Wybieranie: Psychologia społeczna

obiektywna sytuacja społeczna jest w różny sposób interpretowana przez jednostki (ludzie tworzą konstrukty dotyczące świata społecznego)

Schematy osób
schematy cech
Skrypty
teorie potoczne:

stopniowe poznawanie pewnych bodźców, łączonych następnie w grupy - wspólne kategorie na podstawie podobieństwa atrybutów lub funkcji.

Niektóre kategorie społeczne –nabywane szczególnie szybko (być może wrodzone?)

Manipulacja środowiskiem np.hałas, rekwizyty, zachowanie pomocników eksperymentatora, ilość osób obserwujących itp.

metoda badania relacji przyczynowo – skutkowych;

Wykształcenie wpływa na ilość znanych języków obcych
Płeć wpływa/wiąże się z… na ilość używanych wulgaryzmów.
Tempo mówienia wpływa na efekt perswazyjny.
Pobudzenie energetyczne ma związek/wpływa na sprawność umysłową

nauka zajmująca się badaniem procesów psychicznych i zachowań ludzi znajdujących się w różnych sytuacjach społecznych

Specyfika: człowiek – przedmiot i podmiot poznania społecznego,
duże znaczenie mechanizmów związanych z „ja” dla poznania społecznego
Tożsamość indywidualna
Tożsamość społeczna
Istotne – autoschematy i najczęściej używane kategorie przy poznawaniu innych

Potrzeba adekwatności
Potrzeba utrzymywania dobrego o sobie mniemania
Zrozumienie siebie i innych
Potrzeba kontroli i sprawczości
Budowa więzi społecznych
Uzyskanie i utrzymanie statusu społecznego
Obrona siebie i bliskich
Wabienie i utrzymanie przy sobie partnera

Naukowe badanie sposobu, w jaki ludzie wpływają na myśli, uczucia i zachowania innych osób

Na czym polega?

Metoda korelacyjna służy do badania związku (współzmienności) między dwiema lub więcej zmiennymi.

Reakcje tłumu podczas zgromadzeń masowych- Dirk Helbing

Modele rozprzestrzeniania się informacji

Tworzenie sieci społecznych

Wyłanianie liderów wpływu

Gry(dylemat więznia)

Poziom uprzedzeń jawnych – nie wpływał na aktywację ciała migdałowatego

wniosek - przewaga stosowania w badaniach metod utajonych i neuropsychologicznych nad zwykłymi kwestionariuszami..

Zachowania agresywne i prospołeczne
Przedsiębiorczość
Wybór zawodu, stylu życia
Wzorce komunikacji interpersonalnej- rozwiązywanie konfliktów
Różnice między płciami
Reakcje na wpływ społeczny

wskazują przyczynę – czy A może być przyczyną B (plany jedno lub wieloczynnikowe)

Mediator:
• Zmienna, która wyjaśnia, dlaczego zmienna niezależna (X) wpływa na zmienną zależną (Y).
• Odpowiada na pytanie: „Co pośredniczy w tym związku?”
• Model logiczny:
X (przyczyna) → Mediator (M) → Y (skutek)

Przykład zastosowania:

umożliwiają przewidywanie czy na podstawie zjawiska A znanego nam, można przewidzieć zjawisko B

Uproszczona metoda wnioskowania, która polega na posłużeniu się jakąś liczbą czy wartością jako punktem wyjściowym i następnie sformułowaniu sądu przez zmodyfikowanie tej wartości stanowiącej zakotwiczenie,

Zmiany jednej zmiennej nie mają związku ze zmianami drugiej.
Kolor oczu a inteligencja.

