- Brak gleby na wydmach, obecność kilku gatunków organizmów pionierskich.
- Gromadzenie się substancji organicznej i pojawianie się nowych gatunków roślin.
- Wykształcenie się odpowiednio grubej warstwy gleby, wzrost drzew i pojawianie się licznych gatunków zwierząt.
Pisanie: Fiszki - Biologia - klasa 8 dział 4 - Człowiek i środowisko
1 / 82
Odpowiedź
Litery
i
?
p
e
d
a
i
m
a
a
n
d
k
o
t
r
j
r
a
e
a
s
z
ą
n
m
t
c
s
k
y
y
i
a
a
s
h
w
2 / 82
Rozwój ekonomiczny i gospodarczy państw powinien przebiegać w taki sposób, aby zaspokajać potrzeby obecnych pokoleń oraz nie ograniczać tej możliwości przyszłym pokoleniom.
Odpowiedź
Litery
j
o
z
d
a
o
r
a
w
g
o
c
o
z
e
i
u
w
ó
z
r
ó
n
w
z
?
s
y
o
ż
w
m
n
a
m
o
a
3 / 82
- Tlenki siarki
- Tlenki azotu
- Dwutlenek węgla
- Węglowodory
- Para wodna
Odpowiedź
Litery
a
i
e
a
ą
z
a
r
z
f
i
z
c
p
i
n
i
n
y
s
w
n
i
o
k
w
e
ś
d
i
l
z
z
a
k
o
w
ą
a
j
k
e
a
o
i
s
j
c
z
w
a
j
?
k
z
c
t
e
s
m
o
y
ł
ą
c
ę
e
z
w
a
t
u
c
i
ł
4 / 82
- Zabijanie i okaleczanie
- Chwytanie i płoszenie
- Hodowla zwierząt chronionych
- Sprzedaż i posiadanie żywych lub martwych okazów
- Zrywania chronionych roślin i grzybów
- Niszczenia gniazd
- Wywożenia za granicę
- Umyślnego wprowadzania do środowiska naturalnego
Odpowiedź
Litery
w
s
r
e
k
a
o
w
r
y
?
w
w
g
ą
o
r
ą
r
i
z
o
z
z
h
t
i
i
p
y
l
k
z
m
a
c
ś
t
h
e
n
a
a
d
w
a
c
a
n
a
a
e
u
k
j
e
o
o
n
i
z
n
j
r
5 / 82
Śmierć wszystkich osobników danego gatunku, który prowadzi do zaburzeń w równowadze ekosystemu.
Odpowiedź
Litery
c
o
t
e
t
i
s
e
o
?
r
c
m
y
j
w
a
6 / 82
- Jego obszar wynosi minimum 1000 ha
- Przyroda na jego terenie jest w stanie niezmienionym lub mało zmienionym przez człowieka
Odpowiedź
Litery
a
a
n
r
d
w
r
y
r
a
o
a
o
e
y
c
r
y
?
k
t
e
z
c
j
m
s
u
k
p
ę
i
z
h
7 / 82
- Energia słoneczna
- Energia wiatru
- Energia geotermalna
- Energia wody
Odpowiedź
Litery
r
h
e
y
n
a
h
a
?
w
o
e
d
i
y
ź
i
n
l
e
n
a
w
ó
l
d
w
z
a
a
l
c
y
ł
z
i
r
o
m
y
c
y
n
d
c
c
c
z
o
p
8 / 82
Jej właściwości fizyczne, biologiczne i chemiczne ulegają pogorszeniu.
Odpowiedź
Litery
a
d
ż
z
a
y
j
e
n
g
e
e
b
?
i
d
,
c
u
z
c
g
l
o
g
a
e
a
r
c
l
a
9 / 82
- 800 gatunków zwierząt
- 700 gatunków roślin
- 300 gatunków grzybów
Odpowiedź
Litery
o
l
e
t
r
p
w
n
y
h
l
e
w
n
ą
e
o
,
b
w
w
o
ą
z
i
c
t
r
i
r
o
l
ś
g
g
i
ę
s
t
s
g
ó
z
w
c
k
?
