Rogers ujmuje osobowość jako proces, a nie strukturę statyczną. „Stawanie się osobą” polega na otwieraniu się na doświadczenia, zrzucaniu masek i autentycznym przeżywaniu własnych uczuć, a nie na konformizmie czy kontroli popędów. Dalej
Rogers podkreśla znaczenie bezwarunkowej pozytywnej akceptacji, empatii i autentyczności terapeuty. To one tworzą atmosferę bezpieczeństwa, umożliwiającą rozwój „Ja”. Dalej
Proprium to to, co jednostka uznaje za najbardziej własne i ważne – obejmuje poczucie tożsamości, obraz siebie, dążenia osobiste i wartości. Jest rdzeniem integrującym osobowość. Dalej
Lęk neurotyczny jest pojęciem psychoanalitycznym (Freud). Proprium obejmuje m.in. obraz siebie, tożsamość, motywację i racjonalność, ale nie typy lęku. Dalej
W modelu topograficznym Freuda treści możliwe do uświadomienia, ale aktualnie nieuświadamiane, należą do:
Przedświadomość zawiera treści, które nie są aktualnie obecne w świadomości, ale mogą zostać łatwo przywołane (np. wspomnienia, informacje). Dalej
Ego działa według zasady rzeczywistości, czyli dąży do zaspokojenia popędów w sposób realistyczny i społecznie akceptowany, często odkładając gratyfikację w czasie. Dalej
Lewin formułuje zasadę B = f(L), gdzie L (przestrzeń życiowa) obejmuje osobę i jej psychologiczne środowisko w danym momencie. Dalej
Przestrzeń życiowa to cała rzeczywistość psychologiczna, istotna dla zachowania jednostki w danym czasie, niezależnie od tego, czy ma charakter wewnętrzny czy sytuacyjny. Dalej
Kelly zakłada, że jednostka funkcjonuje jak „naukowiec”, tworząc konstrukty osobiste, czyli poznawcze kategorie służące interpretacji świata i przewidywaniu zdarzeń. Dalej
Wewnętrzny locus oceny oznacza, że jednostka ufa własnemu doświadczeniu, a nie zewnętrznym autorytetom, co sprzyja autonomii i autentyczności. Dalej
Postawa obronna pojawia się, gdy nowe doświadczenia zagrażają strukturze Ja. Jednostka filtruje lub zniekształca informacje, aby zachować spójność obrazu siebie. Dalej
Otwartość na doświadczenia to rezygnacja z mechanizmów obronnych i gotowość do przeżywania emocji takimi, jakie są, nawet jeśli są trudne. Dalej
Ja wiedzące (Ja podmiotowe) jest instancją poznającą, a nie treścią doświadczenia. Ja empiryczne obejmuje treści: fizyczne, społeczne i duchowe. Dalej
Miłość własna to naturalny komponent proprium, nie patologiczny narcyzm. Odnosi się do troski o siebie i poczucia własnej wartości. Dalej
Rozszerzone Ja to przedmioty, role, grupy, ideały, z którymi jednostka się identyfikuje i które traktuje jako część siebie. Dalej
Lęk moralny pojawia się, gdy ego obawia się sankcji superego (poczucia winy, wstydu), jeśli impulsy id wymkną się spod kontroli. Dalej
Mechanizmy obronne są nieświadome i należą do funkcji ego. Ich celem jest zmniejszenie lęku i ochrona struktury osobowości. Dalej
Potrzeba to stan napięcia psychicznego, który uruchamia energię i prowadzi do działania zmierzającego do jego redukcji. Dalej
Wartościowość dodatnia oznacza, że dany region zawiera obiekt pożądany, ku któremu kieruje się zachowanie. Dalej
Kelly uważał, że problemy psychiczne pojawiają się, gdy konstrukty osobiste są zbyt sztywne i nie pozwalają adekwatnie interpretować rzeczywistości. Dalej
Gdy doświadczenia nie pasują do struktury Ja, uruchamiają się mechanizmy obronne, które blokują rozwój i autentyczność. Dalej
Jednostka ufa swoim odczuciom, potrzebom i reakcjom, traktując je jako sygnały pomocne w podejmowaniu decyzji. Dalej
Ja idealne jest aspiracyjnym aspektem obrazu siebie, który może motywować rozwój, ale gdy jest nierealistyczny – prowadzić do napięć. Dalej
Popęd to psychiczny przejaw biologicznej energii, stanowiący podstawowe źródło motywacji zachowania. Dalej
Kateksja to „naładowanie” obiektu lub wyobrażenia energią popędową, co czyni je psychicznie znaczącym. Dalej
Wektor opisuje siłę działającą na jednostkę – jej kierunek, natężenie oraz miejsce oddziaływania w przestrzeni życiowej. Dalej
Kelly zakłada, że ludzie formułują i testują hipotezy (konstrukty osobiste), aby przewidywać wydarzenia i nadawać sens doświadczeniom. Dalej
Psychologia osobowości bada spójność, zmienność i rozwój myśli, emocji i zachowań jednostki w długim horyzoncie czasowym. Dalej
Zgodnie z ujęciem Fundera, misja psychologii osobowości ma charakter teoretyczny – wyjaśnia mechanizmy stojące za indywidualnymi wzorcami funkcjonowania. Dalej
Allport podkreśla dynamiczny charakter osobowości oraz jej zakorzenienie zarówno w psychice, jak i biologii. Dalej
Mischel zakwestionował założenie, że cechy stabilnie determinują zachowanie niezależnie od sytuacji, co zapoczątkowało rewolucję kognitywną. Dalej
Nowe podejście zaczęło badać jak człowiek postrzega, interpretuje i rozumie sytuację, a nie tylko jakie cechy posiada. Dalej
Model ten integruje biologię, kulturę i unikalną narrację jednostki, tworząc wielopoziomowe ujęcie osobowości. Dalej
Cechy osobowości są traktowane jako strategie adaptacyjne, które zwiększały szanse przetrwania i reprodukcji. Dalej
