• Naturalne
• Sztuczne

Zbiorem elementów nieożywionych, które tworzą ekosystem.

Okresowe przemieszania się organizmów.

Wąskim zakresem tolerancji ekologicznej wobec badanego czynnika.

Zdolnością przystosowywania się organizmu do zmian środowiskowych.

• Wiek osobników
• Stan zdrowia osobników
• Ilość pokarmu
• Obecność naturalnych wrogów

Przestrzeń, w której występuje dany organizm.

Procesem zmian zachodzących stopniowo w ekosystemie, który prowadzi do powstania ekosystemu o większej liczbie gatunków.

Zbiorem elementów ożywionych, które tworzą ekosystem.

• Ucieczka
• Upodabnianie się do groźnych gatunków
• Kamuflaż
• Substancje toksyczne w ciele
• Kolce
• Udawanie martwego
• Pancerz

• Rośliny
• Zwierzęta
• Grzyby
• Protisty
• Bakterie

Na wyznaczeniu badanego obszaru i policzeniu wszystkich osobników danego gatunku, które się tam znajdują.

• Wytwarzają związki organiczne ze związków nieorganicznych
• Są nimi organizmy samożywne

Liczba potomstwa wydawanego na świat w określonym czasie.

• Upodabnianie się do podłoża
• Tworzenie pułapek
• Udawanie rośliny
• Paraliżowanie ofiary
• Wzbudzanie zainteresowania
• Wabienie przynętą
• Skradanie się
• Atak z ukrycia

Zbliżoną do siebie liczbą osobników w poszczególnych okresach rozwojowych.

• Producenci
• Konsumenci

Energia słoneczna → Producenci → Konsumenci I rzędu → Konsumenci II rzędu → Konsumenci III rzędu

• Doprowadzają do śmierci lub uszkodzenia roślin
• Pobudzają rośliny do wzrostu przez zgryzanie
• Umożliwiają rozwój słabszym gatunkom przez skubanie traw
• Zapobiegają zarastaniu łąk
• Zjadając liście wysokich roślin, sprawiają, że do niskich warstw roślinności dostaje się więcej światła
• Przyczyniają się do zapylania kwiatów i rozsiewania nasion

• Powietrze
• Gleba
• Woda
• Skały

Grupa osobników należąca do tego samego gatunku, która żyje na określonym obszarze w tym samym czasie.

• Wytwarzanie struktur obronnych (kolce lub ciernie)
• Odstraszanie za pomocą substancji chemicznych
• Kamuflowanie się
• Upodabnianie się do trujących roślin

Stosunek liczby osobników w poszczególnych okresach rozwoju.

Zależnością międzygatunkową, w której jeden organizm (pasożyt) żyje kosztem drugiego organizmu (żywiciela).

Dostępność wody

Zależność między grzybem a glonem w plesze porostu.

Liczba osobników i gatunków, które zajmują określone poziomy troficzne, utrzymuje się na stałym poziomie.

Procesem krążenia pierwiastków w ekosystemie, między środowiskiem nieożywionym a organizmami.

Dzięki procesom naturalnej regulacji, które są związane z oddziaływaniem organizmów na siebie.

Protokooperacja

Na zanieczyszczenie atmosfery dwutlenkiem siarki.

Zależność, w której jeden organizm czerpie korzyści z obecności drugiego, przy czym nie szkodzi mu ani nie przynosi korzyści.

• Pierwotna
• Wtórna

Antagonistyczną zależnością międzygatunkową, która polega na tym, że jedne organizmy (ofiary) są pokarmem dla innych organizmów (drapieżników).

Podczas fotosyntezy roślin

• Losowe
• Równomierne
• Skupiskowe

• Osłabiają organizm żywiciela
• Zatruwają organizm żywiciela
• Przenoszą wiele chorób
• Przynoszą wiele strat w uprawach i hodowlach

• Symbioza
• Protokooperacja

Najkorzystniejszą wartość czynnika środowiska.

Energię słoneczną

Zależności międzygatunkowe, w których jeden organizm jest pokarmem innego.

Liczbę osobników danej populacji, które umarły w określony czasie.

Do rozprzestrzeniania nasion

Podczas rozwijania się biocenozy w miejscu, w którym wcześniej nie było żadnych organizmów.

Dołączenie nowych osobników do istniejącej populacji.

