Najrozsądniejsze wydaje się sumowanie miesięczne, ale można przyjąć np. tygodniowe.
Przy miesięcznym można przyjąć inne daty krańcowe okresu, niż kalendarzowy miesiąc (np.
dopasowane do dat wpływu wypłaty).
Pisanie: FGD 3
1 / 19
2 / 19
Hierarchia priorytetów to ustalenie na ile konieczne są dane wydatki.
Można kierować się hierarchią podobną do piramidy Maslowa.
Rozszerzanie planowanych wydatków na coraz mniej konieczne potrzeby pozwala analizować zmiany
nadwyżki/niedoboru środków.
Jeśli podstawowe wydatki mają pokrycie i zostaje nadwyżka, to można ją przeznaczyć na:
− redukcję zobowiązań (np. tzw. nadpłatę kredytu, zwrot pożyczki)
− oszczędności/inwestycje (np. w akcje, w nieruchomość, w edukację)
(w tym oszczędzanie emerytalne, alternatywne do ZUS!)
− ponadpodstawowe potrzeby (np. rekreacyjne, luksusowe)
Odpowiedź
Litery i cyfry
a
p
ó
l
3
r
u
y
n
y
k
e
c
h
c
o
a
e
w
w
s
r
h
i
.
o
i
t
t
i
i
t
i
r
a
e
t
r
d
e
h
y
w
3 / 19
Potrzebne są dane za co najmniej kilka okresów wstecz (wystarczająca ilość) i powinny one być
dobrze opracowane, tzn. sklasyfikowane, skorygowane o operacje specyficzne, o transfery
niepieniężne itd. (wystarczająca jakość).
W praktyce konieczne jest ciągłe aktualizowanie budżetu.
Odpowiedź
Litery i cyfry
i
a
h
w
ó
s
y
h
t
y
o
b
n
t
a
a
a
y
c
h
z
1
y
r
s
c
d
c
ą
y
z
r
.
z
j
c
n
c
s
4 / 19
- poznawczy (świadomość swojej sytuacji)
- prognostyczny (możliwość planowania, poprawiania sytuacji)
Odpowiedź
Litery
u
t
i
b
ż
w
n
c
d
e
e
o
l
e
a
a
5 / 19
Forma rejestrowania to kwestia indywidualnego wyboru, dopasowania do potrzeb. Korzystne jest jednak rejestrowanie nie tylko wartości i kategorii wydatku, ale też daty i opisu.
Dla zachowania kompletności informacji dobry jest system ciągły z regularną (najlepiej codzienną) kontrolą stanu gotówki.
Im dokładniejsze odtworzenie wydatków i ich rozdzielenie do poszczególnych kategorii, tym większa wartość prognostyczna budżetu.
Sumowanie można robić po zamknięciu okresu.
Odpowiedź
Litery
i
e
r
e
u
n
ż
o
a
d
w
-
m
w
i
b
p
t
s
a
f
a
a
o
j
y
k
w
o
t
t
r
e
a
r
e
n
e
c
r
6 / 19
majątek netto = majątek ogółem - zobowiązania
Uwaga: Transfery zwrotne nie zmieniją wartości majątku netto!
(mogą im jedynie towarzyszyć odsetki, zyski, straty)
Odpowiedź
Litery
t
n
ą
ó
w
t
e
o
r
e
n
k
a
j
e
m
t
i
a
7 / 19
Dla gospodarstwa domowego ważniejszy jest cel prognostyczny, niż poznawczy, stąd inna ważnośc poszczególnych danych, np.:
- wynagrodzenia - wystaczy netto
- pominięta prosumpcja
- pominięte transfery niepieniężne (te bez znaczenia dla prognozowania)
- znikome znaczenie bilansu
Odpowiedź
Litery
i
y
l
t
u
p
c
d
e
e
a
e
o
w
ż
a
a
t
r
k
b
c
w
n
8 / 19
Oprócz klasycznych transferów zwrotnych (kredyt, lokata) te same możliwości rejestrowania
można/należy stosować wobec:
− inwestycji finansowych (np. akcje, jednostki funduszy inwestycyjnych, waluty)
− inwestycji rzeczowych (np. zakup nieruchomości)
− zakupów wszelkich dóbr trwałego użytku (samochód, AGD, RTV itd.)
