W jakim wieku socjologia wyodrębniła się jako dyscyplina naukowa i jakie zmiany społeczne w Europie temu towarzyszyły?
Od połowy XIX wieku zmierzała do analizy tamtejszych społeczeństw, zwłaszcza ich procesów industrializacj
kapitalizm i państwo narodowe
Jakie jest pole zainteresowania socjologii i jej przedmiot badania?
Przedmiotem jest ogół zjawisk i procesów związanych z tworzeniem, funkcjonowaniem, przekształcaniem i rozpadem różnorodnych form życia zbiorowego
Jakie są kategorie praw socjologicznych?
- Prawa stwierdzające stałe współwystępowanie faktów społecznych
- Prawa stwierdzające zależność funkcjonalną lub współzmienność faktów społecznych (partia polityczna)
- Prawa stwierdzające prawidłowości rozwoju i regularne tendencje
Jakie są kategorie praw socjologicznych? cz 2
- Prawa orzekające o podobieństwie lub statycznym prawdopodobieństwie związku pomiędzy faktami społecznymi
- Prawa stwierdzające lub sugerujące związek przyczynowy pomiędzy faktami społecznymi (coś to coś; są konsekwencje np. studia?)
Jakie problemy można badać przy użyciu jakościowych technik badawczych?
Badania jakościowe stosowane są, gdy chcemy uzyskać odpowiedź na pytania "jak?", "dlaczego?", np.: dlaczego zachodzi dane zjawisko?, dlaczego ludzie kupują dany produkt?, dlaczego nie korzystają z usług danej firmy?
Jakie problemy można badać przy użyciu ilościowych technik badawczych?
Badania ilościowe to głównie: sondaże kwestionariuszowe, które mogą być przeprowadzane wśród dużej grupy badanych. Pozwalają na uzyskanie odpowiedzi na podstawowe pytanie "ile?", np.: ile osób zakupuje dany produkt?, ile osób zna dana markę?, jak często występuje dane zjawisko? itp.
Które metody badawcze używają próby reprezentatywnej i jak rozumieć reprezentatywność próby?
Metody ilościowe używają próby reprezentatywnej. Próba reprezentatywna daje wyniki zbliżone do wyników całej populacji, co umożliwia uogólnienie wniosków z próby badawczej na całą populację.
Co oznacza dwoistość charakteru więzi społecznych?
Można ją odnosić zarówno do tego, co w życiu społecznym wynika z harmonii i więzów psychicznych z emocjonalnymi, jak i do tego, co ludzi dzieli i wywołuje konflikty.
Jakie są typy instytucji społecznych (Walczak-Duraj)?
- Zespoły ludzi powołane do realizacji zadań dla danej zbiorowości (np. Rada miasta)
- Zespoły czynności wykonywane przez niektórych członków grupy w jej imieniu (np. głosowanie w parlamencie)
Jakie są typy instytucji społecznych (Walczak-Duraj)? cz2
- Istotne role społeczne niektórych członków grupy (Dziekan)
- Jako dobra materialne i środki działania umożliwiające członkom grupy ich działania (budżet, sieć IT)
Czym jest proces instytucjonalizacji?
Proces przechodzenia od niesformalizowanych sposobów działania społecznego do uregulowanych, względnie stałych form aktywności, podlegających społecznym sankcjom
Jakim typem instytucji społecznej jest własność prywatna?
formalne
Jakim typem instytucji społecznej jest randkowanie?
Nieformalna
Jaka jest różnica między instytucjami formalnymi i nieformalnymi?
Formalne są szybsze w wdrażaniu, bardziej zmienne; system praw własności, regulacje publiczne
Nieformalne są głębiej zakorzenione i nie traktowane jak zewnętrzny przymus; reguły niepisane, normy społeczne
Jakie znasz przykłady instytucji totalnych (Goffman)?
Więzienne, szpital psychiatryczny, koszary, klasztor
Jaka jest różnica między materialno-społecznymi (zewnętrznymi) a psychospołecznymi (wewnętrznymi) mechanizmami kontroli społecznej?
Zewnętrzne – określone działania stosowane przez instytucje; ma charakter zewnętrzny wobec jednostki
Wewnętrzne – procesy internalizacji norm i wartości, które powodują, że kontrola ma charakter wewnętrzny ( przymus moralny)
Który typ kontroli społecznej jest zawsze związany ze stosowanymi wobec nas sankcjami?
Zewnętrzny
Jakie mogą być rodzaje sankcji społecznych i czy służą one wyłącznie karaniu czy też nagradzaniu?