• Geograficznych
• Klimatycznych
• Glebowych

Sztuczne

• Specjalna budowa żołądka
• Wyspecjalizowane aparaty gębowe u owadów
• Specyficzne kształty dzioba u ptaków
• Dłuższe jelita
• Szerokie zęby
• Rozwinięte zmysły smaku i węchu
• Rozbudowana górna warga

Cechy ekosystemu oraz zależności, które w nim występują.

Określone wymagania życiowe organizmu.

• Dostępności pokarmu
• Częstotliwości przystępowania do rozrodu

Rywalizacją organizmów o te same, ograniczone zasoby środowiska.

• Hirudyna
• Histamina
• Substancja znieczulająca

Liczbę wszystkich osobników tego samego gatunku, znajdujących się na określonym obszarze w tym samym czasie.

Zbiorem elementów ożywionych i nieożywionych, które na siebie wpływają.

• Do pozyskiwania żywności
• Do pozyskiwania surowców
• Do niematerialnego użytkowania

• Usunięcie z ekosystemu jednego z występujących tam gatunków
• Pojawienie się w ekosystemie obcego gatunku

Porosty ustawione od najmniej do najbardziej wrażliwych na zanieczyszczenie atmosfery dwutlenkiem siarki.

• Rozrodczość
• Imigracja
• Emigracja
• Śmiertelność

Zakres zmienności danego czynnika, w którym organizm jest w stanie przetrwać.

Zależności między organizmami, które nie przynoszą strat i przynajmniej jedna ze stron odnosi z nich korzyści.

• Konsumenci I rzędu (roślinożercy)
• Konsumenci II rzędu (mięsożercy żywiący się roślinożercami)
• Konsumenci III rzędu (mięsożercy żywiący się mięsożercami)

Rywalizacją organizmów różnych gatunków o te same, ograniczone zasoby środowiska.

• Dużo celulozy
• Małą ilość białka
• Mało tłuszczów

• Uzyskanie znacznie większej ofiary przez polowanie w grupie  niż w pojedynkę
• Łatwiejsza obrona terytorium oraz przed drapieżnikiem
• Wspólna opieka nad młodymi, która zwiększa szansę ich przeżycia

Znaczną przewagą osobników dojrzałych i starych.

Nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, która opisuje zależności między organizmami oraz między organizmami i środowiskiem.

Odłączenie się osobnika od populacji w celu poszukiwania pokarmu lub partnera do rozrodu.

• Pozyskują związki organiczne z innych organizmów
• Są nimi organizmy cudzożywne
• Dzielimy je na trzy kategorie

• Dostęp do światła
• Dostęp do wody
• Dostęp do soli mineralnych
• Zwierzęta zapylające kwiaty 
• Zwierzęta rozsiewające nasiona

• Bakterie brodawkowe żyją w brodawkach korzeni roślin
• Bakterie tworzą związki azotowe, z których korzystają rośliny
• Bakterie pobierają z roślin związki organiczne

Zwiększyć ilość soli mineralnych w glebie i wodzie poprzez stosowanie sztucznych nawozów.

• Do pozyskiwania żywności
• Do pozyskiwania surowców
• Do niematerialnego użytkowania

Liczbę osobników przypadających na jednostkę powierzchni lub objętość środowiska.

• Warunki środowiska
• Dostępność zasobów środowiska
• Powiązania organizmu z innymi organizmami

Rywalizacją organizmów tego samego gatunku o te same, ograniczone zasoby środowiska.

• Młodzieńczy — od narodzin do osiągnięcia dojrzałości płciowej
• Rozrodczy — od osiągnięcia dojrzałości płciowej do utraty zdolności do rozmnażania się
• Starości — od utraty zdolności do rozmnażania się do śmierci

• Przyczepia się do ścian jelita żywiciela za pomocą haczyków i przyssawek
• Nie posiada układu pokarmowego
• Wchłania substancje pokarmowe całą powierzchnią ciała

• Organizmy tego samego gatunku
• Organizmy innych gatunków

Uporządkowanym ciągiem gatunków, w którym każdy organizm jest zjadany przez następny.

Sposobem rozmieszczenia osobników na zajmowanym przez nie obszarze.

• Wyparcie osobników jednego gatunku przez drugi
• Zmiana niszy ekologicznej

Dokonują selekcji, w wyniku której przy życiu pozostają organizmy zdrowe i silne, a giną osobniki chore i słabe.

