii,
- wyprawa Dalisa,
- wyprawa Kserksesa.
w dolinie rzeki Euratos, na terenach podbitej Mesenii
zwarty szyk, w którym hoplici osłaniali się tarczami nawzajem
filozofia-
przemiany ustrojowe w Atenach
monarchia z digarchią
a. Bitwa pod Maratonem- 490r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Miltiadesa; klęskę ponieśli Persowie pod dowództwem Dariusza I Wielkiego
b. Obrona w wąwozie Termpoile- 480r. p.n.e.; zwyciężyli Persowie pod dowództwem Kserksesa ; klęskę ponieśli Grecy pod dowództwem Leonidasa
c. Bitwa morska pod Salaminą- 480r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Temistoklesa; przegrali Persowie pod dowództwem Kserksesa
d. Bitwa morska pod Platejami- 479r. p.n.e.; zwyciężyli Grecy pod dowództwem Temistoklesa; przegrali Persowie pod dowództwem Kserksesa
zrzeszenia integracyjne pełnoletnich obywateli
ostracyzm
Ajschylos-
style architektoniczne
port w Pireusie
część religijnych obchodów ku czci Zeusa; pierwsze odbyły się 776r. p.n.e.
Areopak
Półwyspu Bałkańskiego: krajobraz górzysty, wysoka temperatura, kamienna gleba, gdzieniegdzie dobra ziemia, hodowa...
Teatr powstał ku czci Dionizosa,
W teatrze często występowały nawiązania mityczne,
Zawody olimpijskie były cz...
Sofokles-
eforzy
skutki wojen w świecie greckim
> zastąpił kodeks Drakona mniej surowymi regulacjami/ opracował nowy zbiór praw,
> rozwiązał rosnący problem zadłużenia wielu obywateli,
> zniósł niewolę za długi,
> ogłosił amnestię,
> nakazał wykupić obywateli sprzedanych za granicę,
> ustawił sąd ludowy (heliaję), którego członkowie byli corocznie losowani,
> podzielił ludzi na 4 klasy majątkowe (fyle) i powiązał przynależność do nic z możliwością kandytowania na urzędy,
> utworzył Radę Czterystu, która otrzymała prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa.
co zrobił Klejstenes?
28 gerów (starców po 60) + 2 królów
konkurencyjna do Akademii szkoła Arystotelesa;
Sokrates-
Demagog
ateńskie zgromadzenie ludowe, które uchwala prawo
> było coraz mniej Spartan,
> coraz słabsza armia,
> dostała się pod kontrolę państwa perskiego, a potem Aleksandra...
jeden z najważniejszych autorów tragedii.
Dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi. Pochodzenia spartańskiego
1 W 334r. p.n.e. Aleksander Wielki zgromadził oddziały składające się z Macedończyków i innych Greków, po czym ruszył na podbój Persji. Pokonał
2 Pokonał siły Persów w bitwą nad rzeką Granik (334r. p.n.e.), pod Issos (333r. p.n.e.) i Gaugamelą (331r. p.n.e.).
3 Zajął całe terytorium państwa perskiego, w tym pozostający pod rządami Dariusza III Egipt.
4 W 330r. p.n.e. Dariusz III został zamordowany przez własnych współpracowników.
5 Następnie Aleksander zajął perską stolicę, Persepolis i pogrzebał ciało Dariusza.
6 Koronacja na króla Persji.
przyczyny wojen w świecie greckim:
rządy nielicznych, najczęściej dobrze urodzonych, wykształconych i bogatych osób
pierwszy historyk; żył w Vw. p.n.e.; autor Dziejów,
- politeistyczna- wiara w wielu bogów,
- mity- historie o pochodzeniu bogów i historiach z ich życia,
- składanie ofiar,
- wyrocznie i świątynie,
- antropomorfizm,
- hierarchia bóstw,
- bogowie byli nieśmiertelni i wiecznie młodzi,
- nie ma kapłanów, ich funkcję spełniają urzędnicy państwowi,
- brak zasad, by zyskać przychylność bogów,
- obywatelska (każdy musiał wierzyć w bóstwa),
- przenikanie się światów ludzkiego i boskiego,
- główne bóstwa: Zeus, Hera, Artemida, Apollo, Dionizos, Ares, Atena; Persefona, Hermes,
- herosi: Odyseusz, Achilles, Herkules, Tezeusz.
