W rozpaczy krążył wokół zamku swojej ukochanej. Kiedy to na zamek napadli Moskale doszło do bitwy, podczas której Jacek ze strzelby jednego z poległych Rosjan zastrzelił Stolnika stojącego na ganku
Sędzia oznajmia Telimenie, że planuje zgodnie z wolą brata ożenić Tadeusza z Zosią oraz przekazać mu swój majątek.
Ksiądz nagle ujrzał za oknem Tadeusza jadącego na koniu. Wyruszył za nim. Znaleźli się w puszczy litewskiej. Hrabia wraz z Tadeuszem rozpoczęli polowanie na ....
Za nimi zaczynają wybiegać Asesor, Rejent oraz Gerwazy z Robakiem. Nagle wszyscy strzelają. Niedźwiedź upada. Kto zabił niedzwiedzia?
Wojski opowiada historie o Domejce i Dowejce (sąsiedzi, którzy strzelili do niedźwiedzia i kłócili się, który go tak naprawdę zabił, spór zakończył się przyjaźnią oraz zbudowaniem Karczmy pod nazwą ,, Niedźwiadek’’ ).
Gerwazy, który zaczyna głośno nastawiać stare zegary. Towarzyszą temu zgrzyty i piski, dlatego Podkomorzy każe wyrzucić go z sali. Rozpętała się awantura. Strona Sopliców zaatakowała Hrabiego i Gerwazego. Rozpoczyna się bijatyka, podczas której goście wychodzą, a Gerwazy i Hrabia planują najazd na Sopliców.
Ksiądz Robak ( Jacek Soplica) Skrytykował romans Tadeusza z Telimeną, ponieważ Tadeusz powinien poślubić Zosię. W ten sposób połączą się zwaśnione rody.
Robak opowiada o sytuacji politycznej jaka ma miejsce na Litwie ( dojdzie za niedługo do bitwy). Mówi Sędziemu, że ten powinien zorganizować powstanie na Litwie i objąć dowództwo, jednak ten nie zapomina ciągle o konflikcie z Hrabią. Ksiądz powtarza, że Hrabia jest Polakiem mimo swoich wad potrzebują go podczas powstania.
Wychodzi z domu i chce popełnić samobójstwo: ,,czuł niewymowny pociąg utopić się w błocie’’. Pobiegł na staw tam spotyka Hrabiego i jego ludzi, którzy chcą najechać Sopliców. Tadeusz staje się jego pierwszym jeńcem (osoba wzięta do niewoli).
Kiedy jeden z Rosjanin przybliża się do Telimeny i zaczyna ją całować – TADEUSZ STAJE W JEJ OBRONIE Rozpoczyna się bitwa.
Tadeusz postanawia poprosić Zosię o rękę tylko wtedy jak okryje się sławą wojenną.Zosia obiecuje czekać na niego i daje mu na drogę relikwiarzyk i krzyżyk
Opowiada jak został potraktowany przez Horeszkę ( ojca Ewy, który nie pozwolił na ich ślub, ten pod wpływem emocji sięgnął po broń Moskali i zastrzelił ojca Ewy. Musiał uciekać z Soplicowa, zaczął pić, ożenił się z przypadkową dziewczyną, ta urodziła – Tadeusza, umarła z rozpaczy Jacek opuścił kraj, wstąpił do klasztoru, przybrał imię ,,Robak”- pokora). Co teraz dzieje się z Ksiedzem?
miejscem emigrantów pozbawionych własnego miejsca na ziemi, gdzie można doznać szczęście i spokój. Kraj ten został wyidealizowany, a podmiot liryczny zapamiętał, jedynie dobre i jasne strony w nim czuje się jak u siebie, który jest jak miłość niespokrewnionych ze sobą osób
Epilog’’ kończy się refleksją- marzeniem podmiotu lirycznego, który ujawnia się jako poeta, mówiąc o pragnieniu, aby jego dzieło było dostępne dla każdego, by znalazło się w każdym polskim domu.
wikipedia.org Quiz wiedzy Literackie pary - dobierz imię ukochanej do męskiej postaci (literatura światowa)
