Kiedy organizm sam nie wytwarza przeciwciał, tylko dostaje je na przykład od innego osobnika.
Pisanie: Fiszki - Biologia - klasa 7 dział 4 - Układ krążenia
1 / 75
Odpowiedź
Litery
p
e
y
a
c
n
e
y
z
ą
d
b
o
n
y
d
ś
d
n
i
r
e
r
i
m
i
ą
o
n
a
m
z
?
o
c
i
k
i
o
2 / 75
Są zbudowane z trzech warstw.
Odpowiedź
Litery
o
ł
u
s
t
a
c
y
z
t
ż
c
n
i
z
k
u
t
e
a
c
ę
r
r
i
h
y
ę
i
m
?
b
j
y
d
a
e
w
3 / 75
- Jest magazynem elementów morfotycznych krwi
- Jest miejscem namnażania się limfocytów
- W jej wnętrzu są niszczone drobnoustroje chorobotwórcze oraz uszkodzone elementy morfotyczne
Odpowiedź
Litery
ę
i
k
ś
j
z
n
c
l
p
n
n
ą
?
o
e
u
a
k
d
ł
i
j
a
e
f
4 / 75
Obniżonym stężeniem hemoglobiny i mniejszą liczbą erytrocytów.
Odpowiedź
Litery
s
n
i
z
?
a
i
u
z
r
y
c
y
a
c
a
e
m
m
r
ę
t
j
e
h
k
e
a
5 / 75
- Rodzajem tkanki łącznej
- Tworzą ją osocze oraz elementy morfotyczne
Odpowiedź
Litery
r
c
e
e
?
w
s
k
m
z
y
t
j
6 / 75
Czynna naturalna.
Odpowiedź
Litery
k
g
n
a
c
a
a
t
a
o
i
n
z
ś
z
m
s
s
i
o
a
y
c
n
k
n
d
y
s
ę
a
o
u
p
h
e
j
r
p
z
o
o
d
r
m
i
r
?
z
i
y
z
e
a
o
r
n
b
ć
o
z
o
p
a
w
s
s
7 / 75
- Prawy przedsionek
- Lewy przedsionek
- Prawa komora
- Lewa komora
Odpowiedź
Litery
c
e
h
z
ł
c
a
ę
s
ę
d
z
j
a
i
?
i
r
k
s
c
a
e
k
i
s
ś
c
8 / 75
Z jednej
Odpowiedź
Litery
n
a
s
a
y
w
s
i
u
l
a
c
d
z
?
z
a
o
b
o
i
t
ą
w
o
t
r
w
a
n
n
s
w
e
u
e
z
w
ł
9 / 75
Bierna sztuczna.
Odpowiedź
Litery
o
a
y
y
o
u
a
y
i
m
o
a
i
u
p
w
ś
s
z
?
n
p
o
w
a
d
n
n
o
r
p
k
s
u
k
ć
ą
a
j
o
y
n
d
r
z
c
10 / 75
- Narządy układu limfatycznego
- Błony śluzowe
- Skóra
- Białe krwinki krwi
Odpowiedź
Litery
?
u
k
z
o
ł
w
i
o
o
a
k
ś
s
o
a
i
ł
n
d
r
c
e
s
d
g
d
y
a
o
ę
z
p
c
11 / 75
Wstrzykiwaniem do organizmu osłabionych lub martwych drobnoustrojów chorobotwórczych w celu nabycia odporności.
Odpowiedź
Litery
ą
i
n
m
e
s
p
i
s
y
a
c
e
z
z
?
c
z
12 / 75
Tętnice
Odpowiedź
Litery
y
j
n
o
z
a
w
a
s
?
n
a
e
n
w
r
ą
n
w
y
a
w
a
c
o
r
d
e
r
ą
y
t
s
w
c
z
ś
n
j
ę
o
a
i
k
z
k
k
,
k
p
r
a
j
e
i
a
e
ó
z
i
r
13 / 75
Podstawowe badanie parametrów krwi (ocena ilości i wyglądu elementów morfotycznych).