Związek przynoszący korzyści dla obu stron.

Grupy organizmów, które pozyskują pokarm w podobny sposób i zajmują te same miejsca w łańcuchach pokarmowych.

• Ożywione
• Nieożywione

Przewagą młodocianych osobników

• Osobniki żyją w jednakowych odległościach od siebie
• Występują u niektórych gatunków roślin oraz zwierząt drapieżnych

Rosiczka

• Pokarm
• Dostęp do wody
• Partnera do rozrodu
• Terytorium
• Miejsce schronienia

Podczas rozwijania się biocenozy na terenie zmienionym przez człowieka lub przez czynniki takie jak pożar, lub powódź.

• Strefa I (brak porostów)
• Strefa II (najbardziej odporne formy skorupiaste)
• Strefa III (skorupiaste i listkowate)
• Strefa IV (liczne listkowate)
• Strefa V (listkowate i nieliczne krzaczkowate)
• Strefa VI (listkowate i krzaczkowate)
• Strefa VII (przeważnie porosty krzaczkowate)

• Długi ogon
• Smukłe ciało
• Duże płuca i obszerna klatka piersiowa
• Rozwinięte narządy zmysłów
• Szerokie nozdrza
• Ostre kły
• Dobrze umięśnione tylne kończyny

• Inaczej nazywa się mutualizmem fakultatywnym
• Jest związkiem przynoszącym korzyści dla obu stron, ale nie jest warunkiem niezbędnym

• Zewnętrzne, znajdujące się na powierzchni ciała żywiciela
• Wewnętrzne, żyjące wewnątrz ciała swoich żywicieli

Zahamowanie procesów życiowych organizmu i jego śmierć.

• Rozwijająca się
• Ustabilizowana
• Wymierająca

• Temperatura
• Wilgotność
• Nasłonecznienie
• Stężenie tlenu i dwutlenku węgla
• Zawartość soli mineralnych
• Ukształtowanie terenu

Gatunki mające szerokie zakresy tolerancji występują powszechnie, a gatunki o wąskich zakresach tolerancji występują na niewielkich obszarach.

• Powstały w wyniku działania człowieka
• Są ciągle przekształcane przez człowieka

• Mutualizm
• Komensalizm

Rodzajem symbiozy, która jest zależnością między roślinami nasiennymi a grzybami.

Zależności między organizmami, które przynoszą straty choć jednej ze stron. 

• Liczebność
• Zagęszczenie
• Rozrodczość
• Śmiertelność
• Struktura przestrzenna
• Struktura wiekowa
• Struktura płciowa

• Inaczej nazywa się ją mutualizmem obligatoryjnym
• Jest związkiem między organizmami, który jest niezbędny do ich przeżycia
• Jeśli jeden z organizmów pozostanie bez pary, umiera

Stosunek liczby osobników żeńskich do męskich.

• Osobniki żyją w oddalonych od siebie grupach
• Występuje często u owadów

• Osobniki żyją pojedynczo lub w grupach
• Osobniki znajdują się w różnych odległościach od siebie
• Może świadczyć o dobrych warunkach środowiskowych

Związek między roślinami kwiatowymi a zapylaczami.

• Posiada krótkie odnóża z zakrzywionymi pazurkami
• Posiada gryząco-ssący aparat gębowy, za pomocą którego pobiera krew
• Złożone jaja przyczepia do włosów

• Konflikty o pokarm
• Łatwiejsze rozprzestrzenianie się chorób i pasożytów
• Walki o dominację i partnerki

• Powstały bez udziału człowieka
• Wpływ człowieka na nie jest ograniczony

• Narządy czepne
• Duża ilość potomstwa
• Sposoby pobierania pokarmu
• Wytwarzanie substancji chemicznych

Przynoszeniem korzyści przynajmniej jednej ze stron oraz niepowodowaniem żadnych strat.

Antagonistyczna zależność międzygatunkowa, w której roślinożerca zjada rośliny i odnosi z tego korzyści, a rośliny odnoszą straty.

Ekosystem

• Podział przestrzeni na terytoria
• Ustalenie hierarchii w stadzie
• Śmierć słabszych osobników

• Przyczepia się do skóry za pomocą wydłużonego aparatu z ząbkami
• Posiada grzbieto-brzusznie spłaszczone ciało