Wybieranie: FGD 3

majątek netto na początek okresu + przychody (pieniężne i niepieniężne) - rozchody (p i np)

= majątek netto na koniec okresu

Hierarchia priorytetów to ustalenie na ile konieczne są dane wydatki.
Można kierować się hierarchią podobną do piramidy Maslowa.
Rozszerzanie planowanych wydatków na coraz mniej konieczne potrzeby pozwala analizować zmiany
nadwyżki/niedoboru środków.
Jeśli podstawowe wydatki mają pokrycie i zostaje nadwyżka, to można ją przeznaczyć na:
− redukcję zobowiązań (np. tzw. nadpłatę kredytu, zwrot pożyczki)
− oszczędności/inwestycje (np. w akcje, w nieruchomość, w edukację)
(w tym oszczędzanie emerytalne, alternatywne do ZUS!)
− ponadpodstawowe potrzeby (np. rekreacyjne, luksusowe)

Budżet gospodarstwa domowego to usystematyzowane zestawienie pieniężnych i niepieniężnych przychodów oraz rozchodów gospodarstwa domowego w określonym przedziale czasu.

Budżet to plan finansowy sporządzany na pewien okres (zwykle miesiąc) z danymi ex post (do tyłu), będącymi danymi wujściowymi do danych ex ante (do przodu) i stoworzenia prognoz

Forma rejestrowania to kwestia indywidualnego wyboru, dopasowania do potrzeb. Korzystne jest jednak rejestrowanie nie tylko wartości i kategorii wydatku, ale też daty i opisu.

Dla zachowania kompletności informacji dobry jest system ciągły z regularną (najlepiej codzienną) kontrolą stanu gotówki.

Im dokładniejsze odtworzenie wydatków i ich rozdzielenie do poszczególnych kategorii, tym większa wartość prognostyczna budżetu.

Sumowanie można robić po zamknięciu okresu.

wspólność i jawność (wszyscy wpisują swoje wydatki dla pełnego obrazu)

Wersja pieniężna - niewystarczająca

Wersja pełna (najwłaściwsza) - zbyt uciążliwa

W praktyce wskazane jest podejście pośrednie, dostosowane do celu budżetowania

Dla gospodarstwa domowego ważniejszy jest cel prognostyczny, niż poznawczy, stąd inna ważnośc poszczególnych danych, np.:

- wynagrodzenia - wystaczy netto

- pominięta prosumpcja

- pominięte transfery niepieniężne (te bez znaczenia dla prognozowania)

- znikome znaczenie bilansu

Oprócz klasycznych transferów zwrotnych (kredyt, lokata) te same możliwości rejestrowania
można/należy stosować wobec:
− inwestycji finansowych (np. akcje, jednostki funduszy inwestycyjnych, waluty)
− inwestycji rzeczowych (np. zakup nieruchomości)
− zakupów wszelkich dóbr trwałego użytku (samochód, AGD, RTV itd.)

Przy inwestycjach rzeczowych, a zwłaszcza zakupach trwałego wyposażenia domowego, problemem jest rejestrowanie ich zużycia w czasie (odpowiednik amortyzacji), dlatego szczegółowość ta powinna
być dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości. 

Karty płatnicze:
− ułatwiają, bo automatycznie rejestrują transakcje
− utrudniają, bo informacja o płatności jest mało szczegółowa

„Weź paragon” – podstawa rejestracji zakupów za gotówkę.

Dyscyplina rejestracyjna.
Problem wydatków pasujących do różnych kategorii – możliwe rozwiązania:
− przyjąć jakieś kryterium przypisywania (i się go trzymać)
− rozdzielać wydatek na obie kategorie wg przyjętej proporcji
− wprowadzić dodatkową kategorię

Rejestrowanie operacji specyficznych:
− korekty z tytułu zmiany przeznaczenia wydatku
(np. żywność, paliwo jako koszty poniesione na rzecz innych gosp. domowych)
− ujmowanie wybranych transferów niepieniężnych (jako przychód i rozchód jednocześnie);
problem wyceny

Rejestrowanie tych operacji jest neutralne z punktu widzenia przepływów pieniądza i dość
problematyczne do prowadzenia (trudność z wyceną), ale znacznie podnosi jakość prognostyczną
budżetu.

Zakres rejestrowania takich operacji należy dostosować indywidualnie.

stan środków pieniężnych na początek okresu + wpływy - wydatki = stan środków pieniężnych na koniec okresu

wpływy - wydatki = nadwyżka/niedobór

majątek netto = majątek ogółem - zobowiązania

Uwaga: Transfery zwrotne nie zmieniją wartości majątku netto!

(mogą im jedynie towarzyszyć odsetki, zyski, straty)

Ryzyko po stronie:
• przychodowej to głównie możliwość utraty źródła dochodu (np. zwolnienie z pracy;
niezdolność do pracy z powodu wypadku)
• rozchodowej to wspomniane wydatki nieprzewidywalne (najbardziej problematyczne,
wynikające np. z choroby, awarii i innych szkód itd.)

Uwzględnianie ryzyka w budżecie:
− ujmowanie ryczałtowych wydatków, tworzenie rezerw
− zasada ostrożności: pomijanie niepewnych przychodów, uwzględnianie niepewnych
kosztów
− rozważenie ubezpieczenia od niektórych ryzyk

Budżetowanie pozwala ocenić:
▪ wynik w danym okresie (różnicę przychodów i rozchodów)
▪ płynność w długim okresie

Jeśli w danym okresie wynik jest ujemny, to może on być sfinansowany:
− z nadwyżki z poprzednich okresów
− z zaciągniętego zobowiązania (np. kredytu) (to gorsza sytuacja, bo jednorazowy wpływ
generuje serię wydatków na przyszłość)

Jeśli ujemny wynik powtarza się regularnie, to prowadzi to do utraty płynności. W takiej sytuacji
trzeba działać, a konkretnie: zwiększyć przychody i/lub zmniejszyć rozchody

Najrozsądniejsze wydaje się sumowanie miesięczne, ale można przyjąć np. tygodniowe.
Przy miesięcznym można przyjąć inne daty krańcowe okresu, niż kalendarzowy miesiąc (np.
dopasowane do dat wpływu wypłaty).

Rejestrowanie transferów zwrotnych:
− uproszczone – rejestruje się tylko wpływ/wydatek gotówki
− pełne – równolegle prowadzi się rejestr stanu wartości podlegającej zwrotowi (tu konieczne jest rozróżnienie na część zwrotną i część przychodową/rozchodową – patrz przykład 8 strona wykład 3)

- wydatki regularne (są przewidywalne same przez się, np. opłaty za mieszkanie, media) i
bliskie regularnym (np. żywność, higiena)
− wydatki nieregularne, ale przewidywalne (np. przegląd techniczny auta, większe zakupy
odzieży, prezenty gwiazdkowe)
− wydatki nieprzewidywalne (ryzyko - patrz dalej)

Potrzebne są dane za co najmniej kilka okresów wstecz (wystarczająca ilość) i powinny one być
dobrze opracowane, tzn. sklasyfikowane, skorygowane o operacje specyficzne, o transfery
niepieniężne itd. (wystarczająca jakość).
W praktyce konieczne jest ciągłe aktualizowanie budżetu.

- poznawczy (świadomość swojej sytuacji)

- prognostyczny (możliwość planowania, poprawiania sytuacji)

1. wystarczający (ilościowo i jakościowo) zasób danych historycznych

2. identyfikacja regularności i przewidywalności

3. ustalenie hierarchii priorytetów wydatkowych

4. uwzględnienie ryzyka