1. Teoria kultywacji (Gerbner, od lat 60.)
• Założenie: telewizja jako dominujące źródło socjalizacji kulturowej kształtuje obraz świata, zwłaszcza u osób intensywnie ją oglądających.
• Skutek: im więcej oglądasz, tym bardziej twoje wyobrażenie o świecie przypomina świat telewizji, a nie realny.

zmienna, którą badacz zmienia albo różnicuje, aby stwierdzić, że ma ona wpływ na jakąś inną zmienną;
badacz oczekuje, że ta właśnie zmienna będzie powodowała zmiany jakiejś innej zmiennej
zmienna niezależna musi przyjmować co najmniej dwie (lub więcej) wartości/poziomy

zakładaj pozytywne intencje (w sytuacjach codziennych)

Odrzucaj pierwszą ofertę, nie zgadzaj się na pierwszą propozycję np. w negocjacjach

Nie dzwoń pierwsza do chłopaka

nie całuj się na pierwszej randce, poczekaj trochę z seksem,

Prześpij się z problemem
…..
……

ludzie zachowują się w określony sposób w sytuacjach społecznych ze względu na swoją wiedzę społeczną – jej zasób, strukturę, dostępność, sposób wykorzystywania itp.

dostarcza m.in..wytycznych co do sposobu interpretowania sytuacji

sposób w jaki ludzie postrzegają, pojmują i interpretują świat społeczny
to konstrukty wywierają wpływ na ich zachowanie, myślenie, odczucia

[gr;odkrywać]
uproszczone reguły wnioskowania, którymi posługujemy się, by wydawać sądy lub podejmować decyzje w sposób szybki i efektywny.
Nie ma gwarancji, że wnioski będą poprawne.

uczestnicy badań są nieświadomi tego, że biorą udział w eksperymencie

trafność zewnętrzna jest wysoka,
trudności: nie zawsze ma się pełną kontrolę nad sytuacją i zmiennymi ubocznymi (więc trafność wewnętrzna może być niska)

losowy dobór próby
Powtarzalność –różni badacze, różne próby

Kategoria
Reprezentacja poznawcza


Dotyczy obiektów, zjawisk, pojęć „nieożywionych”

Kategoryzacja – akt percepcyjny/poznawczy


Nie każda kategoria jest stereotypem

(obserwacja i rejestracja pomiarów zachowania ludzkiego) – odpowiadają na pytania o naturę zjawiska

Ludzie wchodzą ze sobą w interakcje, aby osiągnąć pewne cele lub zaspokoić określone wewnętrzne motywacje

Klient nie będzie brał pod uwagę realnego wystąpienia danego zjawiska (np. kataklizmu, katastrofy w przypadku ubezpieczeń), ale skupi się na analizie przypadku, który wystąpił ostatnio i jest dobrze znany i pamiętany.

pomaganie innym, współpraca (preferencja krewnych)
walka o miejsce w hierarchii społecznej
walka o zasoby,
męska skłonność do zachowań ryzykownych,
strategie wyboru partnera seksualnego, preferencje seksualne,

struktury poznawcze, za pomocą których ludzie organizują swoje doświadczenie w wiedzę o świecie wg pewnych tematów;
w oparciu o informacje wyabstrahowane,
typowe, charakterystyczne,
powtarzające się

Przykłady badań
Reakcje mózgowe na widok twarzy
Badanie uprzedzeń
Aktywność różnych części mózgu w sytuacji dylematów moralnych
Sceny przemocy

jak je interpretują i zapamiętują oraz wykorzystują
Zależność sądów i emocji od mechanizmów funkcjonowania umysłu (uwaga, tryb refleksyjny itp.)

Ciekawość

Weryfikacja teorii, tworzenie modeli wyjaśniających, badanie nieścisłości

ułatwianie rozwiązywania problemów społecznych,
np.: redukowanie wrogości i uprzedzeń, świadomość ekologiczna, promocja zdrowia, wpływ środków masowego przekazu na postawy i zachowanie, itp.

Szacowanie wyniku testu końcowego (matury) – zakotwiczone w maturze próbnej (np. 76%) i dostosowanie do możliwych zmian ( 80%)

Kotwicą mogą być własne poglądy – efekt fałszywej powszechności ( choć tu działa też dostępność – rozmawiamy o tym z naszymi bliskimi i znajomymi –zwykle podzielają)

Łatwiejsze badanie zjawisk długotrwałych
Przewidywanie „zachowań” układów złożonych
Brak ograniczeń etycznych
Rozstrzygają precyzyjnie trafność twierdzeń

I Kowalski i Nowak spóźnili się o pół godziny na swój lot. Samolot Kowalskiego odleciał o czasie.
Samolot Nowaka odleciał 25 minut po planowym czasie.

Który z nich bardziej denerwował się z powodu spóźnienia?