u
e
r
z
ą
n
u
t
b
t
a
o
n
o
i
ó
k
a
e
j
j
10 / 82
- Zmiany klimatu
- Gwałtowne zjawiska pogodowe
- Zmiany poziomu mórz
- Zmiany kierunków prądów morskich
- Wybuchy wulkanów
- Zmiany grubości warstwy ozonowej
- Choroby i epidemie
Odpowiedź
Litery
g
w
k
n
m
u
ż
p
y
o
y
n
ć
a
r
y
m
o
t
z
a
c
a
y
c
c
r
z
ą
?
e
b
i
u
11 / 82
23
Odpowiedź
Litery
c
a
w
e
s
u
j
d
p
ó
r
i
p
o
o
r
ę
a
l
n
h
k
z
w
c
a
d
w
i
e
?
o
n
e
j
y
l
s
12 / 82
- Nasłonecznienie
- Temperatura
- Wielkość opadów
Odpowiedź
Litery
?
y
t
m
n
a
k
i
i
i
y
e
n
i
a
m
c
k
k
y
w
n
e
z
y
j
ó
i
n
ż
a
z
c
r
l
13 / 82
- Odnawialne
- Nieodnawialne
- Wyczerpywalne
- Niewyczerpywalne
Odpowiedź
Litery
n
p
j
z
d
o
r
i
d
i
a
o
s
o
y
m
r
e
r
d
l
z
y
e
k
i
z
y
y
?
e
b
a
j
z
a
a
14 / 82
- Niedźwiedź brunatny
- Ryś
- Głuszec
- Myszołów
- Wilk
- Okrzyn jeleni
- Rogownica alpejska
Odpowiedź
Litery
w
k
ą
o
s
a
o
i
r
?
e
ą
z
r
s
g
n
d
k
i
z
ę
s
w
h
m
t
r
a
i
r
a
i
u
ó
c
t
o
b
a
u
n
z
g
t
i
p
k
i
y
y
e
r
e
a
w
r
m
y
y
p
b
j
ś
i
t
k
a
r
e
j
n
k
t
w
c
a
n
u
l
15 / 82
- Zanieczyszczeniami termicznymi
- Ściekami
- Nawozami sztucznymi
- Metalami ciężkimi
- Ropą naftową
Odpowiedź
Litery
e
i
i
n
r
d
n
z
ą
z
w
n
e
i
a
z
a
c
y
y
w
c
e
c
y
s
?
i
e
o
z
n
z
s
i
z
m
m
c
o
o
p
z
w
e
a
h
16 / 82
- Poprawa jakości wody
- Ograniczenie eksploatacji organizmów
- Poprawa jakości powietrza
- Dbanie o czystą i żyzną glebę
Odpowiedź
Litery
i
ó
i
e
n
ą
h
w
a
k
e
y
y
l
a
y
y
z
o
d
a
k
o
k
z
d
j
w
u
i
k
i
p
o
o
a
n
z
o
g
r
?
l
p
e
a
z
w
b
n
c
i
d
d
t
r
o
z
s
a
a
s
o
t
i
s
s
r
n
17 / 82
W okolicach bieguna południowego i północnego.
Odpowiedź
Litery
n
j
p
m
o
g
i
e
l
m
ę
o
ć
s
a
n
i
a
b
j
i
n
c
i
d
r
z
s
r
u
n
n
ż
z
a
n
?
y
d
z
z
w
o
e
t
i
o
o
e
ó
ś
g
e
j
a
i
18 / 82
Sposób ochrony przyrody, który zakłada ingerencję człowieka w naturalne procesy zachodzące w środowisku.
Odpowiedź
Litery
n
z
o
ą
c
r
p
?
ą
y
o
a
n
r
z
c
r
y
d
a
y
h
n
y
o
c
m
n
y
w
z
o
19 / 82
Zachowanie, właściwe wykorzystanie i odnawianie zasobów przyrody i jej składników.
Odpowiedź
Litery
o
p
u
j
ł
k
d
r
n
ę
a
p
y
y
n
f
n
j
e
o
a
z
r
o
ą
i
r
c
?
h
c
k
20 / 82
Nadmiernym rozwojem mikroorganizmów na powierzchni wody.
Odpowiedź
Litery
z
w
t
y
y
?
w
i
k
s
ó
c
a
z
m
d
ą
21 / 82
Bogactwem typów ekosystemów, które występują na danym obszarze.
