Pisanie: wszechświat
1 / 51
2 / 51
pierwszy i najmniejszy w Układzie Słonecznym. Ma ekstremalną pogodę (w dzień gorąco, w nocy zimno). Jego powierzchnię pokrywają kratery. Nie ma księżyca. Obieg wokół Słońca zajmuje mu 88 dni (najkrócej). Najszybsza prędkość na orbicie( 170 km/h).
Odpowiedź
Litery
u
e
r
r
k
m
y
3 / 51
22 czerwca
Odpowiedź
Litery
e
t
e
ł
p
p
i
o
i
n
z
ł
e
i
)
s
l
e
a
l
c
ó
n
u
e
r
a
(
n
ó
l
k
p
n
4 / 51
a) uniwersalny
b) strefowy
c) słoneczny
d) urzędowy
Odpowiedź
Litery
s
c
z
a
:
5 / 51
Punkty na powierzchni Ziemi poruszają się ze stałą prędkością kątową. W ciągu 24h obracają się o 360o, co daje 15ow ciągu godziny.
Odpowiedź
Litery
c
c
p
e
i
w
e
ó
a
z
n
z
i
i
r
p
h
m
k
t
n
u
u
r
h
n
w
i
o
6 / 51
12;00
Odpowiedź
Litery
n
m
n
ń
c
e
r
ł
y
o
s
i
c
o
z
a
n
w
o
a
ó
a
g
m
a
a
w
t
z
7 / 51
trzecia planeta od Słońca i piąta pod względem wielkości. Ma jeden księżyc. Obieg wokół Słońca zajmuje jej 365,25 dnia. Prędkość na orbicie wynosi 107 km/h. Okres obrotu wokół własnej osi trwa 23h 56 min. Największa gęstość- 5,5 g/cm3. Trzecia w kolejności i piąta pod względem rozmiarów. Występuje na niej życie. Niezbyt gęsta atmosfera, odpowiednia temperatura powietrza na powierzchni (ok. 15oC) oraz ciekła woda.71 % pokrywają morza i oceany. Ma kształt geoidy.
Odpowiedź
Litery
m
z
i
a
e
i
8 / 51
> Teoria heliocentryczna- Ziemia i reszta ciał niebieskich porusza się wokół Słońca. Wymyślił Mikołaj Kopernik.
> Kreacjonistyczna- Bóg stworzył świat.
> Teoria wielkiego wybuchu- wszechświat powstał 13,8 mld lat temu podczas gigantycznego wybuchu materii i energii
Odpowiedź
Litery
t
:
e
i
o
r
e
9 / 51
charakteryzują się niewielkimi rozmiarami- ich średnica nie przekracza 1000 km.,
Odpowiedź
Litery
e
o
p
d
n
a
i
y
t
l
10 / 51
22 grudnia
Odpowiedź
Litery
(
o
n
ł
ó
k
e
u
ó
i
l
m
r
l
i
a
z
o
ł
c
p
i
)
a
n
e
n
p
p
w
e
e
z
s
11 / 51
*rozciągają się między zwrotnikami a kołami podbiegunowymi na półkuli północnej i półkuli południowej. Latem dni są tam długie, a zimą- krótkie. Wysokość górowania Słońca zmniejsza się od zwrotników (90o) w stronę kół podbiegunowych (0o). Skutkuje to dużymi różnicami w ilości otrzymywanego ciepła w ciągu roku i występowaniem pór roku.
Odpowiedź
Litery
o
k
f
i
m
r
e
r
d
a
n
y
s
a
i
w
t
:
e
e
u
w
12 / 51
Kąt wysokości Słońca nad horyzontem w poszczególnych regionach globu jets inny. Jego wartość zmienia się od 0o do 90o. Mówimy wtedy, że Słońce góruje w zenicie, czyli pionowo, nad głowami obserwatorów,
Odpowiedź
Litery
o
r
w
s
c
k
y
n
a
o
y
i
ł
h
k
d
ą
ś
t
m
z
ń
n
o
o
a
t
o
s
c
e
13 / 51
odejmujemy 1h w każdej następnej strefie
Odpowiedź
Litery
c
e
ż
a
n
i
d
h
y
ó
d
z
o
ó
m
p
d
k
a
e
y
j
u
r
14 / 51
Małej Niedźwiedzicy.