Odpowiedź
Litery
o
t
r
f
e
o
l
o
c
a
s
o
g
t
j
k
r
i
w
i
?
m
o
14 / 75
- Mały (płucny)
- Duży (ustrojowy)
Odpowiedź
Litery
w
e
g
c
i
ś
i
n
i
a
i
z
n
a
i
j
k
z
ą
o
a
i
d
a
n
i
e
e
k
n
l
n
e
b
s
o
r
?
o
ę
y
15 / 75
Zdolność do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi, którą posiada organizm.
Odpowiedź
Litery
e
d
ć
o
p
t
s
j
c
o
t
o
o
r
ś
?
o
n
16 / 75
- Krew odtlenowana płynie z prawej komory do tętnic płucnych
- Tętnice płucne tworzą naczynia włosowate płuc, które łączą się w żyły płucne
- W żyłach płucnych płynie krew utlenowana
- Żyły płucne uchodzą do lewego przedsionka
Odpowiedź
Litery
r
a
?
ł
b
y
e
k
w
g
a
a
p
i
e
b
g
j
o
r
i
i
e
k
z
m
17 / 75
Krew płynie tylko w naczyniach krwionośnych i tylko w jednym kierunku.
Odpowiedź
Litery
n
n
a
y
,
e
e
ł
m
z
o
ś
m
k
a
t
m
a
t
d
ł
o
n
u
y
a
i
k
a
k
c
z
d
ę
i
s
c
z
o
k
ż
?
u
e
w
r
o
j
n
18 / 75
Powstaje z płynu tkankowego, który jest przesączonym osoczem (przez włosowate naczynia krwionośne do przestrzeni międzykomórkowych).
Odpowiedź
Litery
k
r
w
f
ę
i
m
y
a
?
j
s
t
a
i
l
o
z
19 / 75
Nadmierną reakcją organizmu na substancje, które nie są szkodliwe dla zdrowych osób.
Odpowiedź
Litery
g
j
t
a
s
z
a
l
m
?
e
i
r
e
c
y
20 / 75
- Jest związana z działaniem limfocytów
- Jest skierowana przeciwko znanemu antygenowi
- Wykształca się w ciągu życia człowieka
Odpowiedź
Litery
o
t
s
a
o
m
r
ś
y
n
n
j
a
o
ć
e
z
b
d
?
c
y
p
t
21 / 75
- Naczynia limfatyczne
- Limfa
- Węzły limfatyczne
- Śledziona
- Grasica
- Migdałki podniebienne
Odpowiedź
Litery
l
n
c
k
u
a
c
i
y
s
o
y
z
i
z
a
s
t
a
a
m
f
?
g
d
ę
e
z
ł
d
k
ł
22 / 75
Umożliwiają przepływ krwi tylko w jednym kierunku.
Odpowiedź
Litery
i
?
a
j
ą
t
n
ą
k
a
p
j
s
ł
ę
o
z
r
l
i
a
e
w
k
a
s
23 / 75
Wytwarza się nadmierna ilość krwinek białych, które nie mogą funkcjonować poprawnie.
Odpowiedź
Litery
z
b
p
a
c
i
e
a
a
k
r
k
j
i
?
g
ł
z
b
e
a
a
24 / 75
Stale podwyższonym ciśnieniem krwi.
Odpowiedź
Litery
w
?
e
z
a
e
n
ę
i
b
n
i
i
ś
s
a
y
c
o
m
ę
i
n
t
i
n
c
i
j
c
e
a
t
d
z
25 / 75
Rytmicznym rozciąganiem się ścian tętnic pod wpływem zmian ciśnienia krwi.
Odpowiedź
Litery
t
m
ę
y
z
j
e
n
o
?
t
s
c
t
26 / 75
Produkują przeciwciała.