Odpowiedź
Litery
a
r
?
t
o
s
ć
j
w
n
o
o
e
r
d
n
ż
o
k
o
t
e
m
s
y
y
e
ś
z
m
s
c
ó
22 / 82
- Łoś
- Ryś
- Dzik
- Borsuk
- Czapla siwa
- Bocian czarny
- Chamedafne północna
- Goździk piaskowy
- Zimoziół północny
Odpowiedź
Litery
t
d
i
n
t
a
i
y
t
a
z
u
g
a
w
k
h
c
y
e
a
j
e
u
s
m
k
k
ś
ą
n
r
a
w
e
c
s
p
i
a
r
y
ą
t
o
w
p
z
i
r
r
r
o
i
l
k
i
r
i
s
?
n
t
n
n
k
a
m
ę
p
o
m
u
z
y
k
e
j
w
23 / 82
- Są mniejsze od parków narodowych
- Chronią ekosystemy (naturalne lub mało zmienione), rośliny i zwierzęta
Odpowiedź
Litery
a
r
y
z
o
r
k
e
d
e
i
y
r
ą
a
p
y
?
t
m
z
r
r
t
z
ę
r
s
c
y
j
e
y
w
a
u
c
z
h
24 / 82
- Ścisła
- Częściowa
Odpowiedź
Litery
o
?
y
r
y
ó
u
j
o
i
j
z
n
e
o
i
ż
t
h
a
w
n
m
k
r
a
a
j
c
e
w
r
k
o
a
e
y
n
d
g
25 / 82
Obszarami o niedużej powierzchni ważnymi pod względem naukowym i dydaktycznym.
Odpowiedź
Litery
i
o
e
a
a
z
s
y
n
a
ą
y
?
k
s
u
d
s
k
m
c
m
t
n
n
o
c
j
t
w
e
26 / 82
- Rzadkie
- Zagrożone wyginięciem
Odpowiedź
Litery
k
i
m
o
u
?
e
c
i
a
o
e
w
g
n
k
o
n
e
b
u
g
n
r
a
j
u
k
o
j
s
h
ą
j
ą
i
ę
a
t
t
27 / 82
- Przeznaczanie łąk i terenów podmokłych pod uprawy lub tereny mieszkalne
- Wycinanie lasów
- Stosowanie monokultur leśnych
- Pojawianie się szkodników, które zmusza ludzi do używania środków chemicznych
Odpowiedź
Litery
?
n
e
a
n
w
w
o
o
l
z
ó
g
e
d
a
u
a
i
p
o
d
k
d
i
z
a
c
o
m
z
w
r
i
s
i
i
r
i
a
k
n
s
l
i
28 / 82
- Energia wiatru
- Energia geotermalna
- Energia wody
- Energia słoneczna
Odpowiedź
Litery
w
y
l
a
y
h
i
n
n
ć
n
e
c
u
d
g
o
ó
ł
d
r
?
m
c
r
j
h
n
w
d
a
k
i
z
a
a
r
w
i
ż
j
o
i
z
ę
ó
o
k
a
e
s
e
ź
z
a
29 / 82
- Babiogórski
- Białowieski
- Bieszczadzki
- "Bory Tucholskie"
- Kampinoski
- Karkonoski
- Poleski
- Słowiński
- Tatrzański
Odpowiedź
Litery
s
ś
r
r
a
h
ó
i
i
d
c
e
l
a
r
w
k
t
e
u
p
u
c
e
y
o
o
n
l
m
c
e
o
o
o
t
a
a
l
p
e
t
o
a
w
k
ą
e
ą
n
i
k
b
w
ł
e
m
k
s
y
?
s
w
n
k
g
o
e
n
o
a
r
a
j
j
i
s
30 / 82
Przestrzeń w ozonosferze o znacznie zmniejszonym stężeniu ozonu.
Odpowiedź
Litery
a
n
e
t
o
r
c
o
z
u
i
o
o
w
o
a
s
d
?
z
j
t
31 / 82
Pojedynczy element przyrody ożywionej lub nieożywionej, lub skupiska takich elementów.
