Sprawa Jana Ptaszyńskiego
HFPC / Klinika Niewinność
Co jest nowym dowodem?
Wyłącznie na korzyść skazanego
Ujawnienie nowych faktów lub dowodów wskazujące na to, że: a) skazany nie popełnił ...
Skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przewiduje ustawa z dnia 17 czerwc...
Program Niewinność działa w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka od 2000 roku i chociaż społeczne zainteresowanie prob...
Ile jest w Polsce skazań po wniesieniu aktu oskarżenia?
• SN w USA: sędzia jako gatekeeper — aktywnym strażnikiem jakości dowodu naukowego.
• Cztery kryteria oceny metody:
...
Dobrowolne
Wymuszone:
Ugodowe
Zinternalizowane
• funkcjonuje od 1992 r.
• strategiczna litygacja w sprawach niesłusznych skazań
• reforma systemu wymiaru sprawie...
Dział XI. Nadzwyczajne środki zaskarżenia
Rozdział 55. Kasacja
Błędy popełniane przy oględzinach
Czyn miał miejsce, ale został błędnie zakwalifikowany prawnie
Czyn nie wypełnia znamion
Brak zastosowania instytucj...
Wpływ przyznania się na inne źródła dowodowe:
świadkowie zmieniają decyzję po okazaniu i wskazują osobę, która rzeko...
Dla sądu i dla strony. Muszą wskazywać na wysokie prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością), że po wznowieniu zapad...
Czym jest propter decreta?
Nie
Wartość diagnostyka analizy mikroskopowej włosa
Badania Loftus & Palmer z 1974 - użyte słowa wpływają na oszacowanie prędkości pojazdu (kontakt, uderzenie)
Nie, chyba, że wykorzystuje nowe, nieznane wcześniej metody badawcze wynikające z postępu nauki
Wadliwości okazania
Sprawa zabójstwa Krzysztofa Mrugały
Szacunkowo, na podstawie danych z USA, ok. 3-5%
Opinie biegłych - sygnały ostrzegawcze
Instytucje zajmujące się rewizją spraw w USA i UK
Art. 533 kpk [Samooskarżenie lub przyczynienie się do niesłusznego orzeczenia]
Dobrowolne fałszywe przyznanie się do winy
Wznowienie postępowania z powodu przestępstwa, którego dopuszczono się w związku z postępowaniem; wymaga ustalenia te...
Paradoksy niewinności - wiara w sprawiedliwość
Wiara w sprawiedliwość
Paradoks blefowania
Złudzenie przezroczystości
Art. 552. § 1. Oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej został uniewi...
Co to jest propter falsa?
§ 1. Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadzenia w błąd sądu ...
Czynu nie popełniono w ogóle
• Sprawa przedszkola McMartin
Skazana inna osoba niż sprawca
• Sprawa Tomasza Komendy
Wniosek należy złożyć w ciągu roku od dnia uprawomocnienia się wyroku i udowodnić powstałą szkodę
Oparcie na dowodach uzyskanych niezgodnie z prawem
Wykorzystanie dowodu niedopuszczalnego z innego powodu
Oparcie s...
Art. 552 kpk
Czy pewność zeznania jest tożsama z jego prawdziwością?
badania z USA: 90% wszystkich wykonanych do 2000 roku analiz mikroskopowych włosów było błędnych
ale pozwala ustalić...
Ugodowe fałszywe przyznanie się do winy
W przypadku propter nova dla kogo fakty i dowody muszą być nowe?
Nowym dowodem jest nie tylko nieznane źródło (świadek), ale także nowy środek dowodowy
Czym jest propter in absentia
Rozpoznanie sprawy
• pod nieobecność oskarżonego
• oskarżonemu nie doręczono zawiadomienia o terminie
• doręczono...
National Register of Exonerations w USA
Criminal Cases Review Commission w UK
Ilu niewinnych ludzi odbywa karę w polskich jednostkach penitencjarnych ?
Jakie są inne drogi naprawcze?
Łatwiej za winnego huligaństwa uznać dresiarza niż biznesmena.
Wznowienie po orzeczeniach:
• Trybunału Konstytucyjnego
• Organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międz...
-Interes własny
Świadek jest sam zamieszany w zdarzenie lub powiązany ze sprawcą.
-Presja organów ścigania
Świa...
1. Czy informacje są przyznane przez pomówionego?
2. Czy są potwierdzone innymi dowodami — choćby w części?
3. Czy ...
• Klinika Prawa
• Od 1997 r.
• Amicus Curiae
• Zapewnienie obrońcy na etapie postępowania kasacyjnego, wznowien...
Czy nowym dowodem może być nowa opinia biegłych?
Fałszywe przyznanie się do winy
Nierzetelne postępowanie przygotowawcze
Nieprawidłowości techniczne / proceduralne
...
Bez presji zewnętrznej. Podejrzany sam przyznaje się do przestępstwa którego nie popełnił - może chronić prawdziwego ...
Wady funkcjonowania biegłych sądowych
Czego dotyczyła sprawa Ćwik przeciwko Polsce?
• Zebrane dowody dowiodą ich niewinności.
• Łatwiej mu przyznać się tymczasowo, bo wierzy w rychłe oczyszczenie.
Na czym polega instytucja skargi na przewlekłość postępowania?
Klinika prawa Niewinność
93%, uniewinnienia to rzadkość
Jaki jest wpływ stereotypów?