Odpowiedź
Litery
m
j
c
ą
c
u
n
a
i
b
?
k
f
p
l
e
ł
t
j
n
k
i
y
ę
y
f
ą
o
27 / 75
Naczynia wieńcowe
Odpowiedź
Litery
t
n
w
z
i
l
u
j
i
k
r
e
d
a
o
a
l
s
u
a
a
n
c
i
a
ą
h
ś
o
y
o
e
c
e
?
a
s
z
y
c
e
i
y
d
p
j
n
a
w
ż
d
t
n
i
c
28 / 75
- Skórna
- Wziewna
- Pokarmowa
- Wstrząs anafilaktyczny
Odpowiedź
Litery
m
l
r
e
k
g
a
o
n
j
e
r
j
i
d
w
ż
y
a
a
i
i
z
a
ó
r
y
?
e
i
29 / 75
Żyły główne → prawy przedsionek → prawa komora → tętnice płucne → płuca
Odpowiedź
Litery
l
j
y
i
w
n
z
r
e
p
d
w
a
g
ł
l
o
o
w
e
d
w
t
a
n
p
y
ą
k
e
j
?
a
r
k
30 / 75
Na podstawie obecności lub braku antygenu na powierzchni czerwonych krwinek.
Odpowiedź
Litery
w
b
r
p
y
w
ę
p
s
a
y
b
j
ę
i
n
o
i
i
d
k
k
u
s
i
r
a
r
?
o
ó
g
w
s
31 / 75
Szczepionkę podaje się w celu zapobiegania zachorowaniom, a surowicę podaje się w trakcie choroby.
Odpowiedź
Litery
i
?
k
y
u
e
n
a
c
o
r
i
c
d
s
z
ó
y
i
c
o
s
i
r
w
s
m
ż
p
o
n
z
ę
z
32 / 75
- Tętnice
- Żyły
- Naczynia krwionośne
Odpowiedź
Litery
a
o
y
ś
r
a
a
n
w
k
c
ó
i
r
y
k
w
n
ż
j
i
y
i
d
n
y
?
r
z
o
e
ń
c
m
h
j
z
a
n
o
e
33 / 75
Na przetoczeniu krwi od jednej osoby (dawcy) do drugiej osoby (biorcy).
Odpowiedź
Litery
a
a
a
r
a
c
i
r
m
j
n
p
t
z
z
n
l
s
y
k
e
o
f
?
w
g
u
34 / 75
- Zewnętrznej
- Środkowej
- Wewnętrznej
Odpowiedź
Litery
w
j
i
t
e
y
w
a
e
d
h
i
s
?
t
ł
r
ą
t
c
w
i
z
n
a
o
ż
c
t
e
u
s
z
c
b
z
h
a
n
r
k
y
ę
35 / 75
- W lewej komorze krew utlenowana wypływa przez aortę
- Aorta rozgałęzia się na mniejsze tętnice, które dostarczają krew do komórek organizmu
- Odtlenowana krew wraca żylnymi naczyniami włosowatymi, które łączą się w większe żyły główne
- Żyły główne uchodzą do prawego przedsionka
Odpowiedź
Litery
b
i
e
a
r
g
g
e
a
k
y
ż
r
z
b
w
u
p
k
e
o
j
d
i
?
i
36 / 75
- Makrofagi
- Limfocyty T
- Limfocyty B
Odpowiedź
Litery
ś
i
c
ż
n
w
d
k
k
e
y
o
o
y
a
h
r
n
n
y
a
e
l
b
p
w
c
ł
o
i
o
?
c
d
r
o
h
c
o
i
37 / 75
- Zwalcza drobnoustroje chorobotwórcze
- Dostarcza osocze do krwiobiegu
- Jest pośrednikiem wymiany składników między osoczem a tkankami
- Transportuje substancje
- Usuwa z komórek nadmiar wody i niepotrzebne substancje
Odpowiedź
Litery
j
n
f
m
l
a
t
?
k
d
n
s
a
e
k
u
y
u
ł
y
e
a
j
n
i
c
ł
a
i
f
c
e
p
z
k
i
38 / 75
- A
- B
- AB
- 0
Odpowiedź
Litery
i
u
y
k
r
ó
?
w
p
m
ż
r
i
k
r
a
w
y
g
y
i
n
a
j
e
39 / 75
Czynna sztuczna.