Kształtowanie i wykorzystywanie wiedzy o świecie i ludziach

Zmiany w interpretacjach wydarzeń pod wpływem aktywizacji gotowych schematów

Wyjaśnianie zachowań innych ludzi (atrybucje)

Wyjaśnianie mechanizmów wewnątrz i wewnątrzgrupowych

zorganizowane fragmenty wiedzy o
ludziach i o sytuacjach społecznych
( np. jakim człowiekiem jest artysta, co to znaczy wizyta u dentysty)

rodzaj uproszczenia myślowego , dotyczący danego obiektu

liczba wyliczona za pomocą technik statystycznych, która informuje badacza o tym, jakie jest prawdopodobieństwo, że wyniki jego eksperymentu są dziełem przypadku, a nie są efektem działania zmiennej niezależnej; standardowo za wyniki istotne uważa się p<0,05

Ich wykorzystywanie eliminuje cały szereg danych, których analiza spowolniły wybór i zakłóciłaby szybką reakcję

Funkcja heurystyk: „Pójście na skróty” w sytuacji, gdy trudno spełnić wymóg podjęcia decyzji bardzo złożonej, trudnej i bardzo szybko

ocena globalna drugiej osoby bądź grupy jest pochodną cząstkowych ocen poszczególnych własności obiektu  (niejako osobno oceniamy poszczególne zachowania danej osoby, wnioskujemy o jej cechach i na tej podstawie wyrabiamy sobie o kimś zdanie)


Inwazyjność – wpływ samego badania na proces psychiczny
„Zgrubność” pomiaru –wiele aktywnych rejonów równocześnie, raczej duże regiony mózgu a nie neurony i ich układy
Kosztowność, stąd – małe próby

psychologia społeczna zajmuje się psychologiczną analizą zjawisk społecznych

zmienna, którą badacz mierzy po to, by stwierdzić, czy na nią wpływa zmienna niezależna; badacz stawia hipotezę, że zmienna zależna zależy od poziomu zmiennej niezależnej

Kategorie zachowań:
Każda opisana w kategoriach konkretnych – np. zachowania typu: kopanie, gryzienie, plucie, siedzenie w siadzie skrzyżnym („po turecku”), dawanie lalki, głaskanie po głowie sąsiada itp.
altruistyczne, neutralne, Agresywne

upewnienie się, że nic więcej poza zmienną niezależną nie może wpływać na zmienną zależną; realizuje się to poprzez:
kontrolowanie wszystkich zmiennych ubocznych
losowe przydzielanie do sytuacji

Polepszenie wielkości uzyskanego efektu np. przez zwiększenie natężenia manipulacji eksperymentalnej lub przez „wyczyszczenie” sytuacji eksperymentalnej
polepszenie trafności wewnętrznej
Polepszenie trafności zewnętrznej –np. inny pomiar zmiennej zależnej,

Socjologia- dostarcza ogólnych praw i teorii dotyczących społeczeństw, grup a nie jednostek

Jak szybko rozpoznać intencje partnera i równie szybko zareagować ? Jakie ma zamiary tajemniczy przechodzień i jak uniknąć agresji z jego strony?

Poszukuj wskazówek poprzez zastosowanie podstawowych kategorii zachowania kojarzących się z „wrogością”, „przyjaźnią” itp.

1. Charakter oglądania telewizji:
• Telewizja najczęściej towarzyszy innym czynnościom – gotowaniu, sprzątaniu, jedzeniu, rozmowom.
• Tylko część czasu spędzanego z włączonym telewizorem to świadome, skupione oglądanie.
• To zjawisko określa się jako oglądanie uboczne lub peryferyjne.