Przy inwestycjach rzeczowych, a zwłaszcza zakupach trwałego wyposażenia domowego, problemem jest rejestrowanie ich zużycia w czasie (odpowiednik amortyzacji), dlatego szczegółowość ta powinna
być dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości.
Odpowiedź
Litery
h
ó
n
r
t
s
e
y
z
r
r
f
t
e
s
r
a
i
o
n
h
t
i
n
o
j
n
a
w
c
w
r
y
m
w
e
c
e
9 / 19
Budżet gospodarstwa domowego to usystematyzowane zestawienie pieniężnych i niepieniężnych przychodów oraz rozchodów gospodarstwa domowego w określonym przedziale czasu.
Budżet to plan finansowy sporządzany na pewien okres (zwykle miesiąc) z danymi ex post (do tyłu), będącymi danymi wujściowymi do danych ex ante (do przodu) i stoworzenia prognoz
Odpowiedź
Litery
f
e
n
d
i
u
t
a
-
d
c
j
e
i
n
i
ż
b
10 / 19
1. wystarczający (ilościowo i jakościowo) zasób danych historycznych
2. identyfikacja regularności i przewidywalności
3. ustalenie hierarchii priorytetów wydatkowych
4. uwzględnienie ryzyka
Odpowiedź
Litery
d
y
m
„
b
s
e
n
z
o
n
ż
e
n
w
p
–
e
i
t
o
)
l
o
(
i
l
e
a
a
e
p
o
r
u
b
d
”
i
o
x
a
n
b
w
d
n
g
e
e
e
u
o
r
g
o
t
o
a
g
t
o
t
p
e
e
o
n
a
n
l
n
e
a
t
t
w
e
a
i
a
ż
n
w
11 / 19
- wydatki regularne (są przewidywalne same przez się, np. opłaty za mieszkanie, media) i
bliskie regularnym (np. żywność, higiena)
− wydatki nieregularne, ale przewidywalne (np. przegląd techniczny auta, większe zakupy
odzieży, prezenty gwiazdkowe)
− wydatki nieprzewidywalne (ryzyko - patrz dalej)
Odpowiedź
Litery i cyfry
ś
e
e
h
z
i
c
t
w
y
o
i
y
i
l
c
g
z
l
a
e
n
a
n
c
i
n
n
r
h
f
i
r
i
ś
l
t
j
i
y
s
i
ć
o
u
y
m
a
n
a
r
d
i
h
n
o
o
d
.
y
2
p
w
w
c
y
n
a
a
d
d
a
c
o
i
z
f
a
c
:
k
t
z
a
z
e
ć
p
k
r
l
a
o
w
i
12 / 19
Wersja pieniężna - niewystarczająca
Wersja pełna (najwłaściwsza) - zbyt uciążliwa
W praktyce wskazane jest podejście pośrednie, dostosowane do celu budżetowania
Odpowiedź
Litery
c
r
ó
w
y
a
k
p
d
a
e
ż
t
r
w
j
t
b
a
e
i
n
e
k
o
u
13 / 19
Ryzyko po stronie:
• przychodowej to głównie możliwość utraty źródła dochodu (np. zwolnienie z pracy;
niezdolność do pracy z powodu wypadku)
• rozchodowej to wspomniane wydatki nieprzewidywalne (najbardziej problematyczne,
wynikające np. z choroby, awarii i innych szkód itd.)