Odpowiedź
Litery
i
ę
a
u
r
a
?
s
ś
e
i
d
y
d
z
c
z
n
o
n
a
j
w
m
i
ć
z
k
p
n
o
s
s
a
ę
k
o
y
e
z
p
o
i
z
a
i
n
k
40 / 75
- Osocze
- Erytrocyty
- Leukocyty
- Płytki krwi
Odpowiedź
Litery
k
o
e
w
a
w
a
?
c
r
r
i
z
e
41 / 75
- Anemia
- Miażdżyca
- Białaczka
- Nadciśnienie tętnicze
Odpowiedź
Litery
y
d
y
k
a
t
ś
ł
o
k
ę
a
c
j
?
a
n
ż
g
c
o
e
y
r
u
r
w
w
z
o
p
j
u
s
ę
i
n
e
j
c
j
a
e
k
w
b
ą
o
o
i
n
i
r
u
n
m
ó
y
h
i
e
c
ś
42 / 75
Siłę naciskania krwi na ściany tętnic.
Odpowiedź
Litery
n
e
i
e
c
a
n
o
i
?
i
z
r
y
k
i
c
w
n
ś
m
a
m
w
y
43 / 75
- Przestrzegać odpowiedniej diety
- Unikać palenia papierosów
- Unikać picia alkoholu
- Unikać siedzącego trybu życia
Odpowiedź
Litery
y
w
y
u
k
?
ć
l
a
n
b
a
r
n
i
ś
o
n
a
d
k
o
k
e
j
d
ż
ł
a
o
44 / 75
Jest chorobą wynikającą z niszczenia limfocytów T przez wirusa HIV.
Odpowiedź
Litery
t
j
z
m
i
y
d
e
s
?
s
c
a
45 / 75
Rozpoznają i zapamiętują obce antygeny.
Odpowiedź
Litery
n
m
k
t
f
ą
i
y
e
c
f
j
ę
y
o
ą
j
n
l
p
c
?
k
a
ł
t
i
u
46 / 75
Serce
Odpowiedź
Litery
m
?
k
a
e
i
e
j
z
w
p
p
r
n
w
p
k
o
e
r
a
a
ą
z
a
n
t
z
d
s
r
j
o
47 / 75
- Ma kształt bryły zwężonej na dole
- Jest wielkości pięści
- Tworzy je tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana sercowa
- Jest otoczone osierdziem
Odpowiedź
Litery
d
a
s
w
a
u
?
t
z
o
j
b
e
e
j
k
s
e
c
r
e
n
48 / 75
- Skurcz przedsionków
- Skurcz komór
- Faza rozkurczu
Odpowiedź
Litery
c
i
c
ę
?
c
s
j
c
r
e
f
a
z
a
s
z
i
y
ł
a
k
k
s
r
h
l
a
y
a
d
a
k
p
49 / 75
Powolny wypływ krwi z uszkodzonych naczyń krwionośnych.
Odpowiedź
Litery
o
w
c
t
o
s
w
t
i
i
e
r
a
e
j
e
?
n
k
50 / 75
- Nie posiadają jądra komórkowego
- Mają kształt spłaszczonego dysku
- Powstają w szpiku kostnym
- Zawierają czerwony barwnik (hemoglobinę)
- Dzięki hemoglobinie mogą transportować tlen do komórek
Odpowiedź
Litery
h
z
r
c
j
n
k
i
m
i
e
c
s
w
?
ę
t
o
u
y
k
k
z
c
ą
e
r
e
z
y
n
a
r
i
a
w
r
51 / 75
- Skóra
- Substancje bakteriobójcze
- Reakcje oczyszczające układ oddechowy i pokarmowy
- Krwinki białe
Odpowiedź
Litery
e
z
z
ą
m
o
c
g
n
b
h
o
a
o
k
w
c
u
?
i
c
o
e
z
s
t
b
i
n
y
i
r
a
r
w
r
n
o
e
t
h
y
j
w
z
r
u
u
i
a
p
a
e
n
ó
a
n
r
d
l
g
t
k
b
o
o
g
o
a
i
u
i
m
d
n
j
j
r
o
o
ó
e
m
52 / 75
Przeszczepieniem narządu z jednego organizmu do drugiego.
