Wybieranie: Biologia - dział 3 klasa 7

Skutki niedoboru:

• zahamowanie wzrostu
• niedokrwistość
• u kobiet - zwiększone ryzyko urodzeni dziecka z wdami układu nerwowego

Występowanie:

warzywa liściaste, drożdze, orzechy, wątroba

zęby znajdują się w Jamie ustanej - początkowy odcinek przewodu pokarmowego. służą one do mechanicznej obróbki pokrmu. w dzieciństwie  człowiek ma ich 20, nie ma wśród nich przedtrzonowych i trzonowych

Do jamy ustnej uchodzą przewody trzech par ślinianek. Wydzielają one śline, która zawiera amalyze ślinową - enzym rozkładający cukry złożone

glukoza - cukry proste

glikogen - cukry złozone u zwierząt

skrobia - cukry złożone u roślin

takie jak przeciwciała znajdujace się we krwi unieszkodliwiają drobnoustroje chorobotwwórcze

zachodzi mecheniczne rozdrabnianie pokarmu, miesznie go ze śliną, wstępne trawienie cukrów

są trawione - rozkładane na bardzo małe cząsteczki.

Zachodzi wchłanianie wody i formowanie się kału, usuwanego przez odbyt

aminokasy endogenne mogą powstawać w ogranizmie człowieka, a egzogenne nasz ogranizm nie potrafi wytworzyć, dltego pobiera je z jedzenia

wchodzą w skład struktur orgnizmu. Np kolagen jest głównym składnikiem skóry włosów i stawów

Błonnik pokarmowy

Pokarm zostaje wymieszany i zachodzi częściowe trawienie białek

Fosfor

Skutki niedoboru:

• krzywica
• próchnica
• bóle mięśni

Występowanie:

większość produktów spozywczych, np: ziarna słonecznika sery.

Skutki niedoboru:

• osłaabienie i zanik mięśni
• niedokrwistośc
• oznaki starzenia się skóry
• zmniejszona odporność

Występowanie:

oleje roślinne, mleko, kiełki zbóż, jaja

•  tłuszcze roślinne: oleje niasiona i orzechy. Zawarte w nich kwasy tłuszcowe podnoszą odpornośc organizmu, poprawiają pamięć, pozytynie wływją na stan naczyń krwionośnych
•  tłuszcze zwierzęce. Np. masło, tłuste mięso. W nadmiarze jest szkodliwe dla naszego zdrowia. Jedynie zawarte w rybach tłuszcze maja zawsze pozytywny wpływ na nasz organizm i nie musimy ich ograniczać

pełnią funkcje przenośników informacji. np. hormony trzustki, które regulują stężenie glukozy we krwi

Początkowy odcinek jelita cienkiego

kieruje pokarm do przełyku

Fluor

skutki niedoboru:

• próchnica zębów

Wystepowanie:

ryby morskie, nasiona roślin straczkowych, herbata

Przewód pokarmowy:

• jama ustna
• gardło
• przełyk
• żołądek
• jelito ciękie
• jelito grube

Gruczoły trawienne:

• śliniaki
• wątroba
• trzustka

z setek a nawet tysięcy aminokwasów

Skutki niedoboru:

• osteoporoza
• krzywica
• zmniejszona odporność

Występowanie:

wtroba, ryby, jaaja, masło, mleko, tran

• w jamie ustnej
• żołądku
• jelicie cienkim

a uczestniczą w nich enzymy trawienne

od:

• temperatury otoczenia
• wykonywanej pracy
• diety

Skutki niedoboru:

• nadmierna pobudliwośc
• drgawki
• depresja
• chroby skóry
• niedokrwistośc

Występownie:

warzywa liściaste, drożdze, orzechy, wątroba

(A, D, E, K) są maagazynowane w orgnizmie więc ich nadmiar powoduje groźne zatrucia i uszkodzeni wątroby

mięśnie przełyku przesuwają pokarm do żołądka

 zachodzi w jelicie cienkim.

Tłuszcz -(lipazy)= 

Glicerol + kwasy tłuszczowe

wytwarzają śline, która nawilża pokarm, działa bakteriobójczo i zawiera enzymy trwiące cukry złożone.

• czestniczą w obronie przed drobnoustrojami chorobotwórczym
• przekazują informacje w obrębia kosmówki i między komórkami
• są podstawowym materiałem budulcowym organizmu
• jako enzymy przyśpieszają przebieg reakcji chemicznych
•  umożliwiają organizmowi ruch
• uczestniczą w transporcie substancji
• umozliwiają odbieranie informacji z otoczenia

• siekacze - 8 zębów. Odgryzanie kawałków jedzienia
• kły - 4 zębów. Pomagają w ich odgryzaniu
• przedtrzonowe - 8 zębów. Rozcieraja pokarm
• trzonowe - 12. Rozcieraja pokarm

przyśpieszaja przebieg wszystkich reakcji chemicznych w orgnizmie. np. enzymy trawienne

rozkładające składniki pokarmowe

Skutki niedoboru:

•  zmiejszona odporność
• oodzenie dziąseł i wypadanie zębów (szokorbut)

