Wybieranie: TMI

Pozyskujemy rudę, którą spiekamy i wzbogacamy. Tlenek cynku traktowany jest kwasem siarkowym i powstaje siarczek cynku.
Ołów kadm i bar nie rozpuszczają się, osadzają się na dnie zbiornika.
Żelazo kadm i nikiel i kobalt pozostają w roztworze.

nie zachodzi mieszanie paliwa i wsadem (można stosowa paliwa mocno zanieczyszczone)

metoda rozdziału rozdrobnionych ciał stałych, wykorzystująca różnice w zwilżalności składników.

Rudy cynku to Smitsonit i Galman. Wzbogacanie rud odbywa się metodą flotacji, ręcznie lub grawitacyjnie. Galmany wzbogaca się ogniowo.
-Prażenie koncentratów cynkowych
-Prażenie dwustopniowe

-redukcja
-Gold-Schmitta
-elektroliza
-korozja miedzymetaliczna
-mielenie
-rozpylenie

Są to gąbczaste grudki żelaza o zawartości 90-95% Fe i są używane jako wsad wielkopiecowy. Do produkcji żelgrudy używa się specjalnych pieców ustawionych skośnie (wym. : średnica 5m, długość do 150 m). Zewnętrzna, stalowa konstrukcja pieca jest wyłożona w środku materiałem ogniotrwałym

W tym procesie można było usuwać fosfor i siarkę – pozwalało to na przerabianie takich gatunków surówki, które nie nadawały się do procesu Thomasa i Bessemera. Dzięki tym zaletom proces ten rozpowszechnił się i obecnie jest podstawą procesów stalowniczych.

Nie wymaga użycia cieczy

zawiera około 30-40% Fe, ma barwę szarą. Jest rudą bardzo łatwo topliwą lub samo topliwą.

- rozdrobniony boksyt jest mielony razem z NaOH
- ługowanie
- prasa filtracyjna – oddzielenie czerwonego szlamu od glinianu sodowego
- wlanie klarownego roztworu glinianu sodowego do hydrolizerów, gdzie osadza się wodorotlenek glinowy (można dodać szczepionkę aby przyspieszyć proces)

-piece płomienne
-piece szybowe
-proces zawiesinowy

- ropa naftowa
- mazut – pozostałość procesu destylacji ropy naftowej, ciecz o dużej lepkości, trudno zapalna
- olej ze smoły pogazowej

Do roztworu dodaje się kriolit (85%), który nie podlega zużyciu, dodaje się tylko tlenek aluminium. Materiałem dodatkowym są jeszcze bloki węglowe na katody i masa węglowa na anody.
W wyniku elektrolizy na dnie elektrolizera wydziela się w stanie ciekłym aluminium (temp. procesu 950⁰C).

- ogniowa rafinacja miedzi konwertorowej w piecach płomiennych i odlewanie anod
- elektrolityczne rafinowanie miedzi w celu oddzielenia metali i uzyskanie miedzi katodowej
- stapianie i rafinowanie miedzi katodowej w piecu płomiennym
- odlewanie wlewków na karuzelowej maszynie odlewnicze

jest stosowana w przypadku metali o wysokiej temp topnienia (proszki)

zawiera około 30-50% Fe, ma barwę żółtą. Jest najbardziej rozpowszechnioną rudą w przyrodzie i powstaje najczęściej w wyniku wietrzenia innych rud, jak magnetytu i hematytu. Jest rudą łatwo topliwą.

Zadaniem mieszalnika jest magazynowanie ciekłej surówki spuszczonej z wielkiego pieca z kilku wytopów lub kilku pieców oraz:

- ognioodporność
- ogniotrwałość pod obciążeniem
- odporność na wpływy chemiczne

surowiec, z którego mamy zamiar pozyskać metal

jest rudą (megnetyczną) pochodzenia wulkanicznego i zawiera w swoim składzie do 70% Fe. Jest koloru czarno-srebrzystego, ma własności magnetyczne, zwartą budowę i ze względu na skład chemiczny skały płonnej jest trudno topliwy.

- kaolinit
- boksyt (50-60%)

zbudowanie wielkiego pieca, w którym po raz pierwszy uzyskano ciekły stop żelaza z węglem. Doszło jednak zarazem do rozpuszczenia w tym stopie oprócz znacznych ilości węgla również wszelkiego rodzaju domieszek

z komór gazowniczych jest przepompowywany do odstojnic, gdzie opadają cięższe cząsteczki smoły, następnie przechodzi przez cały szereg odstojnic, gdzie jest oczyszczany z amoniaku i benzoli.

-surówka
-Żużel wielkopiecowy
-gaz wielkopiecowy

- piec płomienny – opalany mieszaniną gazu wielkopiecowego i koksowniczego
- temp. do 1800⁰C uzyskiwana dzięki zastosowaniu podgrzewaczy gazu – regeneratorów

- sortowanie
- rozdrobnienie zbyt dużych kawałków
- rudy wykazujące własności magnetyczne są oddzielane od reszty w sortownikach elektromagnetycznych
- wzbogacenie poprzez suszenie w wysokiej temperaturze (limonity) lub prażenie (syderyty) w celu pozbycia się wody
- poddanie rudy spiekaniu

Metodę wykorzystuje się w przypadku trudnych do wzbogacenia rud.