Odpowiedź
Litery
?
e
d
i
n
t
p
r
o
k
o
r
j
m
o
c
z
o
t
p
y
s
y
32 / 82
Zmianami zachodzącymi w ekosystemie wraz z upływem czasu.
Odpowiedź
Litery
k
y
u
e
z
s
t
c
c
s
s
m
j
?
e
j
a
33 / 82
- Pomniki przyrody
- Stanowiska dokumentacyjne
- Użytki ekologiczne
Odpowiedź
Litery
j
s
o
c
w
ż
m
i
c
d
d
h
ę
h
s
p
w
o
l
f
e
i
e
a
y
e
?
j
i
s
c
a
c
n
c
y
n
y
w
l
o
n
l
z
a
n
z
u
d
a
r
i
o
r
o
n
o
z
j
i
a
34 / 82
- Konkurencji o zasoby lub siedliska
- Zjadania lub niszczenia rodzimych gatunków
- Zmian w środowisku, spowodowanych przez obce gatunki
Odpowiedź
Litery
y
p
i
a
i
ó
o
w
ć
o
w
c
m
e
e
k
c
ż
e
o
r
u
n
z
o
m
d
g
g
w
d
w
u
t
d
w
ó
c
m
e
ó
i
a
c
w
o
y
t
z
z
z
k
?
a
u
d
d
i
w
g
n
k
o
n
c
a
r
s
w
a
h
a
d
h
e
p
o
s
k
s
a
r
t
m
o
t
o
r
y
k
b
y
e
o
35 / 82
- Parki narodowe
- Rezerwaty przyrody
- Parki krajobrazowe
Odpowiedź
Litery
a
y
r
z
d
z
n
o
c
h
e
h
j
p
n
n
o
o
s
n
w
y
c
f
o
y
e
e
c
r
o
a
o
s
b
w
m
j
e
a
c
l
r
o
i
ż
l
a
o
j
w
s
?
ż
36 / 82
- Nadmierne nawożenie
- Osuszanie terenów podmokłych
- Stosowanie monokultur
- Używanie ciężkich maszyn rolniczych
- Wypalanie traw
Odpowiedź
Litery
n
z
y
a
?
r
i
c
l
b
a
e
o
i
y
ę
z
e
c
j
g
d
p
i
o
r
g
s
c
a
d
d
37 / 82
Ogrzanymi wodami pochodzącymi z różnych urządzeń przemysłowych oraz elektrowni, które powodują podwyższenie temperatury w jeziorach lub rzekach.
Odpowiedź
Litery
i
z
z
z
m
s
e
c
e
z
ą
m
y
t
y
i
n
i
r
?
c
e
s
e
c
z
a
n
a
n
c
z
38 / 82
- Wilgotnica czapeczkowata
- Gwiazdosz workowaty
Odpowiedź
Litery
k
h
e
ó
i
k
n
t
ł
u
k
z
b
s
b
o
e
r
g
w
j
i
w
g
n
p
e
t
r
a
o
r
a
e
s
y
c
c
k
o
p
?
g
ą
u
ą
j
o
ą
o
z
w
w
t
l
n
y
o
d
ę
a
a
39 / 82
- Paliwa kopalne
- Rudy metali
Odpowiedź
Litery
ł
w
h
i
w
p
a
m
n
w
y
i
z
c
e
y
y
?
d
l
e
r
n
a
z
c
o
d
o
y
c
y
ź
o
c
h
ó
a
e
n
a
c
d
n
a
l
r
z
l
i
40 / 82
Wzrostem średniej temperatury powietrza, który jest spowodowany nadmierną emisją gazów cieplarnianych do atmosfery.
Odpowiedź
Litery
y
l
n
l
i
c
t
c
p
l
s
b
n
o
a
e
o
j
m
g
z
i
e
e
e
?
e
41 / 82
- Puchacz
- Żuraw
- Zimorodek
- Ryjówka malutka
- Bóbr europejski
- Żurawina błotna
- Rosiczki
- Zimoziół północny
Odpowiedź
Litery
k
s
w
t
o
w
u
t
e
m
e
z
"
r
k
"
h
w
r
d
a
t
u
w
t
s
g
n
y
t
r
o
l
i
n
y
k
z
o
y
k
y
i
a
a
e
i
k
o
e
c
?
i
t
z
ą
h
u
c
a
i
c
e
a
r
ę
u
j
r
j
i
n
n
b
a
r
y
p
p
ś
r
s
ą
l
42 / 82
- Klimat
- Sukcesja
Odpowiedź
Litery
d
z
a
i
y
o
o
n
o
o
ą
ł
r
r
c
a
ó
g
b
?
i
o
o
ś
ż
w
p
c
l
ć
w
n
n
n
43 / 82
Występowaniem zarówno gatunków o dużej, jak i o małej różnorodności genetycznej.