Wyłącznie w przypadku orzeczeń rozstrzygających o przedmiocie postępowania
Skazania na podstawie dowodu z zeznań wymuszonych torturami, których dopuściły się osoby prywatne
Niesłuszne skazanie
Niesłuszne oskarżenie
Niesłuszne zastosowanie środka zapobiegawczego
Niesłuszne zastosowanie ś...
Niesłuszne skazanie faktyczne
Od czego można wnieść kasację?
Jakie znaczenie ma treść pytań?
Przyczyny niesłusznych skazań
„nikt nie jest zobowiązany do oskarżania samego siebie”. Fundament współczesnego procesu karnego, gwarantując podejrz...
Niesłuszne skazanie proceduralne
Dlaczego ludzie składają fałszywe depozycje?
Dlaczego ludzie fałszywie przyznają się do winy?
• Wierzą że prawda wyjdzie na jaw.
• Są bardziej otwarci i mniej strategiczni w kontakcie z policją.
• Częściej z...
Stres - gorzej zapamiętamy twarz osoby z bronią
Czas - najbardziej kluczowy jest pierwszy tydzień od zdarzenia
Źród...
Co to jest propter nova?
Paradoksy niewinności - paradoks blefowania
Siedem kryteriów oceny dowodu z pomówienia
Rodzaje fałszywego przyznania się do winy
(Podporządkowane) Podejrzany wie że jest niewinny. Przyznaje się żeby zakończyć stresującą sytuację przesłuchania.
Paradoksy niewinności - złudzenie przezroczystości
nemo se ipsum accusare tenetur
Presja przesłuchania • długie, intensywne i stresujące przesłuchania mogą prowadzić do załamania psychicznego
Strach...
Kasacja
Efekt zatrucia
• Zakazy dowodowe
• Rejestrowanie przesłuchań
• Oddzielne protokołowanie pytań i odpowiedzi
Na podstawie błędnych informacji uzyskanych po zdarzeniu zmieniają się "zapamiętane" szczegóły zdarzenia
Ile razy można wnieść kasację i w jakim terminie?
Kasacja w kpk
Ograniczony zakres zarzutów:
• Numerus clausus bezwzględnych przyczyn odwoławczych
• Inne rażące uchybienia mające...
Błędy organów ścigania
gdy podstawą ustalenia sprawstwa podejrzanego jest samooskarżenie w postępowaniu przygotowawczym, które nie zostało n...
Nie
Sygnały fałszywego przyznania się do winy
Sprawa podwójnego zabójstwa w Białymstoku z 2001 - zabito matkę i 2,5-letnią córkę, JP skazany na dożywocie
Paradoksy niewinności
Niesłuszne skazanie prawne
Każdy uprawniony w stosunku do tego samego oskarżonego tylko raz, w ciągu 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzas...
Innocence project
(wewnętrzne) Podejrzany zaczyna wierzyć że naprawdę popełnił przestępstwo, mimo że tego nie zrobił
Pewność nieproporcjonalna do metody
Wypowiadanie się poza specjalizacją
Brak opisu metodologii
Biegły zastępuje są...
Ułaskawienie
Warunkowe przedterminowe zwolnienie • problem ustosunkowania się do popełnionego czynu
Skarga nadzwyc...
Za wczesne wejście lub brak zabezpieczenia miejsca
Nieprawidłowe zabezpieczenie śladów biologicznych/fizycznych
Bł...
Zlekceważenie zawiadomienia (czas mija, a ślady nie są zabezpieczane)
Myślenie tunelowe (confirmation bias, sunken c...
Czy można wielokrotnie powoływać się na te same fakty lub dowody?
Wyrok w sprawie Daubert v. Merrell Dow Pharmaceuticals (1993)
Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowania
Od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o u...
Kiedy możliwe jest wznowienie postępowania?
Rodzaje niesłusznych skazań
Wg SN, kiedy należy zachować szczególny, podwyższony standard oceny dowodu w postaci samooskarżenia?
Co wpływa na pamięć?
Co się składa na prawo do obrony?
Okazanie jednoczesne - porównanie okazywanych i wybranie najbardziej zbliżonego
Brak podobieństwa w szeregu
Prowadz...
• Niewinni przeceniają stopień w jakim ich niewinność jest widoczna dla innych.
• Uważają, że przesłuchujący są świ...
Post-event misinformation
Zinternalizowane fałszywe przyznanie się do winy
W 1989 roku, co było poprzedzone siedmioletnią działalnością pracującego w podziemiu od 1982 roku Komitetu Helsińskie...
Jakie są oprócz prawa do obrony gwarancje rzetelności postępowania?
• Sposób powoływania biegłych na listę biegłych (brak weryfikacji)
• Sposób powoływania biegłych do konkretnego post...
Od 1997 r.
Niezależny organ publiczny.
Uprawnienia:
• Dostęp do akt
• Prowadzenie postępowania
• Skierowani...
• Sprzeczne wersje
• Brak informacji charakterystycznych tylko dla sprawcy
• Wycofanie i ponowne przyznanie się
• ...
• Prawo do informacji
• Dostęp do akt postępowania
• Dostęp do pomocy obrońcy
• Udział obrońcy w czynnościach p...
Kiedy powstała Helsińska Fundacja Praw Człowieka?
Jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać odszkodowanie i zadośćuczynienie z art. 552 kpk?
Jakie uprawnienia ma Criminal Cases Review Commission?
Właściciela kantora w Busku-Zdroju, niesłusznie oskarżona była żona zmarła w areszcie, 2004