Odpowiedź
Litery
e
g
s
o
z
r
b
z
p
i
j
a
a
z
w
a
r
w
a
d
i
e
g
l
o
o
d
i
n
z
a
t
w
15 / 51
Jowisz, Saturn, Wenus i Mars.
Odpowiedź
Litery
y
ś
p
a
j
a
n
s
t
t
e
l
z
e
n
a
n
e
j
i
j
o
16 / 51
to ciała niebieskie, które świecą światłem odbitym i krążą wokół niektórych planet,
Odpowiedź
Litery
s
e
c
y
ż
ę
i
k
17 / 51
Dlatego, że wraz z nią obraca się atmosfera.
Odpowiedź
Litery
z
m
o
r
c
o
e
?
e
u
i
h
r
ę
a
c
i
c
p
l
z
a
i
z
u
u
i
d
o
c
m
n
d
k
y
g
w
ś
e
d
18 / 51
- ruch, który wokół Słońca wykonują Ziemia i inne planety,
- pełny obieg Ziemi wokół Słońca trwa 365 dni, 5 h i 49 min, czyli rok,
- ruch Ziemi wokół Słońca odbywa się po orbicie mającej kształt elipsy,
- w trakcie obiegu Ziemi wokół Słońca oś ziemska jest nachylona do płaszczyzny orbity pod stałym kątem (66o34’),
- Ziemia obiega Słońce w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.
Odpowiedź
Litery
o
e
c
y
h
s
i
p
e
g
w
o
ę
y
b
:
y
u
c
o
t
r
o
(
h
c
p
)
w
19 / 51
- jest zbiorem niemal 400 mld gwiazd,
- ma kształt dysku z wieloma wychodzącymi ze środka ramionami,
- w jednym z jej ramion znajduje się Słońce.
Odpowiedź
Litery
r
z
c
m
l
n
e
:
a
(
)
a
a
y
a
g
a
t
a
g
l
k
k
z
a
n
s
o
d
20 / 51
to czas umowny dostosowany do przebiegu granic poszczególnych państw. W Polsce czasem urzędowym jest czas strefy środkowoeuropejskiej (UTC + 1h). Czas urzędowy obejmuje czas letni i zimowy, które różnią się o 1h.
Odpowiedź
Litery
z
y
w
c
a
z
ę
u
o
s
d
r
21 / 51
> to wszystko co nas otacza, czyli przestrzeń wraz z wypełniającą go materią i energią,
> przypuszcza się, że powstał 13,8 mld lat temu podczas gigantycznego wybuchu materii i energii- Wielkiego Wybuchu,
> wszystko we wszechświecie się od siebie oddala,
> tworzą go różne galaktyki- znacznych rozmiarów skupiska gwiazd wraz z materią międzygwiazdową (gł. Pyłem i gazem kosmicznym),
> resztę wszechświata stanowi rozpychająca go ciemna energia, oraz niewidoczna dla ziemskich obserwatorów ciemna materia.
Odpowiedź
Litery
i
c
w
t
:
h
z
w
e
s
a
ś
22 / 51
druga planeta w kolejności. Upalna temperatura. Nie ma księżyca. Obieg wokół Słońca zajmuje 224,7 dnia. Prędkość na orbicie wynosi 126 km/h. Najdłuższy okres obrotu wokół własnej osi - 243 dni.
Odpowiedź
Litery
s
u
n
w
e
23 / 51
dodajemy 1h w każdej następnej strefie,
Odpowiedź
Litery
c
z
z
s
d
s
a
h
y
ę
s
p
r
w
ó
e
g
d
e
m
a
i
c
z
m
n
y
i
24 / 51
* jej granicami są zwrotnik Raka na północy i zwrotnik Koziorożca na południu,
* w tej strefie Słońce góruje w zenicie dwukrotnie w ciągu roku, a na zwrotnikach- tylko raz.