Odpowiedź
Litery
ż
p
y
z
n
e
l
z
n
n
r
c
e
k
n
w
c
j
g
?
o
t
c
t
s
ś
r
a
o
e
u
a
ę
r
o
i
z
s
e
r
ó
e
d
a
y
h
ć
y
o
m
c
44 / 82
- Obuwik pospolity
- Rosiczka okrągłolistna
- Szachownica kostkowata
Odpowiedź
Litery
o
o
d
j
i
o
s
u
k
c
s
e
k
e
t
j
ą
t
a
r
w
w
a
c
ą
ś
e
ę
n
h
i
ł
w
ą
a
r
e
o
p
g
o
u
r
y
p
l
?
t
z
a
i
b
g
o
n
n
o
k
k
n
l
45 / 82
Obowiązującym tam zakazem ingerencji człowieka w ekosystem.
Odpowiedź
Litery
h
t
z
a
c
o
?
s
r
i
y
z
w
o
p
c
k
h
ł
k
c
ś
a
m
a
e
n
n
a
y
s
c
j
r
i
w
ę
y
c
h
o
u
c
e
a
d
h
a
o
a
r
r
r
46 / 82
- Obszarowa
- Indywidualna
- Gatunkowa
Odpowiedź
Litery
c
ż
n
r
y
o
i
r
r
i
p
o
?
z
d
n
y
o
w
r
j
e
y
y
d
k
ę
e
s
ó
a
o
h
i
j
r
a
z
a
47 / 82
Około 60 tysięcy gatunków organizmów, w tym:
- 35 tysięcy gatunków zwierząt
- 3 tysiące gatunków roślin
- 3 tysiące gatunków grzybów
Odpowiedź
Litery
o
r
ż
p
w
?
l
m
a
e
z
l
i
g
e
o
a
j
k
w
ó
s
ó
n
g
u
n
e
c
y
w
i
t
48 / 82
- Występowanie chorób, np. pylicy, astmy i alergii
- Niszczenie tkanek zwierząt roślin i zwierząt
- Powstawanie nowotworów
Odpowiedź
Litery
?
i
e
u
o
u
k
ą
j
s
k
g
t
s
m
k
s
i
a
49 / 82
Gęsta mgła, która powstaje przez zmieszanie się pary wodnej z zanieczyszczeniami, które są emitowane przez m.in. samochody lub fabryki.
Odpowiedź
Litery
o
t
o
s
t
?
m
o
j
s
e
c
g
50 / 82
- Powstałe w wyniku działalności człowieka
- Powstałe w wyniku procesów naturalnych
Odpowiedź
Litery
j
ę
p
t
z
a
r
a
p
g
a
s
y
w
s
a
a
e
e
i
ł
p
a
s
s
a
r
i
p
o
n
w
e
i
r
t
n
w
k
z
?
n
u
y
o
i
o
c
e
ą
j
51 / 82
- Modliszka zwyczajna
- Wąż Eskulapa
- Ryś
- Salamandra plamista
- Zimorodek
Odpowiedź
Litery
i
o
i
t
ą
e
o
z
c
c
k
ą
o
e
o
p
n
k
a
z
n
j
k
p
r
w
e
k
s
n
w
z
d
ą
w
b
i
s
o
g
t
w
j
a
u
g
ą
e
u
a
r
h
r
ę
ł
t
e
o
t
?
l
a
y
52 / 82
Biebrzański
Odpowiedź
Litery
p
w
r
d
o
k
r
n
k
t
o
o
p
c
y
j
y
ę
k
s
i
t
w
e
s
w
n
a
r
z
ó
s
l
e
a
?
a
y
j
53 / 82
- Nie wyrzucać śmieci w nieodpowiednich miejscach
- Korzystać z roweru lub komunikacji miejskiej
- Odłączać od prądu sprzęty elektroniczne
- Segregować śmieci
Odpowiedź
Litery
p
d
a
s
i
j
ż
r
o
m
b
o
p
h
k
n
u
o
ć
ó
i
z
i
ż
y
y
a
w
n
r
s
z
o
b
s
a
z
n
o
y
y
d
c
?
e
c
m
y
w
r
i
c
n
o
54 / 82
Zabezpiecza park narodowy przed niekorzystnym wpływem sąsiadujących z nim terenów, które są przekształcone przez człowieka.