polityka Aleksandra Wielkiego na podbitych terenach:
philos-miłować, sophia-mądrość; umiłowanie mądrości;
* nigdy nie zjednoczyli się w ramach jednego państwa,
* granice wyznaczało ukształtowanie terenu,
* centrum stanowił akropol- czyli położony na wzgórzu zespół budowli publicznych, w razie potrzeby służący celom obronnym,
* agora- plac, na którym sprzedawano towary i prowadzono debaty polityczne i głosowania,
* pełnoprawni obywatele- tylko dorośli mężczyźni; ich obowiązkiem był udział w życiu politycznym i publicznych uroczystościach religijnych, płacenie podatków służba wojskowa,
państwo Sparta upadło, ponieważ:
spartiańskie wychowanie państwowe młodych chłopców trwające do ukończenia 20r. życia
mieszkańcy Sparty
najważniejsze bitwy z wojen grecko-perskich i ich zwycięzcy
Spartiaci i Periojkowie
1. Marsz wojska na wschód i dotarcie do północnych Indii.
2. W 326r. p.n.e. nad rzeką Hydaspes zwyciężyły oddziały A...
Arystoteles-
poglądy Sokratesa
W czasach Peryklesa:
- nastało ożywienie kulturalne Aten,
- wspierał działalność :
* Fidiasza- rzeźbiarza,
* Sofoklesa- autora sztuk teatralnych,
- rozwinęło się budownictwo,
- wzniesiono Partenon,
- rozbudowano port w Pireusie.
pogląd filozoficzny zakładający zachowanie spokoju, umiaru w emocjach; Zenon z Kition
Rada Pięciuset
przyczyny wielkiej kolonizacji greckiej
- Spartiaci - pełnoprawni obywatele,
- Periojkowie - mieszkańcy zdobytych polis,
- Heloci - ludność zależna; najcz...
Aleksander Wielki-
* człowiek składa się z ciała i duszy,
* szczęście oprócz wiedzy daje męstwo,
* istnieją swa światy- idei i realny , który jest odbiciem idei,
* poznawanie, to przypominanie co dusza widziała w świecie idei,
* filozofowie są najmądrzejsi,
* człowiek powinien używać rozumu,
* człowiek postępuje źle z powodu niewiedzy,
* rzeczywistość to złudzenie,
* rozum kieruje myśli i uczucia ku absolutnemu dobru i pięknu,
* triada platońska- piękno, dobro i prawda.
styl joński-
główny organ, władzy w digarchii spartiańskej. W jej skład wchodziło dwóch królów i 28 starców po 60- gerów.
związki między wychowaniem spartańskim a funkcjonowaniem polis
król, syn Filipa II; zdolny dowódca;
fyle
charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem.
grecki filozof; wyrzucono go z miasta za publiczną naukę, lecz nie dał się wypędzić (ostracyzm), więc skazano go na w...
Na podbitych obszarach chciał być postrzegany jako bohater a nie okupant. Twierdził, że jeśli jego państwo ma przetrw...
Cheronea-
Wojna peloponeska-
głowica w kształcie kalatosu z roślinnymi zdobieniami. Kapitel kolumny korynckiej był jeszcze bardziej ozdobny niż jo...
jeden z najważniejszych autorów tragedii.
tyrania
Akademia-
5 urzędników, którzy kierowali administracją, polityką zagraniczną, sądownictwem i kontrolą władców (wybierani co rok).
cechy religii greckiej (i bogowie)
panował w latach 522-486 p.n.e.; król perski; najechał Grecję, aby jej mieszkańcy przestali ingerować w jego sprawy- ...
(Ateny) organ mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa, później stał się Radą Pi...
1. 2 królów- digarchia
2. Eforowie- 5 urzędników, którzy kierowali administracją, polityką zagraniczną, sądownictwem i kontrolą władców (wybierani co rok).
3. Apella- spartańskie zgromadzenie ludowe uchwalające prawo.
4. Geruzja- główny organ, władzy w digarchii spartiańskej. W jej skład wchodziło dwóch królów i 28 starców po 60- gerów.
wódz Aten, twórca ich potęgi morskiej; opracował plan odparcia perskiej inwazji poprzez wydanie wrogom bitwy morskiej;
cechy formy ustroju Hellady:
Efor
- monarchiczny, oligarchiczny albo demokratyczny,
- zgromadzenie ludowe- zgromadzenie pełnoprawnych obywateli,
- tyran- król, który zdobył władzę siłą,
- ponad 700 polis,
- główne zadanie Greków- polityka,
- kobiety nie mają praw,
podział społeczny Sparty:
stoicyzm-
Geruzja
Kserkses-
gdzie znajdowała się Sparta?
Lakoniczna wypowiedź
naczelny dowódca
1. pełnoprawni obywatele
2. metojcy (greccy cudzoziemcy)
3. niewolnicy
co zrobił Drakon?
ustrój polityczny w Sparcie i jego cechy
poglądy Arystotelesa
naczelny dowódca
> pierwszy kodeks prawny (bardzo, bardzo surowy),
> skodyfikował prawo.
