Za jej pomocą można przewidzieć występowanie możliwych genotypów i wynikających z nich fenotypów potomstwa na postawie rodzaju produkowanych przez organizmy rodzicielskie gamet.
Pisanie: Fiszki - Biologia - klasa 8 dział 1 - Genetyka
1 / 69
2 / 69
W każdej gamecie organizmu diploidalnego znajduje się jeden allel danego genu.
Odpowiedź
Litery
p
d
l
m
p
o
o
w
e
r
w
a
y
r
w
?
c
z
i
m
e
e
n
i
s
ó
z
m
a
3 / 69
- Zmianami w budowie chromosomów (podwojenie, usunięcie fragmentu)
- Zmianami w liczbie chromosomów (niepoprawne rozdzielenie między komórki potomne)
- Występują zazwyczaj podczas mitozy lub mejozy
Odpowiedź
Litery
o
m
?
ę
u
m
z
y
ą
c
a
s
m
z
m
a
a
h
c
u
c
t
r
t
e
s
o
i
e
h
j
y
r
e
w
j
k
o
c
o
r
4 / 69
Dwa allele recesywne.
Odpowiedź
Litery
d
p
z
i
o
c
d
l
e
e
r
r
o
i
o
a
a
e
o
i
a
h
a
s
?
j
l
a
k
y
g
n
e
z
w
l
o
t
a
e
j
s
m
y
a
5 / 69
- Dominujące
- Recesywne
Odpowiedź
Litery
d
?
e
o
m
a
w
e
r
a
i
r
ó
l
l
y
j
n
j
k
l
z
a
y
a
i
i
ż
e
6 / 69
- Komórka potomna ma taką samą liczbę chromosomów jak komórka macierzysta
- Podczas mitozy dochodzi do jednego podziału
Odpowiedź
Litery
t
a
k
e
c
h
s
e
y
a
?
a
z
j
r
i
i
c
y
r
o
ę
m
t
z
u
z
m
7 / 69
Podczas powstawania gamet ma miejsce rekombinacja genetyczna, czyli mieszanie się genów od matki oraz od ojca (wymiana fragmentów DNA między chromosomami homologicznymi oraz ich losowego rozdzielenia między komórki potomne).
Odpowiedź
Litery
e
,
a
l
w
n
t
r
a
d
k
a
p
e
w
g
n
a
i
c
r
z
a
o
e
t
a
s
ż
t
a
m
e
j
?
s
o
i
a
a
ż
p
8 / 69
- Mutacje genowe
- Mutacje chromosomowe
Odpowiedź
Litery
c
i
ę
?
u
i
k
u
m
l
y
a
r
e
t
n
a
e
i
a
g
z
j
s
i
j
e
d
p
9 / 69
- Cukier - deoksyryboza
- Reszta kwasu fosforowego
- Zasada azotowa
Odpowiedź
Litery
z
t
o
k
c
u
y
e
o
a
b
y
d
e
n
j
c
w
g
d
z
l
e
s
d
o
z
u
p
z
t
?
y
y
j
o
e
n
n
10 / 69
- Hemofilia
- Daltonizm
Odpowiedź
Litery
w
o
y
e
c
p
a
p
i
d
j
s
d
h
o
w
r
b
z
c
c
ż
n
y
z
p
y
ł
e
z
a
k
r
c
o
e
z
i
ó
r
s
o
k
ę
?
h
c
h
o
a
b
n
ł
y
r
y
e
o
c
h
r
l
n
e
ą
ą
11 / 69
Kwas deoksyrybonukleinowy (DNA)
Odpowiedź
Litery
i
s
c
t
o
f
c
i
z
n
j
t
g
c
e
e
j
i
ś
?
n
e
e
o
k
n
m
j
m
o
i
n
e
n
r
y
a
12 / 69
- Głównie chorują mężczyźni
- Dziedziczą wadliwy allel po matce, która jest nosicielką
Odpowiedź
Litery
i
j
e
i
z
ę
a
s
m
o
y
d
?
a
z
h
d
e
z
k
c
i
l
i
i
f
13 / 69
Komórka macierzysta ulega podziałowi i powstają z niej komórki potomne.