Formalne: pozytywne i negatywne
Nieformalne: pozytywne i negatywne
Co oznaczała bezosobowość władzy w teorii biurokracji i czym jest „żelazna klatka racjonalności” (Weber)?
Bezosobowy aspekt władzy – prawo, reguły, procedury
„żelazna klatka racjonalności” - opisanie zwiększonej racjonalizacji nieodłącznie związanej z życiem społecznym,(kraje kapitalistyczne) Więzi jednostki w systemach opartych wyłącznie na sprawności teleologicznej , racjonalnej kalkulacji i kontroli
Czy ludzie zawsze bezwzględnie przestrzegają reguł, na których opiera się porządek społeczny?
?nie?
Co oznacza szerokie/opisowe rozumienie kultury?
Wszystkie wytwory celowej refleksji człowieka, z którymi wiąże on jakieś znaczenie; to wszystko, czemu człowiek nadaje sens swoja aktywnością
Co składa się na kulturę symboliczną?
Moralność, religia, sztuka i nauka
Znaki, język, malarstwo, tekst, symbole religijne, codzienne gesty
Jakie są rodzaje homogenizacji kultury?
- Upraszczająca
- Mechaniczna
- Immanentna
Czym jest etnocentryzm?
Etnocentryzm – nieufność wobec osób nie należących do NASZEJ kultury, pogardliwe traktowanie
Co to jest rasizm kulturowy?
Rasizm kulturowy - uznawanie wartości kulturowych grupy dominującej za lepsze od wartości grup tak zwanych mniejszościowych albo historycznie wykluczanych.
(m.in wyznawanie innej religii)
Co to jest stratyfikacja etniczna? cz1
Stratyfikacja jest różnicowaniem jednostek bądź grup według określonych kryteriów, które wyznaczają ich pozycję w stosunku do siebie w kategoriach niższości–wyższości.
Co to jest stratyfikacja etniczna? cz2
Uprzedzenia do poszczególnych grup etnicznych
Przykłady:
Ludobójstwo – Indianie w A. Północnej, Żydzi w Niemczech, Grecy i Ormianie w Turcji
Czystki etniczne – Bośnia i Hercegowina, Kosowo, Ruanda
Przedstwiciele niektórych mniejszości etnicznych nie mogą wykonywać danych zadań w społeczeństwie
Jakie są klasyczne scenariusze integracyjne w społeczeństwie wielokulturowym?
- Asymilacja imigrantów
- Tygiel narodowy (połączeniu kultur i zapatrywań różnych grup etnicznych)
- Pluralizm kulturowy (sytuacja społeczna, w której grupy mniejszościowe uczestniczą w pełni w dominującym społeczeństwie, zachowując przy tym swoje kulturowe różnice, swoją tożsamość i odrębność)
Co oznacza kategoria intersekcjonalności w opisie nierówności społecznych?
Intersekcjonalność - przecinanie się różnych form nierówności społecznych, w tym nierówności
klasowych, "rasowych" lub etnicznych, płciowych i wynikających z niepełnosprawności lub orientacji
seksualnej, które prowadzi do powstawania złożonych wzorów dyskryminacji.
Jakie są typy stratyfikacji społecznej?
Typy stratyfikacji: niewolnictwo, system kastowy, system stanowy (wynikają z prawa bądź religii); podziały klasowe (czynniki ekonomiczne decydujące o materialnych warunkach życia).
Jakie są różnice w teoriach uwarstwienia społecznego (Marks, Weber)? cz1
Marks - system klasowy; charakterystyka struktury ekonomicznej społeczeństwa;
właściciele środków produkcji i pracownicy: istotą jest polaryzacja stosunków klasowych
Jakie są różnice w teoriach uwarstwienia społecznego (Marks, Weber)? cz2
Max Weber (1864-1920 - .analiza wieloaspektowa; pozycja rynkowa (kwalifikacje); status (szacunek i prestiż - styl życia, poczucie wspólnej tożsamości); partia - pochodzenie, cele, bądź interesy,
przekładające się na dystans do władzy.
