Wybieranie: Kartkówka

jeden z najważniejszych autorów tragedii.

pogląd filozoficzny zakładający zachowanie spokoju, umiaru w emocjach; Zenon z Kition

1. pełnoprawni obywatele
2. metojcy (greccy cudzoziemcy)
3. niewolnicy

rządy nielicznych, najczęściej dobrze urodzonych, wykształconych i bogatych osób

panował w latach 522-486 p.n.e.; król perski; najechał Grecję, aby jej mieszkańcy przestali ingerować w jego sprawy- 490 r. p.n.e., zakończyła się klęską Persów.

główny organ, władzy w digarchii spartiańskej. W jej skład wchodziło dwóch królów i 28 starców po 60- gerów.

digarchia
Władzę pełniło 2 królów jednocześnie, wywodzących się z odrębnych dynastii; ich władza była dziedziczna; dbali o zachowanie równowagi między światem ludzkim a boskim; podczas wojny tylko jeden obejmował dowództwo

naczelny dowódca

wypowiedź krótka, zwięzła, streszczająca cały tekst w kilku zrozumiałych zdaniach.

Spartiaci

wódz Aten, twórca ich potęgi morskiej; opracował plan odparcia perskiej inwazji poprzez wydanie wrogom bitwy morskiej;

* powstanie maratonów,
* rozwinięcie technik bojowych,
* straty w ludziach,
* powołanie Związku Morskiego przez Ateny, który miał zapewniać obronę podczas walk z Persami,
* wojna peloponeska,
* triarie.

Półwyspu Bałkańskiego: krajobraz górzysty, wysoka temperatura, kamienna gleba, gdzieniegdzie dobra ziemia, hodowano owce i kozy, sadzono oliwki i winne latorośle na zboczach gór, wybrzeża z licznymi zatokami.

- chłopcy do 7r. życia były pod opieką matek, następnie oddawano je na wychowanie państwowe, trwające do 20r. życia- agoga
- ukończenie krypteji- egzaminu przeżycia/końca agogi
- żołnierzem było się od 20r. życia do 60 r. życia.

stworzył Wielką Retrę- zbiór praw Sparty; zył w VIII w.p.n.e.

głowica w kształcie kalatosu z roślinnymi zdobieniami. Kapitel kolumny korynckiej był jeszcze bardziej ozdobny niż jońskiej. Dominowały na nim motywy roślinne, które całej konstrukcji przydawały lekkości. Kolumna była smuklejsza niż jońska.

Jego działania nie były trwałe, ponieważ jego armia nie chciała szerzyć ekspansji terytorialnej. Z resztą Ariowie niemieli zamiaru się poddawać.

philos-miłować, sophia-mądrość; umiłowanie mądrości;

cechowała lekka, niemal filigranowa forma. Efekt ten był wynikiem smukłych proporcji poszczególnych elementów i bogatego zdobienia.

hoplita

5 urzędników, którzy kierowali administracją, polityką zagraniczną, sądownictwem i kontrolą władców (wybierani co rok).

pod nią w 333r. p.n.e. Aleksander Wielki zwyciężył Persów

w Attyce

w 338r. p.n.e. pod nią Filip II zwyciężył połączone wojska Aten i Teb

część religijnych obchodów ku czci Zeusa; pierwsze odbyły się 776r. p.n.e.

ateński sąd ludowy , którego członkowie byli corocznie losowani,

monarchia oligarchiademokracja

rodzaj utworu dramatycznego prezentujący dylematy moralne lub zmagania człowieka.

uczeń Sokratesa, opisał jego śmierć i założenia; V/IV w. p.n.e. ; stworzył akademię;

monarchia z digarchią

wysoki przyrost naturalny w niektórych poleis,

Wielka Retra Likurga

jeden z najważniejszych autorów tragedii.

28 gerów (starców po 60) + 2 królów

> pierwszy kodeks prawny (bardzo, bardzo surowy),
> skodyfikował prawo.

konkurencyjna do Akademii szkoła Arystotelesa;

5 urzędników spartiańskich; ich zadaniem było kierowanie polityką zagraniczną, administracją, sądownictwem i kontrola władców

przywódca stronnictwa ludowego w Atenach; współcześnie jest używany wobec polityków, którzy składają wyborcom wiele nierealnych obietnic.

spartiańskie wychowanie państwowe młodych chłopców trwające do ukończenia 20r. życia

wspólnota obywateli

podbita ludność, której odebrano wszelkie prawa i którą zmuszano do pracy na roli

ateńskie zgromadzenie ludowe, które uchwala prawo

port w Pireusie

pierwszy historyk; żył w Vw. p.n.e.; autor Dziejów,

1. Marsz wojska na wschód i dotarcie do północnych Indii.
2. W 326r. p.n.e. nad rzeką Hydaspes zwyciężyły oddziały Aleksandra.
3. Odmowa kontynuacja kampanii przez wojsko.
4. Zarządzenie odwrotu przez Aleksandra.