Odpowiedź
Litery
k
ó
o
m
ą
r
a
r
r
m
s
a
e
j
k
t
o
k
ą
k
s
a
,
z
a
k
m
a
p
m
j
a
k
?
n
y
t
c
i
ó
e
a
ą
o
o
j
t
14 / 69
- Występowanie dodatkowego chromosomu nr 21
- Zwiększenie liczby chromosomów do liczby 47
- Charakterystyczny wygląd
- Nieprawidłowości w budowie narządów wewnętrznych
- Niepełnosprawność intelektualna
Odpowiedź
Litery
d
ó
a
y
i
c
w
e
a
z
n
z
e
a
u
s
e
m
h
r
s
?
t
y
z
o
p
c
r
ę
ł
k
j
15 / 69
- Mukowiscydoza
- Fenyloketonuria
Odpowiedź
Litery
d
j
e
i
o
e
r
w
g
o
p
y
n
e
o
ł
d
k
e
k
r
o
y
s
a
h
c
e
n
o
a
ą
b
?
j
w
z
16 / 69
Gen
Odpowiedź
Litery
y
i
o
k
,
z
d
a
a
e
f
n
k
b
a
a
o
k
e
e
i
a
u
o
o
?
a
c
ł
d
ó
c
w
r
b
t
z
w
i
y
j
i
a
a
n
r
m
r
w
y
d
k
m
e
a
n
j
n
i
17 / 69
- Kryminalistyka
- Medycyna
- Archeologia
- Uprawa roślin
- Hodowla zwierząt
Odpowiedź
Litery
c
o
c
n
h
n
w
d
a
i
a
c
s
a
n
z
k
s
y
h
m
?
z
n
i
d
z
i
j
e
g
o
k
t
i
h
i
e
w
n
y
e
a
e
a
t
a
18 / 69
Różnymi wersjami tego samego genu.
Odpowiedź
Litery
y
e
m
l
a
z
l
?
s
l
ą
c
e
19 / 69
Nagła, trwała zmiana w materiale genetycznym.
Odpowiedź
Litery
m
a
j
u
?
t
j
t
a
e
s
t
c
o
o
c
20 / 69
- Ciemne włosy
- Kręcone włosy
- Ciemny kolor oczu
- Piegi
- Dołki w policzkach
- Umiejętność zwinięcia języka w rurkę
- Odstające uszy
Odpowiedź
Litery
e
h
d
k
z
p
?
a
s
y
u
d
n
i
y
a
i
w
ł
u
l
o
c
c
ą
r
ą
e
c
j
o
i
e
j
m
k
z
e
u
d
21 / 69
Badanie prenatalne
Odpowiedź
Litery
?
u
e
o
c
a
c
i
e
o
a
n
r
n
r
n
e
i
d
j
e
r
y
i
z
y
i
n
i
d
b
c
h
l
e
u
n
k
a
z
d
h
n
n
w
m
k
y
t
e
w
a
ż
h
ó
g
z
w
e
b
c
a
y
c
o
i
y
i
a
i
o
22 / 69
Autosomalne
Odpowiedź
Litery
a
ę
n
i
y
m
h
w
s
o
j
z
c
r
w
c
ą
y
i
a
i
ą
e
m
s
z
p
n
o
o
z
a
j
k
?
a
i
n
ą
ł
e
z
23 / 69
Dzieki niej możliwa jest produkcja gamet.
Odpowiedź
Litery
o
e
a
r
i
e
g
n
z
l
z
z
j
k
o
a
m
a
c
a
e
m
n
z
n
d
i
i
a
m
?
j
a
u
e
24 / 69
Zapis cech dziedzicznych danego organizmu.
Odpowiedź
Litery
t
e
c
e
a
a
m
c
n
z
e
y
c
s
t
o
t
i
o
o
j
j
g
f
n
n
?
r
a
25 / 69
Badaniem ryzyka wystąpienia chorób genetycznych u dzieci, których rodzice mogą być nosicielami.
Odpowiedź
Litery
e
n
ę
z
?
p
e
o
i
j
y
m
y
s
m
e
j
i
a
a
n
z
u
n
z
g
d
t
ą
r
c
c
e
26 / 69
46
Odpowiedź
Litery
?
o
i
s
z
o
o
l
m
ł
o
c
o
ó
r
a
s
k
w
w
c
i
e
i
p
d
h
m
e
a
27 / 69
Cechy dziedziczne
Odpowiedź
Litery
o
h
y
z
m
i
y
n
i
z
ę
a
c
w
,
k
i
c
z
i
r
t
y
d
d
?
s
p
c
y
j
z
a
e
ó
c
e
r
z
c
k
h
d
a
e
a
o
28 / 69
- Komórka potomna ma o połowę mniejszą liczbę chromosomów jak komórka macierzysta
- Podczas mejozy dochodzi do dwóch podziałów
Odpowiedź
Litery
e
r
c
k
j
c
a
o
z
y
h
a
j
t
y
ę
?
r
i
m
e
u
s
z
a
z
m
e
29 / 69
Kobieta może być heterozygotą recesywną i wtedy nie ujawnia się u niej cecha recesywna, ale może przekazać allel recesywny swojemu potomstwu.