Odpowiedź
Litery
s
t
p
?
j
o
a
s
n
n
j
t
t
l
r
a
c
a
a
o
e
t
c
53 / 75
Żyły
Odpowiedź
Litery
n
i
c
ó
r
y
k
r
k
j
a
n
a
a
o
ę
i
n
ą
a
w
w
j
c
a
m
?
i
s
n
,
w
t
e
o
e
o
w
y
a
r
s
r
n
k
i
k
z
z
a
a
ś
r
d
e
y
c
54 / 75
Filtrują limfę i zatrzymują drobnoustroje chorobotwórcze.
Odpowiedź
Litery
w
n
k
c
n
j
ł
c
n
o
f
u
p
n
e
ł
?
y
z
i
ł
a
ę
e
j
h
ą
k
ę
ą
55 / 75
Zapobiega mieszaniu się krwi odtlenowanej z utlenowaną.
Odpowiedź
Litery
r
n
ł
w
p
n
a
s
u
k
f
a
u
j
i
ę
ą
g
c
e
?
e
p
c
d
e
j
z
o
r
k
r
56 / 75
Szybkim wypływem krwi z uszkodzonej żyły lub tętnicy.
Odpowiedź
Litery
o
t
t
o
c
?
r
j
m
y
s
k
z
e
k
w
57 / 75
- Zewnętrzne
- Wewnętrzne
Odpowiedź
Litery
m
k
k
ó
d
r
r
i
a
ó
w
o
o
i
a
k
t
e
j
z
n
o
r
y
e
j
ż
w
w
?
y
a
58 / 75
Zapis czynności elektrycznej komórek serca.
Odpowiedź
Litery
k
e
g
t
?
j
s
e
o
t
c
o
59 / 75
- Przewód piersiowy
- Przewód limfatyczny prawy
Odpowiedź
Litery
n
f
c
ę
j
i
z
l
s
a
d
e
n
t
a
ł
y
n
m
y
k
z
z
i
g
a
w
e
n
w
a
w
c
y
i
a
j
a
n
?
ą
a
ó
60 / 75
Zdolność organizmu do obrony przed drobnoustrojami chorobotwórczymi, którą posiada się od urodzenia.
Odpowiedź
Litery
t
t
ś
o
o
n
r
p
o
z
r
o
?
s
n
o
o
w
d
ć
e
c
a
j
d
o
61 / 75
- Posiadają jądro komórkowe
- Mogą się poruszać
- Zwalczają drobnoustroje chorobotwórcze
- Część z nich wytwarza przeciwciała
Odpowiedź
Litery
y
k
c
h
a
i
n
a
i
m
?
a
t
s
i
k
k
w
r
u
e
b
ł
i
ą
j
c
e
y
z
r
ę
r
z
62 / 75
W jej wnętrzu dojrzewają limfocyty.
Odpowiedź
Litery
ę
n
f
r
a
ł
e
p
s
g
u
?
c
j
j
c
i
a
i
k
n
a
k
ą
63 / 75
- Odpowiadają za krzepnięcie krwi
- Nie posiadają jądra komórkowego
- Są najmniejszymi elementami morfotycznymi
Odpowiedź
Litery
y
c
j
e
a
z
y
a
r
m
y
k
ł
s
p
z
k
t
i
k
t
i
c
r
i
w
ę
h
u
r
ą
?
64 / 75
- Płytki krwi przyklejają się do brzegów rany, zmniejszając jej powierzchnię
- Płytki krwi zaczynają wydzielać substancje, która sprawia, że fibrynogen zamienia się w fibrynę
- Fibryna tworzy sieć włókien, która zatrzymuje krew
- Powstaje skrzep
Odpowiedź
Litery
k
z
i
d
k
?