Odpowiedź
Litery
i
e
o
ą
w
z
k
i
a
r
a
f
n
z
o
)
r
d
t
a
:
y
c
g
s
ę
(
t
w
m
r
o
25 / 51
*strefy podbiegunowe rozciągają się od kół podbiegunowych do biegunów. Występują tam zjawiska dni i nocy polarnych. Trwają one od 24 h na kołach podbiegunowych do 6 miesięcy na biegunach. To obszary, do których dociera najmniej energii cieplnej na Ziemi. Są nazywane strefami zimnymi.
Odpowiedź
Litery
n
u
y
e
i
z
e
f
r
d
n
g
w
:
i
)
o
p
e
e
i
e
o
t
w
d
(
s
m
b
26 / 51
cztery planety znajdujące się najbliżej Słońca(Merkury, Wenus, Ziemia, Mars) , pod względem budowy są podobne do Ziemi,
Odpowiedź
Litery
g
t
i
l
e
y
u
p
y
e
k
m
n
s
p
e
j
a
z
r
i
27 / 51
TRAPPIST-1.
Odpowiedź
Litery
r
n
n
s
e
p
y
t
o
w
n
y
a
s
a
y
l
m
e
t
28 / 51
> pozorna wędrówka Słońca i innych gwiazd po niebie,
> występowanie dnia i nocy,
> spłaszczenie Ziemi przy biegunach,
> występowanie siły Coriolisa,
> wszystkie punkty obracają się z tą samą prędkością kątową, ale z różną prędkością liniową.
Odpowiedź
Litery
s
t
t
:
b
e
ę
o
o
w
s
g
n
o
t
a
u
w
r
p
o
c
a
r
h
u
29 / 51
gorąca i duża gwiazda, największe, najwięcej waży, z wodoru i helu, 8 min świetlnych od Ziemi.
Odpowiedź
Litery
ł
ń
s
o
e
c
30 / 51
- powierzchnia: 510 mln km²,
- promień biegunowy: 6357 km,
- promień równikowy: 6378 km,
- długość równika: 40 075 km,
- długość południka: 20 004 km.
Odpowiedź
Litery
e
s
r
i
r
h
n
i
z
c
d
n
ą
c
z
y
t
m
k
z
t
:
y
t
c
c
e
o
e
y
e
d
e
a
a
a
31 / 51
ustala się na podstawie umownego podziału kuli ziemskiej na 24 strefy. Każda strefa czasowa to paz obejmujący 15odługości geograficznej (360o : 24= 15o). W kolejnych strefach różni się o 1h,
Odpowiedź
Litery
y
c
s
e
z
w
r
t
o
f
a
s
32 / 51
mniejsze od planetoid; okruchy skalne krążące w przestrzeni kosmicznej; kiedy docierają do Ziemi stają się meteorytami i tworzą kratery,
Odpowiedź
Litery
y
o
e
i
m
d
r
t
o
e
33 / 51
Moją Wolę Znaj Matole, Jak Się Uprę Nie pozwolę.
Odpowiedź
Litery
a
o
a
y
n
r
w
k
m
34 / 51
5 w kolejności. Największy- jego średnica wynosi 142 984 km. Ma najwięcej księżyców- 79. Prędkość- 47 km/h. Najkrótszy okres obrotu wokół własnej osi- 9h 55min. Olbrzym gazowy.
Odpowiedź
Litery
s
i
z
j
o
w
35 / 51
> zmiana oświetlenia Ziemi w środku roku,
> występowanie astronomicznych pór roku,
> zmiana wysokości górowania Słońca nad horyzontem,
> zmiana długości trwania dnia i nocy.
Odpowiedź
Litery
s
h
g
u
u
c
t
w
e
o
i
m
o
g
r
w
n
p
ę
i
e
t
a
s
i
z
:
b
o
a
e
36 / 51
7 w kolejności. Najniższa temperatura. Wiruje na boku. Nie kręci się, lecz się toczy.