Odpowiedź
Litery
u
f
c
a
i
ł
k
ą
i
n
a
p
k
o
n
j
n
u
e
t
ę
l
j
?
55 / 82
Rozmaitością form życia występującą na Ziemi.
Odpowiedź
Litery
m
j
o
i
z
o
t
n
o
o
n
g
r
b
c
s
?
d
o
c
ć
ś
e
n
a
l
y
z
i
r
ż
ó
56 / 82
- Organizmy się rozmnażają
- Powietrze oczyszcza się za pomocą roślin
- Woda oczyszcza się dzięki naturalnym procesom
- Gleba odtwarza się za pomocą procesów glebotwórczych
Odpowiedź
Litery
z
w
ą
g
a
a
o
s
e
?
a
i
r
l
n
a
o
o
u
e
b
n
d
a
o
i
w
l
u
t
j
w
i
ó
a
y
s
b
k
n
s
z
d
p
a
j
57 / 82
Pod warunkiem że nie wpływa ona negatywnie na środowisko.
Odpowiedź
Litery i cyfry
s
ć
n
i
o
o
e
j
b
p
?
s
o
a
ż
o
n
o
i
a
0
k
ó
d
w
l
w
s
c
c
n
p
u
p
s
r
a
t
ł
0
c
a
a
ś
g
b
i
d
s
r
a
r
h
2
a
a
i
a
ć
a
o
m
z
i
a
0
d
z
z
ą
z
n
o
r
58 / 82
Niewielkimi obszarami ważnymi dla zachowania różnorodności biologicznej.
Odpowiedź
Litery
n
s
k
t
y
i
o
e
y
c
k
ą
g
u
e
ż
o
m
z
?
c
i
l
z
59 / 82
- Eliminuje organizmy
- Zanieczyszcza środowisko
- Niszczy siedliska
- Wprowadza obce gatunki do ekosystemu
Odpowiedź
Litery
c
u
?
c
n
ó
c
d
z
ł
s
ę
s
i
r
w
p
i
i
k
a
n
i
z
j
o
y
ó
r
l
p
ś
i
o
i
s
b
b
i
o
y
k
n
a
n
e
o
p
o
c
r
z
a
ż
k
g
w
o
o
d
s
e
o
d
j
z
60 / 82
- Topnienie lodowców
- Występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych
Odpowiedź
Litery
l
ą
s
t
j
c
k
i
l
e
i
l
o
n
e
g
i
o
s
a
k
u
p
i
e
a
o
g
e
k
?
a
n
b
61 / 82
- Różnorodność ekosystemowa
- Różnorodność gatunkowa
- Różnorodność genetyczna
Odpowiedź
Litery
m
o
s
o
ś
ż
w
d
i
b
r
a
n
j
i
r
l
?
o
i
e
r
ó
n
a
z
ó
c
i
ż
k
i
i
e
ę
o
z
o
p
g
y
o
c
y
i
n
j
n
o
62 / 82
- Znajdują się w miejscach atrakcyjnych przyrodniczo
- Działalność na ich terenach jest prowadzona zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju
Odpowiedź
Litery
m
p
z
ą
u
a
s
j
c
k
r
z
r
t
o
h
a
k
r
i
a
r
a
b
r
o
k
z
y
y
ę
c
j
?
i
e
w
a
e
63 / 82
- Powstają w wyniku reakcji tlenków siarki i azotu z wodą obecną w powietrzu
- Powodują zakwaszenie wód i gleb
Odpowiedź
Litery
u
w
d
o
w
c
s
s
d
j
?
p
a
n
k
z
j
t
ś
e
o
a
ą
a
j
o
k
i
c
e
p
z
w
ą
o
e
64 / 82
Gatunki chronione można wykorzystywać gospodarczo w stopniu określonym przepisami.