Odpowiedź
Litery
n
t
c
a
e
k
i
p
ł
c
?
c
n
i
y
ę
y
c
ą
m
e
c
o
o
g
c
ą
l
c
o
,
o
h
o
k
o
z
i
s
e
e
i
p
s
z
m
i
z
a
a
ż
b
h
y
ć
n
b
r
ż
z
30 / 69
Chromatyda
Odpowiedź
Litery
m
c
z
o
a
u
d
n
y
o
a
o
a
w
k
w
k
o
s
ł
ł
m
r
r
k
z
o
i
p
s
m
c
a
k
ó
i
p
o
p
j
z
h
a
d
ó
u
a
?
i
ę
s
o
31 / 69
Cechy organizmu, które powstają pod wpływem działania genów i środowiska, i które możemy zaobserwować.
Odpowiedź
Litery
e
o
c
t
e
o
t
f
s
o
y
n
?
p
t
j
32 / 69
- Plemniki
- Komórki jajowe
Odpowiedź
Litery
a
k
m
o
a
e
w
k
e
i
z
k
j
e
w
o
l
ó
n
i
?
l
r
d
i
o
ł
i
h
i
p
a
c
c
l
s
e
a
k
e
ą
33 / 69
- Dotyczy on obecności antygenu D na powierzchni erytrocytów
- Jest dziedziczony jednogenowo
- Obecność czynnika warunkuje grupę krwi Rh+, a jego brak Rh-
Odpowiedź
Litery
z
?
y
i
s
e
z
r
n
j
y
t
c
m
k
c
h
n
34 / 69
- Nowotwory
- Choroby jednogenowe
- Zaburzenia chromosomowe
Odpowiedź
Litery
j
ż
y
ó
i
k
i
a
i
u
m
t
y
k
s
?
r
u
k
a
m
a
e
t
j
c
i
w
n
35 / 69
- IA — allel dominujący, warunkujący powstanie antygenu A
- IB — allel dominujący, warunkujący powstanie antygenu B
- i — allel recesywny
Odpowiedź
Litery
h
w
y
h
m
e
g
c
u
n
h
k
t
k
a
u
i
t
d
a
j
c
o
w
e
?
i
p
z
n
g
a
r
w
c
e
i
s
ę
r
j
r
p
y
36 / 69
Kiedy matka ma grupę krwi Rh-, a ojciec Rh + i dziecko odziedziczy czynnik Rh+ po ojcu.
Odpowiedź
Litery
e
p
c
o
s
t
r
?
l
ć
o
i
i
l
t
z
m
e
o
k
k
w
ą
o
ż
k
y
g
y
i
e
s
f
d
i
n
n
y
37 / 69
Od 23 pary chromosomów, zwanej chromosomami płci.
Odpowiedź
Litery
o
e
a
e
g
e
d
k
c
ż
o
ć
ł
l
ł
z
i
w
c
p
z
z
a
o
?
e
y
38 / 69
- Podział jądra komórkowego
- Podział cytoplazmy
Odpowiedź
Litery
p
i
m
z
r
a
i
d
ł
o
w
d
i
ę
a
t
s
ó
s
a
p
a
o
a
k
e
c
j
ł
ó
?
k
h
z
k
i
k
39 / 69
Procesem tworzenia kopii DNA.
Odpowiedź
Litery
m
j
a
e
s
k
c
j
t
?
z
r
y
p
l
a
i
c
e
40 / 69
- Umożliwia wzrost ciała
- Umożliwia gojenie się ran
- Umożliwia produkcję komórek ciała
- Umożliwia rozmnażanie organizmom jednokomórkowym
Odpowiedź
Litery
z
o
a
c
l
k
?
n
u
n
z
m
z
e
i
j
o
m
a
m
a
n
g
a
r
t
i
d
e
i
e
a
z
i
a
41 / 69
- Heterozygoty dominujące
- Heterozygoty recesywne
- Homozygoty
Odpowiedź
Litery
i
a
w
g
a
o
c
n
s
e
o
d
r
n
k
i
m
o
a
d
ó
r
e
a
?
h
z
i
i
p
z
y
l
d
j
ą
l
j
42 / 69
- Mają taki sam kształt
- Są takiej samej wielkości
- Zawierają geny warunkujące te samą cechę
Odpowiedź
Litery
z
o
u
y
j
i
a
c
c
o
c
i
t
l
g
m
r
z
c
h
h
z
n
s
m
m
e
o
r
e
ą
a
?
m
y
r
o
s
ę
k
h
o
y
o
43 / 69
Określona kolejność nukleotydów w nici DNA, od której zależą cechy organizmu.