O₁, O₂, O₃, O₄ – pomiary (np. poziom postawy, oceny, zachowania) wykonane przed i po eksperymencie.
X – manipulacja zmienną niezależną, czyli wprowadzenie czynnika eksperymentalnego (np. film, przekaz, instrukcja).

konstrukty poznawcze, organizujące wiedzę, tworzone na podstawie doświadczeń, pozwalające formułować oczekiwania na temat przedmiotów, zjawisk, wydarzeń, które z kolei wpływają na to, co spostrzegamy, wyróżniamy i zapamiętujemy.

uproszczona metoda wnioskowania polegająca na tym, że klasyfikacja czegoś dokonuje się na podstawie stopnia podobieństwa do przypadku typowego

jak rzeczywista, bądź wyobrażona obecność innych ludzi (sytuacja społeczna) wywiera wpływ na ludzkie myślenie, odczuwanie i zachowania

Interakcja sytuacji zewnętrznej z interpretacją jednostki
Zależność interpretacji od np. celów jednostki, wartości, preferencji
Trudność przewidywania zachowań bez dobrej znajomości unikalnego doświadczenia (wewnętrznego świata) jednostki

uwzględnia się więcej niż jedną zmienną niezależną;

każda zmienna niezależna ma więcej niż jedną wersję lub też poziom (kilka warunków eksperymentalnych)

wszystkie możliwe kombinacje tych poziomów pojawiają się w badaniach

Wyniki: gdy patrzymy na ich twarze, wówczas nie aktywizuje się część naszego mózgu – przyśrodkowa kora przedczołowa (mPFC), która odpowiada za postrzeganie danego przedmiotu jako jednostki ludzkiej, czyli atrząc na bezdomnego nie widzimy w nim człowieka.

Dystans międzyosobniczy
Prywatność
Wyrażanie emocji
Zachowania seksualne
Role płciowe (niektóre aspekty)
Rola ja
Niektóre aspekty moralności

Umysłowe reprezentacje zdarzeń, działań lub ich ciągów
Struktura poznawcza i wykonawcza( gotowy program działań)
- Od schematu odróżnia go aspekt czasowy
- Zależne od kultury

heurystyka ≠ algorytm

I element każdej heurystyki określa sposób, w jaki przeszukujemy otoczenie w poszukiwaniu istotnej informacji

II element to reguła „stop” (kiedy poprzestać poszukiwać informacji, a podjąć decyzję)

Zasadzie hierarchiczności
Zasadzie prototypowości

badacz nie ma możliwości pomiaru wszystkich zmiennych mogących wpływać na dane zjawisko. Niektóre z nich z reguły pozostają niekontrolowane i zakłócają przebieg badania

Kontrola zmiennych polega na tym, iż jesteśmy w stanie określić ich wpływ na zmienną zależną bądź wpływ ten wyeliminować

raczej argument myślowy niż dowód empiryczny
konieczność bardzo dokładnego (liczbowego) określenia teorii
konieczna duża wiedza badacza

niektóre zachowania są:
trudne do obserwacji
rzadkie
pojawiają się jedynie w samotności
można się wtedy odwoływać do analizy archiwalnej, ale nigdy nie mamy pewności czy dane są kompletne i nie zafałszowane

obserwacja aktywności mózgu podczas różnych zadań lub ekspozycji na róznorodne bodźce

Ułatwiają przetwarzanie danych
Ukierunkowują uwagę i spostrzeganie na te właściwości obiektu, które są charakterystyczne dla danego schematu (egzemplaryczne)
Ułatwiają rozumienie zdarzeń i formułowanie sądów
podnoszą poziom rozumienia i pamiętania:

Przekonania, upodobania, zachowania jednostki związane są z czynnikami typu kulturowego– narodowość, klasa społ., etniczność, sytuacja historyczna

Wyjaśnianie zachowań jednostki kontekście wpływu grup (normy , cele, sugestie, naśladownictwo-wzorce)

Przecenianie częstości występowania w otoczeniu podobnych naszym cech, zachowań i poglądów

metoda obserwacyjna: technika, w której badacz obserwuje ludzi i systematycznie rejestruje pomiary ich zachowania

obserwacja systematyczna
obserwacja uczestnicząca
analiza archiwalna
zgodność sędziów kompetentnych

Wydawanie sądu w oparciu o umysłową symulację ( co by było, gdyby) przebiegu zdarzeń, te, które łatwiej sobie wyobrazić – bardziej prawdopodobne, silnie wpływa na oceny i emocje

Niezależność wyników od np. potrzeby aprobaty społecznej i świadomości badanego
Wgląd w bieżący przebieg procesów psychicznych, a nie wnioskowanie ze skutków
Badanie tego, co nieobserwowalne i nieujawniające się w prosty sposób w zachowaniu

odtwarzanie procesów psychicznych lub społecznych przy pomocy symulacji komputerowych