Uwzględnianie ryzyka w budżecie:
− ujmowanie ryczałtowych wydatków, tworzenie rezerw
− zasada ostrożności: pomijanie niepewnych przychodów, uwzględnianie niepewnych
kosztów
− rozważenie ubezpieczenia od niektórych ryzyk
Budżetowanie pozwala ocenić:
▪ wynik w danym okresie (różnicę przychodów i rozchodów)
▪ płynność w długim okresie
Jeśli w danym okresie wynik jest ujemny, to może on być sfinansowany:
− z nadwyżki z poprzednich okresów
− z zaciągniętego zobowiązania (np. kredytu) (to gorsza sytuacja, bo jednorazowy wpływ
generuje serię wydatków na przyszłość)
Jeśli ujemny wynik powtarza się regularnie, to prowadzi to do utraty płynności. W takiej sytuacji
trzeba działać, a konkretnie: zwiększyć przychody i/lub zmniejszyć rozchody
Odpowiedź
Litery
d
n
k
u
y
y
r
i
a
z
w
g
e
l
ę
e
z
i
n
14 / 19
wspólność i jawność (wszyscy wpisują swoje wydatki dla pełnego obrazu)
Odpowiedź
Litery
e
ż
c
i
o
a
t
d
ś
e
u
n
e
n
s
s
i
e
z
b
t
c
o
k
u
g
w
n
s
w
u
k
i
r
w
a
n
o
a
o
n
15 / 19
majątek netto na początek okresu + przychody (pieniężne i niepieniężne) - rozchody (p i np)
= majątek netto na koniec okresu
Odpowiedź
Litery
a
n
i
u
k
c
ż
j
a
n
z
)
w
p
e
ó
r
(
n
e
d
a
a
ł
o
w
e
s
m
-
r
o
e
b
t
a
e
j
o
i
k
n
16 / 19
stan środków pieniężnych na początek okresu + wpływy - wydatki = stan środków pieniężnych na koniec okresu
Odpowiedź
Litery
k
r
a
l
e
a
ż
w
e
n
o
w
a
j
)
t
b
e
s
k
i
a
j
(
i
n
e
ż
i
s
p
ó
ę
a
u
r
n
o
r
e
d
w
i
o
e
w
17 / 19
wpływy - wydatki = nadwyżka/niedobór
Odpowiedź
Litery
t
o
i
ę
ż
p
e
)
e
e
i
n
j
j
w
n
d
e
ż
n
o
w
n
r
e
e
s
b
j
i
s
a
a
a
r
o
k
(
a
d
ó
a
r
u
o
w
k
18 / 19
Karty płatnicze:
− ułatwiają, bo automatycznie rejestrują transakcje
− utrudniają, bo informacja o płatności jest mało szczegółowa
„Weź paragon” – podstawa rejestracji zakupów za gotówkę.
Dyscyplina rejestracyjna.
Problem wydatków pasujących do różnych kategorii – możliwe rozwiązania:
− przyjąć jakieś kryterium przypisywania (i się go trzymać)
− rozdzielać wydatek na obie kategorie wg przyjętej proporcji
− wprowadzić dodatkową kategorię
Rejestrowanie operacji specyficznych:
− korekty z tytułu zmiany przeznaczenia wydatku
(np. żywność, paliwo jako koszty poniesione na rzecz innych gosp. domowych)
− ujmowanie wybranych transferów niepieniężnych (jako przychód i rozchód jednocześnie);
problem wyceny
Rejestrowanie tych operacji jest neutralne z punktu widzenia przepływów pieniądza i dość
problematyczne do prowadzenia (trudność z wyceną), ale znacznie podnosi jakość prognostyczną
budżetu.
Zakres rejestrowania takich operacji należy dostosować indywidualnie.
Odpowiedź
Litery
t
b
ż
u
d
n
i
p
w
k
e
c
u
w
y
o
g
d
i
k
t
o
a
o
d
a
t
w
e
e
a
e
w
a
r
-
19 / 19
Rejestrowanie transferów zwrotnych:
− uproszczone – rejestruje się tylko wpływ/wydatek gotówki
− pełne – równolegle prowadzi się rejestr stanu wartości podlegającej zwrotowi (tu konieczne jest rozróżnienie na część zwrotną i część przychodową/rozchodową – patrz przykład 8 strona wykład 3)
Odpowiedź
Litery i cyfry
o
e
w
o
w
d
t
u
ż
k
2
e
w
i
w
n
d
i
y
t
e
t
o
p
r
k
a
e
a
b
g
d
c
-
a
a
u
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