świeżenie stali) jest prowadzony w tzw. konwertorach. Jest to naczynie walcowe o kwaśnej wymurówce, zwężające się ku górze ze skośnie skierowanym wylotem. Proces polega na przedmuchaniu powietrzem ciekłej surówki. Trwa około 15 minut. Dzięki niemu można dobrze wyregulować zawartość węgla w stali

przedmuchanie ciekłej miedzi w piecu płomiennym i utlenienie w ten sposób zbędnych domieszek

Strumień powietrza płynący z miechów przez dyszę dostawał się do kotliny pieca i tam powodował intensywne spalanie się węgla. W wysokiej temperaturze surówka ulegała stopieniu, a domieszki częściowemu wypaleniu

Redukcja odbywa się w zamkniętych naczyniach zwanych muflami. Są one umieszczone w piecach opalanych gazem czadnicowym i wyposażonymi w regeneratory.
Wsad: blenda cynkowa prażona i spiekana z tlenkiem cynku i reduktor węglowy.
Temp: >1100⁰C

anody z miedzi rafinowanej ogniowo wiesza się w wannie elektrolitycznej jako anody

Procesy stalownicze polegają na usunięciu ze stali takich domieszek jak: węgiel, krzem, mangan, siarka i fosfor. Sposoby, jakimi się to wykonuje można podzielić na trzy grupy:
- utlenianie zanieczyszczeń
- rozpuszczanie zanieczyszczeń
- redukcja tlenków

Konstrukcyjnie konwertor Thomasa od konwertora Bessemera nie różni się, ma jedynie większe rozmiary ze względu na tworzenie się podczas procesu dużych ilości żużla. Wykładzina ścian jest ze skały dolomitowej (zasadowa). Jako topnika stosuje się palone wapno, którego było więcej. Wadą tego procesu...

TAK

- zupełne spalanie
- łatwość regulacji temperatury i wielkości płomienia
- łatwość otrzymywania dowolnej atmosfery pieca
- brak popiołu
- łatwy transport paliwa
- łatwo jest je odpylać (oczyszczać)

wykorzystuje złoża rud ubogich, w której otrzymuje się żelazo zgrzewne o nazwie żelgruda

- pirometalurgiczne prowadzone w wysokich temperaturach
- elektrometalurgiczne, wykorzystujące piece łukowe oporowe i indukcyjne
- hydrometalurgiczne, polegające na otrzymywaniu metali z wodnych roztworów ich soli w procesie elektrolizy

Proces ten polega na przedmuchiwaniu powietrza przez ciekły wsad.

kopalina, czyli skała lub minerał, z której uzyskuje się jeden lub więcej składników.

Rafinacja miedzi składa się z dwóch procesów: rafinacji ogniowej (usuwanie domieszek mniej szlachetnych od miedzi) i rafinacji elektrochemicznej (usuwanie domieszek metali szlachetniejszych od miedzi).

Służy do uzyskiwania tytanu wysokiej jakości. Proszek tytanu reaguje z jodem. W postaci gazu przepływa przez rurę w której znajduje się wolframowy drut na którym odkłada się tytan.

Proces wytwarzania stali początkowo był bardzo prymitywny. Odbywał się w tzw. dymarkach, w których temperatura nie przekraczała 1100⁰C. Dymarka jest piecem kolistym o wymiarach

- surówka 75% + 25% rudy żelaza
- surówka 25% + 75% złomu + ew. dodatek rudy żelaza

Proces odbywa się w kolumnach rektyfikacyjnych. Ciekły metal z górnych pudeł spływa w dół, natomiast opary metali unoszą się do góry, mieszając się z metalami znajdującymi się wyżej.

- utlenianie,
- stapianie zbrykietowanych koncentratów w piecach szybowych
- świeżenie kamienia miedziowego w konwertorach poziomych, gdzie po usunięciu S, Pb, Fe i Zn otwertorowarzymuje się miedź kon

- szyb reakcyjny – jest obficie chłodzony woda ze względu na wysoką temperaturę. Zachodzą w nim reakcja utleniania i topienia.
- osadnik
- szyb gazowy

- przeróbkę wstępną rudy
- właściwy proces metalurgiczny, doprowadzający do powstania metali surowych lub hutniczych
- rafinowanie (oczyszczanie) dające w efekcie czysty metal użytkowy, który ma określone właściwości

Gar, spad, gardziel, stożki Perrego, nagrzewnice Cowpera

Z paliw stałych największe zastosowanie ma koks otrzymywany podczas suchej destylacji węgla kamiennego

- przeróbkę chemiczną
- mechaniczne usunięcie przeważającej skały płonnej (wzbogacanie magnetyczne – jeżeli ruda posiada właściwości magnetyczne, flotacja)

rudę magnetytową miesza się z niezanieczyszczonym węglem i poddaje się podgrzewaniu i prażeniu w specjalnych obrotowych piecach wykorzystując gazy spalinowe. Zachodzi tam redukcja tlenków żelaza węglem, czystość około 90%

- skała kwaśna → roztwarzanie kwasem siarkowym (ewentualnie + siarczan żelazowy)
- skała zasadowa → amoniak + węglan amonowy

W celu ułatwienia stopienia skały płonnej i oddzielenia zanieczyszczeń niemetalicznych od żelaza, dodaje się zwykle do wsadu wielkopiecowego topników.