Występuje: 

owoce cytrusowe, pietruszka, truskawki, porzeczki, kapusta

(witaminy z grupy B, witamina C) nie sa magazynowane w orgnizmnie, więc ich nadmir nie jest groźny. Niebezpieczny dla zdrowia jest Jedynie ich niedomiar

niepełnowartośociwe pokarmy nie zawierają wszystkich niezbędnych aminokwasów dla człowieka, pełnowartościowe je mają 

• jest środowiskiem wielu reakcji chemicznych
• jest rozpuszczalnikiem większości związków, n przykład cukrów prostych i niektórych witamin, co umożliwia ich transport
• odgrywa ważną rore w regulacji temperatury - jako składnik krwi jest nośnikiem ciepł w organizmie, a jako składnik potu pochałania ciepło podczs parowaniu, przez co zapopiega przegrzaniu
• umożliwia usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii

wydziela do dwunastnicy enzymy rozkładające białka, cukry i tłuszcze. Wytwarza hormony które regulują stężenie glukozy we krwi

• rozdrabnianie i nawilżanie pokarmu
• trawienie - rozkład substancji odżywczych na związki o prostrzej budowie
• wchłanianie do krwi związków otrzymanych w procesie traienia
• defekacja - usuwanie niestrawionych reszctek pozywienia w postaci kału

odbyt 

Rozpoczyna się w żołądku i kontynuuje w jelicie cienkim

Białko -(pepsyna)= krótkie łańcuchy aminokwasów 

-(enzymy jelitowe)= aminokwasy

Skutki niedoboru:

• zaburzenia funkcjonowania układu nerwowwego
• niedokrwistość
• zaburzenie wzrostu

Występowanie:

wątroba, mięso, jaja, mleko, ryby

Jelito cienkie

związki które muszą być dostarczane przez pożywienie, roślinne jak i zwierzęce. Zalicza się je do ważnych składników regulujących. Wpływają na przebieg reakcji chemicznych zachodzących w komórkach

Żelazo

skutki niedoboru

• niedokrwistośc
• osłabieenie, zawroty głowy

Występowanie:

mięso wątroba, ryby, jaja, zielone warzywa, rośliny strzączkowe

• Makroelementy - pierwiaski którch ilość przekracza 0,01% suchej masy. stanowią one materiał budulcowy i sa niezbędne do funkcjonowania komórek
• Mikro elementy - pierwiastki, których ilośc nie przekracza 0,01 % suchej masy. Wchodza one w skład enzymów i wpływają na przebieg reakcji chemicznych

Magnez

Skutki niedoboru:

• nieprawidłowa praca mięśnia sercowego i innych mięśni

Występowanie:

kakao, pestki z dyni, stręby, kasza gryczana

znajdujace sie w komórkach mięśniowych moga sie kurczyć, dzięki czemu umożliwiaja nam ruch. np aktyna, miozyna

Jod

Skutki niedoboru:

• zaburzenia wzrostu
• choroby układu nerwowego

Występowywanie:

ryby morskie, owoce morza

Skutki niedoboru: 

• zahamowanie zrostu
• choroby skóry
• kurza ślepota

Występowanie:

żółte owoce i warzywa, masło, jaja, mleko, tran, mięso

Do dwunastnicy, uchodzą przewody trzustki i wątroby

Trzustka wytwarza sok trzustkowy zawierające:

• trypsyne, która rozkłada białka
• amylaze trzustkową, trawiącą cukry złożone
• lipazę trzustkową, rozkładającą tłuszcze

wątroba wytwarza zółć - substancje, która rozbija krople tłuszczu na mniejsze cząsteczki, co umożliwia ich rozkład przez enzymy trzustki.

W dalszej części jelita cienkiego śą wytwarzne enzymy, które maja postać mieszaniny - sokiem jelitowym. Enzymy te rozkładają białka, cukry i tłuszcze do prostych związków wchłanianych następnie przez ściane jelita do krwi

wytwarza żółć, niezbędną do trawienia tłuszczów i unieszkodliwia substancje toksyczne. wytwarza ponad 90% białek osocza krwi. Magazynuje glukoze w postaci glikogenu

Skutki niedoboru:

• zaburzenia krzepnięcia krwi
• skłonnośc do krwawień

Występowanie:

zielone warzywa liściaste, orzechy, jaja, wątroba

Zachodzi trawienie białek, cukrów i tłuszczów. Wchłanianie produktów trawienia do krwi i limfy

Wapń

Skutki niedoboru

• próchnica zębów
• osłabienie kości
• zaburzenia pracy serca

Występowanie:

mleko, sery, jaja

W żołądku działa pepsyna - enzym częściowo trawiący białka. Staje się on aktywny pod wpływem kwasu solnego, który działa także bakteriobójczo

rozpoczyna się w jamie ustnej, a nastepnie przebiega w jelicie cienkim

cukier złożony -(amylazy)= dwucukry -(enzymy jelitowe)= cukry proste

około 2 litry wody

umozliwaiają odbieranie informacji ze środowiska. np rodopsyna zawarta w komórkach oczyu bierze udział w procesie widzenia

przenoszą wiele substancji w orgnizmnie. np. hemoglobina, znajdujaca się w krwinkach czerwonych transportuje do komórek