Dariusz I Wielki-
władca macedoński rządzący w IVw. p.n.e.; wprowadził wiele ważnych reform; zwyciężał Persów;
podbita ludność, której odebrano wszelkie prawa i którą zmuszano do pracy na roli
co zrobił Perykles?
przebieg wyprawy na Wschód Aleksandra Wielkiego
agoga
cechy polis (wspólnota obywateli) Hellady
monarchia oligarchiademokracja
Spartiaci
Jego działania nie były trwałe, ponieważ jego armia nie chciała szerzyć ekspansji terytorialnej. Z resztą Ariowie nie...
przejęcie władzy siłą
ateński port
koniec agogi; egzamin przeżycia
spartiański król, który kierował obroną wąwozu w Termpoilach; panował w latach ok. 490-480r. p.n.e.; poległ w walce p...
dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi; grupa pełnoprawnych obywateli Sparty
areopag (Ateny)
tragedia-
uczeń Sokratesa, opisał jego śmierć i założenia; V/IV w. p.n.e. ; stworzył akademię;
wypowiedź krótka, zwięzła, streszczająca cały tekst w kilku zrozumiałych zdaniach.
przywódca stronnictwa ludowego w Atenach; współcześnie jest używany wobec polityków, którzy składają wyborcom wiele n...
9 wybieranych ateńskich urzędników kierujących areopagiem; odpowiedzialni za politykę zagraniczną, prawo i obchody re...
wspólnota obywateli
Issos-
co zrobił Solon?
Filip II-
trwałość działań podejmowanych przez Aleksandra na Wschodzie
reformy w Macedonii za panowania Filipa II
warunki naturalne Hellady
sąd skorupkowy; raz do roku obywatele mogli wygnać kogoś kto ich zdaniem zagraża demokracji na 10 lat
ateńskie klasy majątkowe, powiązano przynależność do nich z możliwością kandydowania na urzędy; najpierw były 4 fyle,...
demokracja
1. Spartiaci od 20 do 60 lat służyli w armii.
2. Ich wychowanie miało na celu wykształcenie idealnego żołnierza.
3....
Heloci
fratrie
związki między rozwojem demokracji i kultury w Atenach
cechowała lekka, niemal filigranowa forma. Efekt ten był wynikiem smukłych proporcji poszczególnych elementów i bogat...
5 urzędników spartiańskich; ich zadaniem było kierowanie polityką zagraniczną, administracją, sądownictwem i kontrola...
archonci
przebieg wyprawy na Persję
palonga
spartiańskie warunki
igrzyska olimpijskie-
> nadał ogółowi obywateli większy wpływ na politykę,
> zapoczątkował demokrację ateńską,
> zwiększył liczbę fyl do 10,
> zastąpił Radę Czterystu Radą Pięciuset,
> corocznie wybierano 10 strategów- naczelnych dowódców,
> wprowadził ostracyzm-sąd skorupkowy; raz do roku obywatele mogli wygnać kogoś kto ich zdaniem zagraża demokracji na 10 lat
431-404 r. p.n.e.; wojna o Hegamonię między Atenami a Spartą. Zwyciężyli Spartianie, przez wsparcie Persów; konflikt ...
rada rządząca ateńską polis; w jej skład wchodzili przedstawiciele rodów arystokratycznych; do jej obowiązków należał...
Lacedemończycy
w 338r. p.n.e. pod nią Filip II zwyciężył połączone wojska Aten i Teb
kim byli obywatele Sparty
była Rada Czterystu; główny organ wykonawczy mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki pa...
styl dorycki, joński i koryncki
Wielka Retra Likurga
stworzył Wielką Retrę- zbiór praw Sparty; zył w VIII w.p.n.e.
połączenie kultury greckiej i kultur lokalnych; język grecki stanowił język oficjalny na dworach królewskich, w dyplo...
związki sportu i teatru z religią starożytnych Greków:
oligarchia
zbiór praw Sparty
Leonidas-
Spartiaci
surowe wychowanie
podział społeczeństwa w Atenach:
szkoła Platona nauczająca filozofii;
Rada Czterystu
digarchia
Władzę pełniło 2 królów jednocześnie, wywodzących się z odrębnych dynastii; ich władza była dziedziczna; d...
strateg
polis
* ludzie powinni kierować się zasadą złotego środka,
* unikanie wszelkich skrajności, dążenie do równowagi,
* człowiek może poznawać prawa i zasady rządzące światem wysuwając wnioski z doświadczeń,
* należy obserwować rzeczywistość i na jej podstawie wyciągać wnioski.
Strateg
Herodot-
uczeń Platona; wychowawca Aleksandra Macedońskiego; założył Likejon; ojciec logiki i dedukcji; IVw. p.n.e. stworzył p...
ustrój Sparty:
pod nią w 333r. p.n.e. Aleksander Wielki zwyciężył Persów
- chłopcy do 7r. życia były pod opieką matek, następnie oddawano je na wychowanie państwowe, trwające do 20r. życia- ...
wysoki przyrost naturalny w niektórych poleis,
poglądy Platona
System szkolenia do armii w Sparcie
Związek Morski-
spartiańskie wychowanie
Falanga
styl koryncki-
> rozwinął ekonomicznie i kulturowo Ateny,
> za jego kadencji Rada Pięciuset stała się głównym organem wykonawczym,
...
Temistokles-
system władzy w Atenach
geruzja (Sparta) składa się z
hoplita