Do wielkiego pieca doprowadza się silnie podgrzane (900⁰C) powietrze pod ciśnieniem. Proces nagrzewania powietrza odbywa się w nagrzewnicach Cowpera.
Z piecem współpracują 3 takie nagrzewnice

paliwo miesza się z wsadem

- przeróbka surowców na czysty, bezwodny tlenek glinu
- elektroliza tlenku glinowego rozpuszczonego w kriolicie

nauka o otrzymywaniu metali z rud

materiał ceramiczny otrzymywany przez wypalenie gliny lub łupków i zmielenie otrzymanego produktu. Wyroby szamotowe cechują się dużą odpornością na szybkie zmiany temperatury.

w komorze próżniowej działa wiązka elektronów na płytkę a siła odśrodkowa rozrzuca je na boki
(proszki)

-kwaśne
-zasadowe
-neutralne

Dzielą się na kwaśne (dużo krzemionki w skale płonnej) oraz zasadowe (tlenki wapnia i magnezu). Rudy żelaza są zwykle monometaliczne, tzn. żelazo stanowi przytłaczającą większość metalu w rudzie.

Chlorek tytanu oczyszczony w temp około 1300 jest poddawany działaniu ciekłego magnezu. Proces ten przebiegał w próżni.
Odzyskuje się z tego procesu chlorek magnezu który jest rozdzielany i wykorzystywany ponownie.
Uzyskuje się w ten sposób porowaty tytan.

tlenek wapnia jako topnik zamyka się w specjalnych tyglach ceramicznych wstawia się je do pieca w którym są one zewnętrznie grzane do temp około 1000 stopni i zachodzi tam proces redukcji. Zanieczyszczenia zbierają się w warstwie żużla dzięki czemu żelaza nie trzeba potem przekuwać

-kotłownia(węgiel kamienny)
-wielki piec (koks)
-spiekanie rud miał koksowy
-martenowkich mazut
-gazowe

- rozdrabnianie boksytów z kamieniem wapiennym w młynach kulowych + roztwór sody
- uzyskaną gęstwę podaje się do pieca rurowego
- woda odparowuje w miarę jak wsad przesuwa się do wylotu
- u wylotu pieca wsad ma temp. 1200-1300⁰C
- ługowanie gorącą wodą lub słabym roztworem sody
- karbonizacja

okres pierwszy – od początku przedmuchiwanie aż do zupełnego utlenienia siarczku żelazawego, reakcja silnie egzotermiczna, wydziela się dużo ciepła i podnosi się temperatura
- okres drugi – odbywa się reakcja utleniania siarczku miedziawego oraz reakcja między tlenkiem a siarczkiem miedziawym

zawiera około 50-60% Fe, ma zabarwienie czerwone. Jest rudą łatwo topliwą i nie stanowi w kopalinie zwartej masy.

Cynk i kadm to metale o bardzo zbliżonej temp parowania, dlatego ciężko podczas procesu otrzymywania odseparować je. Wykorzystuje się do tego celu separacje grawitacyjną, cynk ma trochę mniejszą gęstość od kadmu i ołowiu. Po zlaniu ciekłego metalu z mufli do kadzi czekano do ostudzenia mieszanki

Mufla ładowana jest od góry brykietami zawierającymi koncentrat i węgiel i ten koncentrat nagrzewając się opada, następne następuje odparowanie cynku

1) Etap iskrowy (ok 4 min) – utlenianie żelaza, krzemu i manganu oraz powstawanie żużla.
2) Etap płomienny (5-6 min) – wypalanie węgla. Płomień osiąga wysokość 6-9 m i w miarę wypalania węgla zanika.
3) Etap dymowy (1 min)

Ruda tytanu

Do wielkiego pieca używa się kawałków rudy wielkości pięści. Jest ona rozdrabniana w kruszarkach. Zbyt drobne kawałki są brykietowane (prasowane) w większe kawałki, lub poddawane aglomeracji, tzn. spiekaniu w wysokich temperaturach.

Konwertory te mogą pracować z surówką zasadową i kwaśną, bardzo zanieczyszczoną siarką i fosforem. Ich instalacja w porównaniu do pieców martenowskich jest o 40% tańsza a koszty jej użycia są tańsze o 30%. Są prostsze w budowie.

Prąd elektryczny jest przetwarzany w energię cieplną w łuku elektrycznym powstającym między elektrodami wprowadzonymi do pieca pionowo od góry albo między elektrodami.

nazywaną metodą 3 warstw (metoda Pedsa). Polega ona na wpompowywaniu aluminium do wanny, w której znajduje się stop aluminium i miedzi.