Jakie są kryteria stratyfikacji i wyznaczania pozycji społecznej w badaniach socjologicznych? cz1
Pozycja klasowa: zawód; czynniki kulturowe: styl życia i wzory konsumpcji; wybory w zakresie stylu życia
ważniejsze niż zawód; osiągnięta i przypisana
Jakie są kryteria stratyfikacji i wyznaczania pozycji społecznej w badaniach socjologicznych? cz2
Kryterium zawodowe:
• Wyższa: właściciele dużych firm, wyższa kadra menedżerska oraz urzędnicza
• Średnia: profesjonaliści niższego szczebla, średni szczebel men. i urz., właściciele małych firm, prac. umysłowi, funkcyjni pra. fizyczni
• Niższa: robotnicy - rolni, niewykwal. i wykwalifikowani
Jakie są kryteria stratyfikacji i wyznaczania pozycji społecznej w badaniach socjologicznych? cz3
Kryterium dochodowe:
• Dochód rozporządzalny w przedziale od dwóch trzecich do dwukrotności mediany
• Wyższa: 5774 zł (16%) - trzyosobowa rodzina z dochodem 24 tysięcy brutto
• Średnia: 2546 zł (54%)
• Niższa: poniżej (30%)
Jakie cechy charakteryzują takie klasy społeczne współczesną klasę średnią?
białe kołnierzyki (white collars); menedżerowie, nauczyciele, lekarze, osoby pracujące w przedsiębiorstwach; zawody inteligenckie, kierownicze, administracyjne; wykształcenie i kwalifikacje
techniczne (poszerzanie możliwości); orientacja na dobra luksusowe; odpowiednia struktura konsumpcji.
Kim są przedstawiciele tzw. underclass?
Podklasa; deprywacja; wykluczenie w stosunkach nierówności klasowych; usytuowanie poza dominującym układem stosunków społecznych; eliminacja z potencjalnego rynku siły roboczej; raczej
ucisk a nie wyzysk (nie ma warunków do wyzysku)
Co łączy członków klasy metropolitarnej?
brak przywiązania do określonych przestrzeni; łączą ich inne więzi niż te związane z miejscem
zamieszkania; kompetencje, kwalifikacje --> przemieszczanie się między punktami sieci
Co odróżnia prekariat od salariatu w koncepcji Standinga?
salariat -warstwa społeczna, którą stanowią pracownicy, głównie umysłowi, pobierający pensję
prekariat - nowa kategoria społeczna powstała w okresie późnego kapitalizmu. W jego skład wchodzą osoby zatrudnione na podstawie elastycznych form zatrudnienia (umowy zlecenia, czasowe i o dzieło)
Jaka jest różnica między nierównością społeczną a zróżnicowaniem społecznym?
Nierówność - źródło podziałów i hierarchii, kojarzona z negatywnym zjawiskiem, objawia się różnym dostępem do dóbr i możliwości. Ludzie doświadczający tego uważają to za niesprawideliwe i niewłaściwe.
Zróżnicowanie - nie jest równe nierówności, wchodzi w skład nierówności podstawa każdej społeczności, każdy pełni różne role
Co różni subiektywny od obiektywnego obrazu struktury społecznej?
Obiektywny - oparty na danych naukowych, opiera się na rzeczywistych wskaźników społecznych, mierozny i udokumentowany niezależnie od indywidualnych przekonań i interpretacji
Subiektywny - oparty na osobistnych przekonaniach, doświadczeniach i interpretacjach jednostki. Może wynikać z subiektywnego spojrzenia na społeczeństwo i występujących w nim nierówności, może być kształtowany przez emocje
Co oznaczają typy ruchliwości społecznej: pionowa, pozioma, wewnątrz i międzypokoleniowa?
Ruchliwość społeczna - przechodzenie jednostek lub grup z jednego miejsca
struktury społecznej w inne.
ruchliwość pionowa – awans społeczny lub degradacja społeczna – awans lub degradacja ekonomiczna, zawodowa, polityczna.
Co oznaczają typy ruchliwości społecznej: pionowa, pozioma, wewnątrz i międzypokoleniowa? cz 2
pozioma – przejście jednostki z jednej grupy społecznej do drugiej,
umieszczonej na tym samym poziomie stratyfikacji społecznej, np. ruchliwość terytorialna,
zawodowa.
wewnątrzpokoleniowa – wewnątrz tego samego pokolenia, zmiana pozycji
społecznych jednostki w okresie jej życia.
międzypokoleniowa – między następującymi po sobie pokoleniami np. różnice
między dziećmi i rodzicami w tym samym okresie życia.
Co różni absolutną od względnej ruchliwości społecznej?
Absolutna - wszystkie zmiany pozycji
Względna - utożsamiana z otwartością barier społecznych, bez wymuszonych
zmian pozycji.
Czy tzw. otwarta struktura społeczna sprzyja względnej ruchliwości społecznej?
?tak?
Czy zmiana pozycji społecznej przez jednostkę oznacza dla niej automatyczną akceptację i przynależność do nowej warstwy/klasy społecznej?
?nie?
