Struktura pierwszorzędowa to liczba, rodzaj i kolejność aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym. Strukturę tę utrzymują wiązania peptydowe między sąsiadującymi aminokwasami.
Struktura pierwszorzędowa
W strukturze drugorzędowej odcinki łańcucha polipeptydowego są sfałdowane przestrzennie w alfa-helisę lub beta-harmonijkę. Struktury te utrzymują wiązania wodorowe, które tworzą się między grupami N-H a grupami C=O wchodzącymi w skład wiązań peptydowych.
Struktura drugorzędowa
Struktura alfa-helisy powstaje wskutek prawoskrętnego zwinięcia łańcucha polipeptydowego wokół osi.
Struktura alfa-helisy
Struktura beta-harmonijki powstaje wskutek równoległego lub antyrównoległego pofałdowania łańcucha polipeptydowego.
Struktura beta-harmonijki
Tworzy się w wyniku pofałdowania całego łańcucha polipeptydowego o strukturze II-rzędowej. Utrzymują ją głównie oddziaływania między łańcuchami bocznymi aminokwasów. Każde białko charakteryzuje się właściwą sobie strukturą trzeciorzędową która określa jego kształt i odpowiada za aktywność metabolicz
Struktura trzeciorzędowa
Struktura czwartorzędowa występuje w białkach zbudowanych z dwóch lub większej liczby podjednostek, czyli łańcuchów polipeptydowych o strukturze trzeciorzędowej. Utrzymują ją głównie oddziaływania między łańcuchami bocznymi aminokwasów należących do oddzielnych łańcuchów polipeptydowych.
Struktura czwartorzędowa
Oddziaływania hydrofobowe - powstają między łańcuchami bocznymi aminokwasów hydrofobo-wych. Łańcuchy te unikają kontaktu ze środowiskiem wodnym, dlatego spontanicznie zbliżają się do siebie i układają wewnątrz cząsteczki białka.
Rodzaje oddziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka cz. I
Wiązania disiarczkowe powstają między grupami-SH cząsteczek cysteiny. Atomy wodoru tych grup mogą się odłączać, a między atomami siarki tworzy się wiązanie kowalencyjne.
Rodzaje oddziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka cz. II
Wiązania wodorowe powstają między atomem wodoru jednego aminokwasu polarnego a atomem tlenu lub azotu innego aminokwasu polarnego.
Rodzaje oddziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka cz. III
Wiązania jonowe powstają między grupą aminową aminokwasów zasadowych a grupą karboksylową aminokwasów kwasowych.
Rodzaje oddziaływań utrzymujących trzecio- i czwartorzędową strukturę białka cz. IV
występują m.in. w osoczu krwi. Odpowiadają za regulację objętości poszczegól-nych płynów ustrojowych. Ich funkcją jest także transport wielu substancji nieorganicznych (np. Ca2+, Mg2+) i organicznych (np. kwasów tłusz-czowych, hormonów, witamin).
Albuminy
występują w jądrze komórkowym, gdzie wraz z DNA tworzą chromatynę.- Ze względu na dużą zawartość argininy i lizyny należą one do białek zasadowych o dodatnim ładunku elektrycznym. Dzięki temu tworzą wiązania jonowe z ujemnie naładowanymi cząsteczkami DNA.
Histony
występuje w mięśniach. Jej funkcją jest magazynowanie tlenu.
Mioglobina
Znajduje się w erytrocytach. Odpowiada za transport tlenu (i niewielkiej ilości dwutlenku węgla) w organizmie.
Hemoglobina
to m.in. przeciwciała (immunoglobuliny) występujące głównie w osoczu krwi. Przeciwciała biorą udział w procesach odpornościowych organizmu.
Globuliny
są składnikami substancji międzykomórkowej tkanek łącznych, budujących np. skórę, kości, chrząstki i ścięgna. Dzięki dużej odporności na rozerwanie nadają one tkankom znaczną wytrzymałość mechaniczną.
Kolageny
są składnikami skóry, włosów, łusek, piór, dziobów, paznokci, pazurów, kopyt oraz rogów. Główną funkcją keratyn jest ochrona organizmu przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi.
Keratyny
