Konkurencję organizmów o dostęp do wody, pokarmu, miejsca do życia i partnera do rozrodu, ze względu na ograniczone zasoby środowiska.

Nowe gatunki często współpracowały z już żyjącymi i konkurowały o podobne zasoby środowiska.

• Struktury w organizmie mające odmienną budowę wewnętrzną i pochodzenie
• Występują u organizmów daleko spokrewnionych
• Mają podobny wygląd

Szczątki i ślady działania organizmów, które są zachowane w osadach skorupy ziemskiej.

Darwinki osiedliły się na różnych wyspach i musiały przystosować się do panujących tam warunków środowiskowych.

• Kolczatka 
• Dziobak
• Latimeria
• Łodzik

Bazują na analizowaniu podobieństw i różnic w budowie i sposobie funkcjonowania organizmów.

• Goryle
• Szympansy
• Gibony
• Orangutany

• Gadów
• Ptaków

Narządy nieposiadające żadnej funkcji, występujące u współczesnych organizmów.

Blisko spokrewnione gatunki zamieszkują sąsiednie tereny, a te daleko spokrewnione zazwyczaj występują na różnych kontynentach. 

1. Królestwo: Zwierzęta
2. Typ: Strunowce
3. Podtyp: Kręgowce
4. Gromada: Ssaki
5. Rząd: Naczelne
6. Nadrodzina: Człekokształtne
7. Rodzina: Człowiekowate
8. Rodzaj: Człowiek
9. Gatunek: Człowiek rozumny

Neandertalczyk

Człowiek rozumny

Oddzielenie poszczególnych populacji organizmów tego samego gatunku barierą geograficzną, np. pasmem górskim, rzeką, morzem. 

• Zęby mądrości
• Mięśnie poruszające małżowiną uszną
• Kość ogonowa

Karol Darwin

• O selekcji decydują czynniki środowiskowe
• Jest procesem przypadkowym
• Przeżywają osobniki najlepiej przystosowane do warunków środowiska
• Prowadzi do powstawania nowych gatunków

Gatunkami, które występują tylko na ograniczonym obszarze.

Podczas izolacji grupy osobników od pozostałych organizmów tego samego gatunku.

Archeopteryks

• O selekcji osobników decyduje człowiek
• Jest procesem celowym
• Osobniki o pożądanych cechach są dopuszczane do rozrodu
• Prowadzi do powstawania ras i odmian hodowlanych

Człowiek rozumny (Homo sapiens)

• Opanowanie dwunożności
• Przyjęcie prostej postawy ciała
• Wytwarzanie narzędzi
• Rozpalanie ognia
• Opanowanie mowy
• Rozwój kulturalny

Upodabnianie się do siebie organizmów, które nie są ze sobą blisko spokrewnione, pod wpływem czynników środowiskowych.

• Widzenie obuoczne
• Rozróżnianie barw
• Długie kończyny ze stawami obrotowymi
• Chwytne dłonie
• Przeciwstawne kciuki
• Mięśnie mimiczne
• Zredukowany ogon
• Długie dzieciństwo

Człowiek wyprostowany

Pojedyncze gatunki żyjące do dziś, mimo tego, że ich bliscy krewni dawno już wymarli.

300 tysięcy lat temu w Afryce

• Struktury w organizmie mające podobną budowę wewnętrzną i pochodzenie
• Występują u organizmów blisko spokrewnionych
• Często różnią się wyglądem

• Sztuczny
• Naturalny

Człowiek zręczny

• Bezpośrednie
• Pośrednie

• Skamieniałe szczątki organizmów
• Zmumifikowane ciała organizmów
• Ślady działalności organizmów

• Skuteczniejsze polowanie
• Szybsze zauważanie niebezpieczeństwa

• Skamieniałości
• Formy pośrednie
• Żywe skamieniałości

Umożliwiają śledzenie kolejności pojawiania się poszczególnych form organizmów.

• Długie dzieciństwo
• Wysoki stopień rozwoju psychicznego

• Archeologia
• Antropologia
• Paleontologia

Sahelantrop

• Budowę wszystkich organizmów z komórek, które składają się z tych samych związków chemicznych
• Komórki budują tkanki, narządy i układy
• Organizmy wykazują te same czynności życiowe

Proces stopniowych zmian budowy ciała, sposobu życia, żywienia i innych cech gatunkowych, który prowadzi do powstania nowego gatunku.

Organizmami łączącymi w sobie cechy dwóch różnych grup systematycznych.

• Jedność budowy i funkcjonowania
• Narządy szczątkowe
• Rozmieszczenie na świecie
• Struktury homologiczne i analogiczne

Australopitek

• Dwunożność i prosta postawa ciała
• Większy mózg
• Zredukowane owłosienie
• Rozwinięte zdolności manualne
• Zdolność mowy
• Rozwinięta inteligencja
• Tworzenie dóbr kultury 
• Rozbudowany system wartości

• Wspinał się po drzewach
• Chodził wyprostowany