Odpowiedź
Litery
r
c
z
g
c
ę
r
a
z
w
m
e
i
h
?
u
o
u
y
j
k
a
a
ś
c
n
r
c
a
a
w
o
s
t
ę
k
e
h
n
t
c
o
o
i
z
a
y
65 / 82
- Żubr
- Ryś
- Wilk
- Wydra
- Łoś
- Storczyki
- Lilia złotogłów
- Orlik pospolity
Odpowiedź
Litery
s
i
u
h
a
r
t
d
w
e
z
y
k
t
i
w
u
y
k
p
s
n
n
e
a
i
z
r
o
t
e
i
j
ą
n
u
s
a
n
y
e
t
p
c
ł
?
i
m
ę
r
b
g
y
a
i
r
j
i
a
k
w
w
r
o
z
c
i
k
ś
k
l
r
o
e
m
a
a
w
t
ą
66 / 82
- Foka szara
- Żubr
- Bóbr
- Ryś
Odpowiedź
Litery
c
e
l
a
z
i
e
n
o
e
?
i
n
o
ł
p
o
n
k
j
o
z
c
z
t
d
n
a
ł
ą
m
r
g
p
n
t
o
a
n
i
h
d
a
w
d
y
o
t
s
n
e
a
z
w
i
k
m
c
m
z
y
r
y
u
s
y
a
i
67 / 82
Rozmaitością gatunków, które występują na obszarze danego ekosystemu.
Odpowiedź
Litery
g
o
n
ó
e
d
k
r
y
n
t
c
ć
o
o
a
m
s
ż
r
u
t
z
n
ś
w
o
a
?
j
68 / 82
- Korytarze ekologiczne
- Sztuczne gniazda
- Dokarmianie zwierząt
- Koszenie łąk
Odpowiedź
Litery
c
r
c
n
e
ł
d
i
?
l
p
e
o
n
y
k
r
z
i
z
n
h
i
i
a
z
o
r
ę
s
j
o
r
k
z
j
y
ł
c
p
i
a
z
d
y
w
a
d
y
a
o
y
n
d
a
z
o
a
e
a
69 / 82
Używanie freonów, które powodują trwały rozpad cząsteczek ozonu.
Odpowiedź
Litery
a
z
t
y
o
i
t
?
j
a
i
j
z
w
s
c
o
s
p
o
y
ą
o
z
y
w
r
p
z
w
n
a
c
r
o
d
n
e
u
n
e
70 / 82
- Upowszechniają wiedzę z ekologii, biologii i ochrony środowiska
- Chronią gatunki, które wyginęłyby w środowisku naturalnym
Odpowiedź
Litery
o
z
c
y
o
n
n
o
i
ż
o
z
o
y
y
g
c
r
r
i
a
p
r
n
y
n
l
e
o
a
g
o
k
o
g
c
ó
h
n
o
a
h
i
z
c
w
y
z
t
z
o
j
ę
d
j
r
k
ą
d
g
u
s
?
a
71 / 82
- Organizmy
- Woda
- Powietrze
- Gleba
Odpowiedź
Litery
l
i
r
ł
n
d
w
a
ź
e
l
p
?
a
z
c
y
a
o
a
e
z
h
n
c
m
c
c
y
h
ó
w
d
i
y
r
l
n
d
w
c
o
y
o
z
y
a
72 / 82
- Storczyk trójzębny
- Suseł moręgowany
- Drop zwyczajny
- Sęp płowy
- Tur
- Perłoródka rzeczna
- Jesiotr zachodni
Odpowiedź
Litery
k
y
a
i
w
s
l
e
w
w
n
n
i
e
a
p
a
k
s
o
?
t
e
z
c
ą
n
m
e
r
g
j
a
z
a
a
ł
u
u
73 / 82
- Mewa srebrzysta
- Bielik
- Bocian czarny
- Jeleń
- Sarna
- Dzik
- Wydmuchrzyca piaskowa
- Mikołajek nadmorski
Odpowiedź
Litery
k
u
n
i
t
r
ś
u
n
w
y
w
i
n
t
t
k
e
i
e
a
r
y
w
g
y
z
p
t
e
i
m
p
o
a
h
a
a
d
y
s
r
?