ó
r
n
ę
c
i
k
a
p
e
i
c
o
d
s
w
j
d
i
a
r
z
h
s
i
b
w
o
o
p
o
65 / 75
- Śledziona
- Grasica
- Węzły chłonne
Odpowiedź
Litery
m
ł
f
c
ą
i
d
ż
a
n
j
z
d
g
k
o
i
n
a
l
d
l
n
?
z
e
a
r
t
y
k
u
y
a
a
e
e
ą
u
o
66 / 75
Kiedy między dawcą a biorcą nie będzie zgodności tkankowej.
Odpowiedź
Litery
?
o
p
e
ć
z
ś
c
o
o
z
j
m
o
ż
u
s
i
i
z
n
e
u
c
r
r
e
z
d
d
a
y
d
d
k
p
e
e
67 / 75
- Dostarcza tlen i substancje odżywcze do komórek
- Odbiera dwutlenek węgla z komórek
- Transportuje różne związki
- Reguluje temperaturę ciała
- Zwalcza czynniki chorobotwórcze
Odpowiedź
Litery
n
w
i
k
e
f
j
e
k
u
i
j
e
ł
e
?
k
c
n
a
r
p
68 / 75
- Wchłaniają drobnoustroje
- Informują pozostałe krwinki białe o zakażeniu
- Produkują substancję, która zapobiega namnażaniu się bakterii, wirusów i komórek nowotworowych
Odpowiedź
Litery
f
j
ł
k
?
p
f
c
ą
n
i
n
ą
e
i
u
r
a
k
g
a
k
j
o
m
a
ę
69 / 75
Następuje uszkodzenie ścian naczyń krwionośnych i wytworzenie blaszki miażdżycowej, która utrudnia przepływ krwi.
Odpowiedź
Litery
e
y
a
a
?
a
a
k
p
g
ż
z
b
j
ż
e
i
m
i
d
r
c
70 / 75
Odporność wytworzona samodzielnie przez organizm w wyniku kontaktu z antygenem.
Odpowiedź
Litery
y
n
z
j
z
c
e
t
o
y
a
m
t
s
n
y
?
ś
n
ć
a
o
p
c
n
b
d
r
o
a
71 / 75
Podczas przekazywania przeciwciał dziecku przez matkę podczas ciąży i w trakcie karmienia piersią.
Odpowiedź
Litery
e
z
i
i
y
d
r
?
d
m
i
d
b
r
n
i
i
k
a
z
e
n
y
p
n
n
t
y
ą
a
c
l
o
r
o
o
n
ą
m
ą
u
n
e
a
o
a
ś
c
72 / 75
Żyły płucne → lewy przedsionek → lewa komora → aorta → narządy ciała
Odpowiedź
Litery
ą
i
p
t
z
l
e
a
y
p
j
?
w
a
n
g
o
d
n
a
e
u
k
y
j
ł
l
k
w
w
w
e
r
r
73 / 75
Gdy w organizmie kobiety będącej w ciąży, która ma grupę krwi Rh- rozwija się dziecko o grupie krwi Rh+.
Odpowiedź
Litery
p
u
s
z
e
w
o
l
n
r
g
o
k
t
s
y
y
e
l
?
d
t
i
c
y
n
k
ę
o
f
i
e
i
k
j
74 / 75
- Picie alkoholu
- Palenie papierosów
- Otyłość
- Nieodpowiednia dieta
- Stres
- Nadciśnienie
- Siedzący tryb życia
- Starszy wiek
- Cukrzyca
- Czynniki genetyczne
Odpowiedź
Litery
z
w
o
n
a
e
z
o
k
r
ą
z
a
k
i
y
h
r
ł
n
j
o
w
i
a
e
o
u
?
ó
p
j
b
o
d
o
w
s
c
r
g
i
r
y
n
i
u
k
j
c
n
j
i
ś
o
k
75 / 75
- Czynna
- Bierna
Odpowiedź
Litery
b
?
a
z
j
c
d
e
e
t
j
n
m
i
i
a
j
p
k
y
r
a
w
i
r
d
ó
ż
n
n
o
o
a
y
y
ś
o
o
r
e
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