Psychologia społeczna

*bada procesy psychologiczne pojawiające się, gdy ludzie przebywają ze sobą,

*Zajmuje się sposobem zdobywania i wykorzystywania wiedzy o świecie społecznym i konsekwencjami tegoż

*Określa czynniki podatności na wpływ społeczny

Wzrost jednej zmiennej wiąże się ze wzrostem drugiej.
"Im wyższe wykształcenie, tym wyższy dochód"

Manifestacja gniewu ( ekspresja mimiczna analogiczna u zwierząt i ludzi

Oparcie oceny obiektu/decyzji o odpowiedź na pytanie „jak ja to czuję” 

wykorzystywana jest, gdy szybko należy podjąć decyzję dotyczącą rozwiązania skomplikowanego problemu (np. zakup samochodu) (podoba mi się czy nie, fajny, czy niefajny?.

Grupa psychologów zbadała 30 inżynierów i 70 prawników sporządzając następnie ich charakterystyki.

Jacek jest 39 letnim mężczyzną

Jacek jest inteligentny, choć trudno go określić jako naprawdę twórczego. Ma silna potrzebę porządku i jasności, lubi schludne i przejrzyste systemy, w których każdy

sposób poznawania siebie i świata społecznego, prowadzący ku formułowaniu sądów na temat rzeczywistości społecznej i będący podstawą podejmowania decyzji i działań

nieformalna reguła umysłowa, na mocy, której ludzie wydają sąd, kierując się tym, jak łatwo mogą coś przywołać do świadomości

Czasem to, co jest w naszej świadomości jest nietypowe i prowadzi do błędnych ocen,

Klasyfikowanie rzeczy na podstawie ich podobieństwa do przypadku typowego (vs proporcji podstawowych – częstości występowania w populacji)

procedura służąca uzyskaniu pewności, że badani różnią się jedną tylko właściwością (manipulowana zmienna) – kontrola nad przebiegiem zjawiska (każda osoba badana miała taką samą szansę znalezienia się w grupie E lub K/zostac przydzielona do poszczególnych warunków eksperymentalnych)

Naśladowanie większości w danej dziedzinie, odnoszących sukcesy)

Wet za wet jako skuteczna strategia w syt. konfliktu

Opcja podpowiedziana ( „jest tak, o ile nie zażądamy zmian” – korzystniej na ogół trzymać się tego, co założone jako główna opcja )

bada właściwości, które powodują, że jednostki są unikatowe i różnią się od siebie

sformułowanie hipotezy
sprawdzenie jej
opis wyników
wnioski

Socjobiologiczna (ewolucyjna)

perspektywa społeczno – kulturowa,

teorie uczenia się,

fenomenologiczna

społeczno – poznawcza

 
Model Susan Fiske: spostrzeganie przez pryzmat kategorii versus spostrzeganie indywidualizujące

Analiza decyzji o podjęciu działań (np. start w wyborach)

Zachowanie zamkniętych grup wobec zdarzeń wewnętrznych ( treści przekonań)

Rzeczywiste dane zawarte w sytuacji

Własne teorie/pseudodane
Oczekiwania
Samospełniające się proroctwo
Schematy osób
Schematy cech (UTO – ukryte teorie osobowości)
Skrypty (reprezentacje zdarzeń)

np.farmakologia, elektrostymulacja, ale też zwiększanie dostępności np. reprezentacji zjawiska, pojęcia, śladów pamięciowych itp.

Brak możliwości rozstrzygnięć o przyczynie
i skutkach

Możliwość wykrycia związków pozornych

Możliwość zakłócającego wpływu nieuwzględnionych zmiennych (słaba kontrola)

Możliwość stwierdzenia nieistniejących związków,

Doświadczenia społeczne jednostki i jej wiedza na temat danej klasy obiektów (osoby, zdarzenia) organizowane są w
struktury poznawcze porządkujące tę wiedzę wg pewnych tematów.