n
j
r
o
ę
e
r
r
i
k
j
s
u
a
ą
ą
k
o
i
l
z
s
m
ń
ł
a
w
i
z
c
w
k
c
s
t
74 / 82
- Zmniejszenie liczebności gatunków zwierząt i roślin
- Zanieczyszczenie i skażenie wody
- Degradacja i wyjałowienie gleby
- Spadek zawartości tlenu w powietrzu
- Wyczerpywanie się zasobów nieodnawialnych
Odpowiedź
Litery
y
a
s
y
i
t
w
o
l
y
e
j
k
r
w
n
a
c
ą
a
i
ł
c
n
p
ś
s
z
i
r
a
z
?
h
u
s
e
j
y
l
p
k
e
o
j
b
a
s
k
o
w
z
i
c
k
r
y
i
w
w
d
t
p
c
e
a
ó
e
75 / 82
- Barszcz Sosnowskiego
- Szrotówek kasztanowcowiaczek
- Karp
- Norka amerykańska
Odpowiedź
Litery
j
u
t
w
l
e
g
i
?
i
o
b
s
ą
p
ę
k
s
c
o
y
t
a
u
c
e
p
n
w
j
k
e
a
76 / 82
- Kolekcjonerstwo
- Myślistwo
- Rybołówstwo
- Kłusownictwo
Odpowiedź
Litery
y
n
i
o
i
a
k
o
n
c
w
w
e
p
z
i
n
z
s
y
c
g
i
z
e
m
j
e
i
ł
y
r
z
a
p
z
o
z
ó
?
l
w
a
a
a
m
e
i
ą
n
r
k
r
77 / 82
Zmiennością wśród przedstawicieli jednej populacji, która wynika z występowania różnych wersji genów.
Odpowiedź
Litery
n
e
ś
e
o
d
y
o
z
z
g
e
n
j
t
o
r
t
ó
m
n
c
n
?
r
a
y
ż
s
ć
c
78 / 82
Gatunków chronionych nie można wykorzystywać gospodarczo przez cały rok na obszarze całego kraju.
Odpowiedź
Litery
r
m
s
a
?
ś
t
i
c
y
k
a
r
t
a
c
c
n
z
i
h
ł
s
r
y
e
a
o
o
g
a
h
z
u
e
ę
n
c
j
o
u
a
w
k
79 / 82
Wszystkie elementy przyrody, które są wykorzystywane przez człowieka.
Odpowiedź
Litery
r
o
o
a
y
y
z
c
z
r
o
a
b
a
m
a
p
y
z
s
?
m
n
y
d
i
w
80 / 82
- Łoś
- Traszka grzebieniasta
- Ropucha zielona
- Ropucha paskówka
- Brzoza niska
- Wierzba lapońska
- Lepnica litewska
Odpowiedź
Litery
e
l
n
s
j
m
?
t
e
h
r
t
u
j
a
u
ę
d
g
e
e
z
s
i
o
o
l
a
w
w
e
a
w
w
s
p
m
k
k
k
i
y
i
a
r
o
u
ą
n
c
r
y
c
i
r
i
r
t
i
k
y
ś
k
t
z
p
y
t
a
ą
n
n
r
a
p
z
81 / 82
- Tlenki siarki
- Tlenki azotu
- Dwutlenek węgla
- Węglowodory
- Pyły pochodzące z wybuchów wulkanów i pożarów
Odpowiedź
Litery
a
a
e
z
j
z
a
h
?
u
z
j
u
i
y
c
t
w
s
t
l
k
e
t
a
a
e
r
ą
i
z
n
c
y
c
z
n
o
c
p
w
k
o
a
i
e
a
c
ę
s
z
o
j
s
ą
r
m
f
i
w
n
i
ó
w
r
ą
n
e
y
p
w
s
k
82 / 82
- Rzeczne
- Jeziorne
- Leśne
- Nadmorskie (wydmy i klify)
Odpowiedź
Litery
w
w
k
e
c
p
t
j
o
y
y
s
ó
p
t
a
s
ą
u
o
i
ę
e
m
e
p
l
y
s
?
y
j
s
t
w
k
e
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