Odpowiedź
Litery
u
n
a
r
37 / 51
to czas określany na podstawie górowania Słońca nad danym południkiem. Ze względów praktycznych stosuje się czas strefowy i czas urzędowy
Odpowiedź
Litery
c
c
a
s
e
z
n
ł
n
s
y
z
o
38 / 51
23 września
Odpowiedź
Litery
w
n
n
p
l
(
n
i
ó
a
ł
ó
s
j
n
n
k
p
ł
r
o
a
c
o
c
o
e
a
)
n
u
e
ó
39 / 51
21 marca
Odpowiedź
Litery
u
w
(
n
l
ó
p
n
k
ł
ł
e
ó
ó
p
o
n
n
r
o
n
c
a
)
a
c
o
o
a
s
i
n
w
40 / 51
Eris, Pluton, Matemate.
Odpowiedź
Litery
p
y
t
a
e
w
a
a
r
ł
t
n
l
k
:
e
o
41 / 51
niewielkie ciała niebieskie zbudowane z lodu, zamrożonych gazów i okruchów skał; osiągają one średnicę kilkunastu kilometrów.
Odpowiedź
Litery
t
e
k
o
y
m
42 / 51
ostatni w kolejności. Najmniejsza prędkość na orbicie- 20 km/h. Tworzy huragany. Najzimniejszy.
Odpowiedź
Litery
n
u
n
p
t
e
43 / 51
kolejne cztery (5-8) to znacznie większe planety zbudowane głównie z gazów i lodu,(Jowisz, Saturn, Uran, Neptun)
Odpowiedź
Litery
m
y
l
t
b
z
y
e
o
r
y
l
p
a
n
44 / 51
(np. Pluton)- mają kształt zbliżony do kuli. Na swoich orbitach mają inne obiekty,
Odpowiedź
Litery
y
w
p
ł
e
e
a
a
k
o
t
t
n
a
r
l
45 / 51
4 w kolejności. Ma 2 księżyce. Okres obiegu wokół Słońca zajmuje 687 dni. Prędkość na orbicie- 87 km/h. Okres obrotu wokół własnej osi trwa 24h 37min. Jest na niej najwyższa góra układu.
Odpowiedź
Litery
s
r
m
a
46 / 51
* tworzą go gwiazda centralna, czyli Słońce, a także krążące wokół niej planety, których jest 8,
* planety obiegają Słońce po eliptycznych (prawie kolistych) drogach- orbitach,
* znajdują się w nim także mniejsze obiekty:
a) planety karłowate
b) księżyce
c) planetoidy
d) meteoroidy,
e) komety.
Odpowiedź
Litery
:
z
e
c
k
s
d
n
u
y
ł
n
ł
o
a
47 / 51
Słońce
Odpowiedź
Litery
z
e
k
a
c
u
o
ł
i
i
b
t
g
ę
k
y
e
n
u
o
d
s
z
n
o
j
e
w
k
a
s
ł
n
48 / 51
w wyniku jej działania kierunek ruchu ciał poruszających się na półkuli północnej ulega odchyleniu w prawą stronę względem ich kierunku początkowego. Natomiast na półkuli południowej kierunek przemieszczania się ciał ulega odchyleniu w lewą stronę.
Odpowiedź
Litery
y
a
s
l
s
ł
i
i
o
i
c
o
r
49 / 51
pas planetoid między Marsem a Jowiszem.
Odpowiedź
Litery
s
e
r
e
c
50 / 51
6 w kolejności. Ma najmniejszą gęstość- 0,7 g/cm3. Ma pierścienie. (najwięcej księżyców, ale wg. Kwietnia)
Odpowiedź
Litery
n
u
r
t
s
a
51 / 51
w dwóch strefach czasowych: w strefie czasu środkowoeuropejskiego (UTC+1h) oraz strefie czasu wschodnioeuropejskiego (UTC+2h). Czas urzędowy obejmuje czas letni i zimowy, które różnią się o 1h.
Odpowiedź
Litery
u
a
y
l
e
k
s
h
l
e
ż
)
p
(
s
r
a
o
f
w
t
l
c
i
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