Opieranie się na łatwo dostępnych świadomości danych (informacje konkretne, wyraziste, niedawne)

Uwaga
Interpretacja
Sąd
Pamięć –

Wprowadzenie przypuszczalnej przyczyny zjawiska do warunków eksperymentalnych (grupa eksperymentalna)
przy niewprowadzaniu jej do warunków kontrolnych (grupa kontrolna) Porównanie wyników E i K
Kwestia pomiaru: przed i po modyfikacji, czy tylko po (różne podejścia, zależne też od rodzaju problem

stopień, w jakim wyniki badań mogą być generalizowane na inne sytuacje i na innych ludzi

Zorientowane na cel (uświadamiany lub nie)

wynikają z interakcji między osobą a sytuacją, w jakiej się znajduje

Zadanie: gra komputerowa (20 minut), różne rodzaje gier:
• z przemocą / bez przemocy,
• możliwość identyfikacji z postacią / brak.
• Następnie: test agresji – pojedynek na refleks.
• Zwycięzca ustala poziom kary dźwiękowej (1–10) dla przegranego.
• Poziomy 8–10: jawnie szkodliwe dla słuchu – uc

poszukiwanie moderatorów efektu
(czynników decydujących o kierunku lub sile zależności, które pozwalają na określanie granic, w jakich odkryte prawidłowości działają)

1. Wyrażenie świadomej zgody
2. Debriefing, czyli wyjaśnianie celu i przebiegu badania.
3. Wprowadzanie w błąd (maskowanie).
4. Badany ma po zakończeniu badań być w stanie nie gorszym niż przed ich podjęciem

np. werbalne instrukcje podawane w grupach E i K

źródła konstruktów społecznych

sposób ich powstawania i funkcjonowanie

postawy i wpływ społeczny

stosunki międzyludzkie

zachowania społeczne

jak pobieramy i przetwarzamy informacje o innych ludziach i o sobie samym (kategoryzacja, porównywanie, ocenianie, wnioskowanie, przypisywanie przyczynowości zdarzeń i przewidywanie postępowania)

OSOBA - cechy fizyczne i psychologiczne jednostki, postawy, skłonności, doświadczenia, nastrój etc.

SYTUACJA – wydarzenia lub czynniki zewnętrzne wobec osoby np. działanie innych, normy kulturowe, kontekst zdarzenia.

INTERAKCJE wzajemny wpływ na siebie osoby i sytuacji

Wspólna zasada – odwołują się do informacji prostszej, łatwiejszej do uzyskania niż inf. właściwa (heurystyki jako zastępniki) – np. zamiast do słownika czy rocznika statystycznego– łatwość przywołania z pamięci

ocena obiektu wyprowadzona z globalnej oceny całej kategorii, do której obiekt należy (ze schematu)

Źródłem zachowań społecznych są te mechanizmy oraz cechy fizyczne i psychiczne, które ułatwiały przetrwanie i rozmnażanie się
Nacisk na historię i doświadczenie gatunku
Poszukiwanie wspólnych cech wszystkich ludzi niezależnie od kultur
Ale i modyfikacja cech i zachowań w zależności od społeczeństwa

Zachowania społeczne wynikają z historii wzmocnień uzyskiwanych w konsekwencji podejmowanych działań oraz z powielania zachowań modeli
Rola środowiska
Rola wczesnych doświadczeń w kształtowaniu nawyków

Powtarzalność (replikacje)
weryfikowalność,
mierzalność
Nie zawsze daje podstawy do uogólnień (kwestia doboru próby, powtarzania w wielu środowiskach, kulturach)

Husemann i Eron –im więcej w danym kraju programów TV nasyconych przemocą - tym wyższy wskaźnik brutalnych przestępstw i zabójstw
Cox(1984)-badanie korelacji między zagęszczeniem w więzieniach a liczbą ataków na współwięźniów i strażników
Wynik – obniżenie poziomu zagęszczenia o 30% -spadek ataków

nie skupiają się na jednostkach

– są skoncentrowane na czynnikach socjalnych, ekonomicznych, politycznych i historycznych

Podzielane przez społeczność (miejsce i czas) zwyczaje, język, przekonania wierzenia

Wytwory kultury materialne i niematerialne( m.in. etykieta, system wartości, kryteria dobrego smaku)

weryfikowanie założeń i hipotez poprzez zastosowanie naukowej metodologii

Wzrost jednej zmiennej wiąże się ze spadkiem drugiej.
Im więcej stresu, tym niższa jakość snu.