Odpowiedź
Litery
o
d
w
e
a
n
?
o
e
j
n
k
t
s
s
c
t
e
j
c
a
44 / 69
Istnienie różnic między osobnikami tego samego gatunku.
Odpowiedź
Litery
o
z
a
n
i
z
k
c
n
n
i
n
o
w
a
a
ą
ą
e
ś
g
m
u
y
?
t
m
y
w
o
c
45 / 69
Sytuacja, kiedy przeciwciała z krwi matki atakują krwinki czerwone płodu.
Odpowiedź
Litery
s
k
r
?
o
e
z
s
i
y
l
k
o
f
g
n
l
c
e
i
j
t
c
o
t
t
o
o
n
46 / 69
- Rozdzielenie podwójnej helisy ma dwie pojedyncze nici
- Dołączenie wolnych nukleotydów do każdej nici
- Powstanie dwóch nowych nici (każda zawiera jedną starą i jedną nową nić)
Odpowiedź
Litery
d
z
b
e
r
k
k
j
e
n
l
p
g
r
a
?
j
a
p
c
a
a
a
e
i
i
47 / 69
Jeden allel dominujący i jeden allel recesywny.
Odpowiedź
Litery
a
e
d
i
y
z
a
g
j
p
t
a
k
l
o
j
o
o
h
e
t
i
o
r
s
r
l
e
z
a
a
e
?
a
l
d
e
i
48 / 69
Posiadają pojedynczy zestaw chromosomów.
Odpowiedź
Litery
n
m
ę
s
o
i
a
j
c
y
k
h
u
c
a
y
h
a
r
e
a
l
e
r
m
ą
t
z
ó
z
k
p
l
r
i
o
d
?
i
k
49 / 69
Dopasowane ułożenie zasad azotowych w pary: adeina z tyminą i guanina z cytozyną.
Odpowiedź
Litery
o
l
o
y
c
a
t
ś
y
o
m
a
o
i
s
c
c
a
a
d
e
n
w
m
m
w
z
k
o
z
p
?
y
z
n
ą
a
e
h
n
t
r
a
50 / 69
Dwa allele dominujące.
Odpowiedź
Litery
e
l
i
l
z
o
h
t
i
e
y
d
d
g
a
a
o
k
c
u
j
r
m
a
o
o
o
j
ą
?
a
z
n
m
l
a
j
i
a
d
e
s
p
i
a
o
51 / 69
Pierwszego prawa Mendla
Odpowiedź
Litery
p
i
c
i
ę
j
w
ę
k
a
w
d
a
?
e
y
d
e
a
r
d
s
i
j
e
z
k
z
s
g
d
r
i
z
g
u
z
u
y
ł
i
52 / 69
- Dziedziczeniem cech
- Zmiennością organizmów
Odpowiedź
Litery
i
s
c
a
j
j
t
m
z
k
e
a
u
n
ę
m
y
y
g
?
z
e
e
53 / 69
- IAIA
- IAi
- IBIB
- IBi
- IAIB
- ii
Odpowiedź
Litery
o
a
e
r
n
ś
w
u
i
u
k
z
e
k
g
c
r
ó
j
e
g
a
e
w
p
r
t
s
i
o
e
p
k
r
?
y
p
n
c
n
e
u
j
h
t
s
a
ć
i
w
e
z
t
w
54 / 69
Cechami nabytymi w czasie życia, które nie są dziedziczone po rodzicach.
Odpowiedź
Litery
n
s
e
e
z
e
z
d
e
i
i
m
c
ą
i
z
n
y
h
c
c
?
d
y
c
z
55 / 69
- Składa się z nukleotydów
- Nukleotydy łączą się w nić
- Jedna cząsteczka DNA składa się z dwóch równoległych, spiralnie skręconych nici
Odpowiedź
Litery
z
u
e
a
ę
i
a
?
c
w
a
a
j
n
d
d
e
r
h
y
u
m
z
s
o
t
y
k
c
b
r
56 / 69
- Mitoza
- Mejoza
Odpowiedź
Litery
i
o
k
w
a
d
y
ą
u
o
ł
o
z
p
t
r
i
ó
a
h
e
c
i
y
z
a
o
d
p
z
m
a
w
?
r
d
k
j
w
o
r
e
r
e
d
w
j
j
z
ó
s
ę
k
y
w
p
57 / 69
- U kobiet dwa chromosomy X
- U mężczyzn chromosom X i chromosom Y
Odpowiedź
Litery
m
i
y
i
k
m
a
i
h
e
ę
j
t
w
o
ą
j
e
?
k
s
s
a
ę
i
j
b
c
,
y
p
o
ż
ł
z
o
o
n
r
c
u
e
p
c
m
y
a
u
k
z
t
u
58 / 69
- Są zmianami w kolejności sekwencji nukleotydów
- Powstają przez zamianę, usunięcie lub dodanie jednego/kilku nukleotydów
- Zazwyczaj powstają podczas replikacji
Odpowiedź
Litery
h
c
t
z
r
e
n
e
j
e
g
e
ę
?
w
a
y
m
k
o
i
r
u
j
y
c
c
m
t
u
a
ą
z
a
s
59 / 69
- Adeina
- Guanina
- Cytozyna
- Tymina
Odpowiedź
Litery
?
y
y
e
o
r
i
a
d
t
o
ż
m
a
a
w
i
ó
n
a
j
w
y
z
e
z
k
s
a
60 / 69
Komórki diploidalne
Odpowiedź
Litery
c
z
a
z
o
m
m
a
o
r
e
j
a
o
i
o
d
y
w
n
p
w
e
o
w
i
ó
m
?
ó
w
r
j
h
o
y
k
n
t
s
m
k
m
y
a
s
ó
k
61 / 69
Gregor Mendel
Odpowiedź
Litery
d
i
z
z
d
o
d
p
z
ł
w
p
i
n
e
w
o
a
?
r
c
a
o
w
o
s
k
e
i
t
s
w
t
r
a
a
z
y
e
t
62 / 69
- Kolor oczu
- Rysy twarzy
- Wzrost
- Barwa głosu
Odpowiedź
Litery
e
i
e
l
y
a
n
c
h
d
j
o
ż
c
?
n
h
i
w
a
n
c
c
i
h
y
y
d
l
a
c
u
k
d
ą
e
e
63 / 69
Zespół wszystkich genów w organizmie.
Odpowiedź
Litery
y
t
o
n
g
o
e
j
o
e
c
s
?
t
p
t
64 / 69
Grupa komórek, która dzieli się w niekontrolowany sposób i nie działa tak, jak powinna. Często jest skutkiem mutacji.
Odpowiedź
Litery
t
c
s
t
z
r
ó
o
w
o
w
?
m
n
e
j
y
65 / 69
Cechami, które nie dotyczą płci, ale są zlokalizowane w chromosomie X.
Odpowiedź
Litery
z
p
?
r
e
s
ą
z
s
ł
o
h
z
i
y
e
m
ż
ę
c
p
y
n
c
ą
c
c
66 / 69
W zależności od czynników środowiskowych i odmiennego trybu życia cechy fenotypowe mogą ulegać zmianie (np. masa ciała).
Odpowiedź
Litery
e
?
w
n
o
w
k
p
a
c
p
y
e
f
o
h
r
e
a
w
ł
ś
c
n
o
k
a
d
j
o
t
o
s
w
i
y
y
67 / 69
Kompletny zestaw chromosomów dla danego gatunku.
Odpowiedź
Litery
a
t
j
?
k
c
t
y
p
r
o
i
s
o
o
t
e
68 / 69
Chromosom
Odpowiedź
Litery
e
z
s
e
r
a
t
ą
i
j
p
u
a
b
o
u
w
n
u
r
a
j
ą
n
s
t
c
d
k
j
o
k
n
a
r
a
t
?
d
69 / 69
- Syntetyczne substancje w żywności
- Związki chemiczne zawarte w dymie papierosowym i spalinach
- Promieniowanie UV i X
- Toksyny grzybów pleśniowych
- Wirusy
Odpowiedź
Litery
j
e
n
y
r
g
a
e
n
k
i
a
n
e
u
a
i
y
ż
t
ó
c
w
z
i
n
y
k
i
m
?
n
m
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