rządy ludu

rada rządząca ateńską polis; w jej skład wchodzili przedstawiciele rodów arystokratycznych; do jej obowiązków należało sprawowanie sądów

następca Dariusza; król perski; 485-465 r. p.n.e.; król królów;

dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi; grupa pełnoprawnych obywateli Sparty

1. Spartiaci od 20 do 60 lat służyli w armii.
2. Ich wychowanie miało na celu wykształcenie idealnego żołnierza.
3.Każdy Spartiata dostawał działkę w Messeni wraz z pracującymi na niej helotami.

spartiański król, który kierował obroną wąwozu w Termpoilach; panował w latach ok. 490-480r. p.n.e.; poległ w walce pod Termopilami

charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem.

> było coraz mniej Spartan,
> coraz słabsza armia,
> dostała się pod kontrolę państwa perskiego, a potem Aleksandra Wielkiego.

przejęcie władzy siłą

ateńskie klasy majątkowe, powiązano przynależność do nich z możliwością kandydowania na urzędy; najpierw były 4 fyle, a później 10

założyły Ateny, dzięki niemu miały duże wpływy do skarbca i mogły budować triery (łodzie chroniące Grecję)

grecki filozof; wyrzucono go z miasta za publiczną naukę, lecz nie dał się wypędzić (ostracyzm), więc skazano go na wypicie trucizny. V/IV w. p.n.e.

koniec agogi; egzamin przeżycia

zrzeszenia integracyjne pełnoletnich obywateli

połączenie kultury greckiej i kultur lokalnych; język grecki stanowił język oficjalny na dworach królewskich, w dyplomacji i nauce; królowie hellenistyczni dbali o rozwój kultury i nauki.

zwarty szyk, w którym hoplici osłaniali się tarczami nawzajem

szkoła Platona nauczająca filozofii;

Na podbitych obszarach chciał być postrzegany jako bohater a nie okupant. Twierdził, że jeśli jego państwo ma przetrwać, to zamieszkujące je różne ludy muszą być równo traktowane, aby nie chciały się buntować. Szkolił i pozwalał sprawować urzędy dla podbitych ludności. Przyjmował ich obyczaje.

ateński budynek urzędu, który sprawował władzę polityczną

- Spartiaci - pełnoprawni obywatele,
- Periojkowie - mieszkańcy zdobytych polis,
- Heloci - ludność zależna; najczęściej z podbitej Mesenii; brak praw; zajmowali się rolnictwem

 Teatr powstał ku czci Dionizosa,
 W teatrze często występowały nawiązania mityczne,
 Zawody olimpijskie były częścią religijnych
obchodów ku czci Zeusa,
 Zawody rozpoczynały się od złożenia ofiar
bóstwu, ku czci którego urządzano zawody.

(Ateny) organ mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa, później stał się Radą Pięciuset

Dorośli mężczyźni po ukończeniu agogi. Pochodzenia spartańskiego

surowe wychowanie

naczelny dowódca

ciężkie warunki

sąd skorupkowy; raz do roku obywatele mogli wygnać kogoś kto ich zdaniem zagraża demokracji na 10 lat

król, syn Filipa II; zdolny dowódca;

w dolinie rzeki Euratos, na terenach podbitej Mesenii

uczeń Platona; wychowawca Aleksandra Macedońskiego; założył Likejon; ojciec logiki i dedukcji; IVw. p.n.e. stworzył pierwszą klasyfikację roślin i zwierząt, badał procesy geologiczne; interesował się matematyką, logiką, medycyną psychologią, poetyką i retoryką.

9 wybieranych ateńskich urzędników kierujących areopagiem; odpowiedzialni za politykę zagraniczną, prawo i obchody religijne

władca macedoński rządzący w IVw. p.n.e.; wprowadził wiele ważnych reform; zwyciężał Persów;

431-404 r. p.n.e.; wojna o Hegamonię między Atenami a Spartą. Zwyciężyli Spartianie, przez wsparcie Persów; konflikt spowodowany wzrostem znaczenia Aten

styl dorycki, joński i koryncki

palonga

Spartiaci i Periojkowie

> rozwinął ekonomicznie i kulturowo Ateny,
> za jego kadencji Rada Pięciuset stała się głównym organem wykonawczym,
> wprowadził niewielkie wynagrodzenia za udział w sądach ludowych dla członków Rady Pięciuset i urzędników,
> ustanowił zasiłek teatralny.

była Rada Czterystu; główny organ wykonawczy mający prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa