Zbiorem elementów ożywionych, które tworzą ekosystem.
Pisanie: Fiszki - Biologia - klasa 8 dział 3 - Ekologia
1/118
2/118
Podczas rozwijania się biocenozy na terenie zmienionym przez człowieka lub przez czynniki takie jak pożar, lub powódź.
Odpowiedź
Litery
n
m
z
u
y
?
e
ą
n
d
n
ó
o
i
z
j
c
m
y
e
a
ą
r
k
y
d
w
s
t
i
a
s
e
i
k
c
3/118
- Wyparcie osobników jednego gatunku przez drugi
- Zmiana niszy ekologicznej
Odpowiedź
Litery
ć
ż
g
j
e
o
j
k
u
u
k
o
e
n
m
m
i
ę
k
z
y
c
o
r
n
d
y
a
b
s
m
i
k
e
o
w
k
e
t
c
i
u
t
n
?
4/118
Zależność, w której jeden organizm czerpie korzyści z obecności drugiego, przy czym nie szkodzi mu ani nie przynosi korzyści.
Odpowiedź
Litery
a
t
o
e
o
m
?
z
i
n
o
c
k
m
s
j
s
l
t
e
5/118
Zahamowanie procesów życiowych organizmu i jego śmierć.
Odpowiedź
Litery
o
b
i
j
w
j
c
w
n
i
a
a
p
c
s
r
z
o
n
z
o
w
j
e
s
ś
c
w
o
t
n
l
k
ż
r
?
j
d
e
ż
e
e
n
e
u
u
o
e
a
n
z
z
e
a
k
z
j
r
y
a
o
c
i
e
l
i
r
p
n
o
j
n
t
y
6/118
Okresowe przemieszania się organizmów.
Odpowiedź
Litery
a
ó
m
a
ę
r
?
w
w
i
a
w
n
d
z
y
y
m
o
k
c
7/118
Dokonują selekcji, w wyniku której przy życiu pozostają organizmy zdrowe i silne, a giną osobniki chore i słabe.
Odpowiedź
Litery
ę
n
ł
i
r
j
ż
k
p
p
a
i
u
j
i
c
ą
i
e
d
?
a
ą
n
k
f
n
e
k
8/118
Zależnością międzygatunkową, w której jeden organizm (pasożyt) żyje kosztem drugiego organizmu (żywiciela).
Odpowiedź
Litery
p
s
w
t
y
t
s
ż
m
a
j
i
t
e
?
y
o
o
z
c
c
n
9/118
- Temperatura
- Wilgotność
- Nasłonecznienie
- Stężenie tlenu i dwutlenku węgla
- Zawartość soli mineralnych
- Ukształtowanie terenu
Odpowiedź
Litery
n
y
k
a
y
n
i
y
n
n
e
o
o
i
ż
o
z
ó
d
y
i
h
c
c
ż
e
w
c
w
n
l
?
o
10/118
Zakres zmienności danego czynnika, w którym organizm jest w stanie przetrwać.
Odpowiedź
Litery
o
c
o
e
l
o
i
j
k
o
s
?
n
a
z
e
i
r
t
r
c
z
e
l
t
j
e
a
e
c
n
j
o
s
g
k
t
11/118
- Warunki środowiska
- Dostępność zasobów środowiska
- Powiązania organizmu z innymi organizmami
Odpowiedź
Litery
c
d
?
ą
c
a
n
o
z
k
i
g
ł
k
s
e
l
o
i
s
n
ę
z
i
a
o
a
n
s
ę
12/118
- Doprowadzają do śmierci lub uszkodzenia roślin
- Pobudzają rośliny do wzrostu przez zgryzanie
- Umożliwiają rozwój słabszym gatunkom przez skubanie traw
- Zapobiegają zarastaniu łąk
- Zjadając liście wysokich roślin, sprawiają, że do niskich warstw roślinności dostaje się więcej światła
- Przyczyniają się do zapylania kwiatów i rozsiewania nasion
Odpowiedź
Litery
e
r
r
a
o
d
j
y
n
p
a
e
z
e
ś
y
i
o
d
a
l
r
i
n
o
e
z
k
?
ż
j
r
i
l
n
y
c
c
z
a
m
ą
13/118
- Narządy czepne
- Duża ilość potomstwa
- Sposoby pobierania pokarmu
- Wytwarzanie substancji chemicznych
Odpowiedź
Litery
y
y
c
o
y
z
o
ą
a
m
t
o
d
e
i
n
i
h
z
c
c
r
i
e
j
s
p
t
s
a
c
h
d
n
ó
w
i
c
z
a
r
?
o
ś
o
i
w
i
g
ż
w
o
p
n
a
k
u
a
t
s
w
a
14/118
- Losowe
- Równomierne
- Skupiskowe
Odpowiedź
Litery
k
m
s
e
k
ń
m
z
a
r
n
c
ó
o
y
j
ż
w
z
o
r
y
i
ó
a
e
s
i
e
o
n
z
w
a
b
e
?
i
i
z
o
j
d
r
15/118
- Inaczej nazywa się mutualizmem fakultatywnym
- Jest związkiem przynoszącym korzyści dla obu stron, ale nie jest warunkiem niezbędnym
Odpowiedź
Litery
r
j
c
r
k
a
p
o
r
c
t
y
p
ę
k
j
s
z
a
z
a
e
i
a
o
e
?
u
e
o
r
t
h
c
o
m
y
16/118
Dostępność wody
Odpowiedź
Litery
p
z
n
t
j
i
m
n
e
e
n
o
z
y
g
w
c
n
o
o
a
y
c
y
ó
j
w
w
s
y
?
m
i
ę
ą
y
n
u
j
t
s
w
j
ż
r
d
i
i
z
o
a
e
c
c
e
u
i
k
a
m
s
n
a
m
d
17/118
Antagonistyczną zależnością międzygatunkową, która polega na tym, że jedne organizmy (ofiary) są pokarmem dla innych organizmów (drapieżników).
Odpowiedź
Litery
r
i
?
j
w
s
e
c
d
n
ż
e
a
i
p
t
m
o
y
z
t
c
18/118
Zbliżoną do siebie liczbą osobników w poszczególnych okresach rozwojowych.
Odpowiedź
Litery
a
p
j
h
o
a
y
l
y
p
a
c
i
r
s
?
z
b
t
s
u
e
u
z
z
a
j
i
e
u
c
r
n
m
a
ę
a
i
l
t
w
k
o
a
c
19/118
Do rozprzestrzeniania nasion
Odpowiedź
Litery
c
r
t
o
ś
y
d
o
o
e
y
k
s
r
n
r
w
z
g
l
c
o
u
o
j
ą
z
ż
e
i
r
y
o
ó
l
w
?
n
ś
i
20/118
- Powstały w wyniku działania człowieka
- Są ciągle przekształcane przez człowieka
Odpowiedź
Litery
k
i
t
ą
z
e
c
ę
t
k
u
y
m
h
y
c
s
s
z
e
j
a
c
y
s
s
y
?
z
u
n
z
r
o
a
m
r
e
e
t
21/118
Sposobem rozmieszczenia osobników na zajmowanym przez nie obszarze.
Odpowiedź
Litery
e
z
m
u
s
k
t
r
t
a
e
n
?
s
z
n
j
y
e
t
a
c
t
r
r
u
r
z
p
s
22/118
- Liczebność
- Zagęszczenie
- Rozrodczość
- Śmiertelność
- Struktura przestrzenna
- Struktura wiekowa
- Struktura płciowa
Odpowiedź
Litery
t
n
a
l
c
d
p
p
c
r
c
l
j
r
o
a
e
c
y
h
ż
e
y
c
h
o
n
h
i
t
s
c
e
u
k
a
o
c
y
z
a
?
y
23/118
Zdolnością przystosowywania się organizmu do zmian środowiskowych.
Odpowiedź
Litery
c
l
l
z
e
y
t
o
n
j
e
n
c
a
k
?
i
o
o
t
s
r
a
e
c
m
j
a
g
z
24/118
- Osobniki żyją w oddalonych od siebie grupach
- Występuje często u owadów
Odpowiedź
Litery
ę
e
z
j
e
w
i
o
u
a
p
i
s
r
s
n
s
m
z
k
u
i
z
r
y
e
k
e
?
c
e
c
o
i
c
z
m
k
s
z
y
a
h
r
t
e
25/118
- Specjalna budowa żołądka
- Wyspecjalizowane aparaty gębowe u owadów
- Specyficzne kształty dzioba u ptaków
- Dłuższe jelita
- Szerokie zęby
- Rozwinięte zmysły smaku i węchu
- Rozbudowana górna warga
Odpowiedź
Litery
r
a
r
t
z
k
s
ś
o
e
h
i
n
a
i
o
n
c
ż
i
c
n
w
d
o
i
p
?
o
s
c
o
w
ś
r
a
d
w
r
y
j
i
u
ś
ó
z
o
g
i
ą
o
y
i
m
e
n
c
z
h
a
o
e
c
l
26/118
- Rozrodczość
- Imigracja
- Emigracja
- Śmiertelność
Odpowiedź
Litery
y
k
c
j
w
y
l
ć
ą
i
z
p
e
o
e
i
a
p
u
c
a
c
n
b
e
n
j
c
l
e
h
a
ś
a
w
j
ł
o
i
j
p
j
?
27/118
- Rośliny
- Zwierzęta
- Grzyby
- Protisty
- Bakterie
Odpowiedź
Litery
n
e
y
e
e
i
e
y
a
e
ą
m
o
l
a
b
d
n
k
i
e
ż
l
t
c
n
o
j
o
z
?
28/118
- Ucieczka
- Upodabnianie się do groźnych gatunków
- Kamuflaż
- Substancje toksyczne w ciele
- Kolce
- Udawanie martwego
- Pancerz
Odpowiedź
Litery
p
a
y
n
i
a
n
i
ż
n
u
o
s
r
t
w
a
e
n
s
i
i
u
a
a
y
b
k
a
k
s
ó
k
p
ż
i
d
ę
i
a
a
o
e
k
i
r
j
?
29/118
- Wiek osobników
- Stan zdrowia osobników
- Ilość pokarmu
- Obecność naturalnych wrogów
Odpowiedź
Litery
e
a
e
m
n
o
k
t
w
ś
n
y
i
c
c
w
a
e
o
i
i
o
r
l
w
p
ł
ś
?
ś
ć
l
30/118
- Producenci
- Konsumenci
Odpowiedź
Litery
c
i
y
t
ż
m
a
i
m
a
i
w
r
?
y
o
z
n
z
k
e
p
y
ó
n
o
i
e
r
f
j
o
31/118
Protokooperacja
Odpowiedź
Litery
d
z
a
c
k
ą
a
ż
y
o
o
o
l
a
b
j
z
b
k
ł
j
n
w
y
e
y
ć
i
?
ś
ł
a
a
ą
32/118
- Pozyskują związki organiczne z innych organizmów
- Są nimi organizmy cudzożywne
- Dzielimy je na trzy kategorie
Odpowiedź
Litery
t
n
c
u
y
r
c
i
c
a
s
z
s
h
y
j
u
ą
m
?
i
k
e
n
m
k
ę
e
a
o
z
r
33/118
- Podział przestrzeni na terytoria
- Ustalenie hierarchii w stadzie
- Śmierć słabszych osobników
Odpowiedź
Litery
ż
?
r
n
g
ć
t
w
s
c
k
t
m
e
m
y
o
k
n
k
u
o
i
r
o
k
j
n
ą
a
k
z
e
o
i
n
w
j
w
u
u
t
c
b
e
e
e
34/118
- Strefa I (brak porostów)
- Strefa II (najbardziej odporne formy skorupiaste)
- Strefa III (skorupiaste i listkowate)
- Strefa IV (liczne listkowate)
- Strefa V (listkowate i nieliczne krzaczkowate)
- Strefa VI (listkowate i krzaczkowate)
- Strefa VII (przeważnie porosty krzaczkowate)
Odpowiedź
Litery
a
s
s
k
a
p
e
ł
k
?
k
o
t
s
i
r
t
h
o
s
ę
f
s
l
r
c
a
j
d
a
z
w
o
a
i
a
35/118
Zbiorem elementów nieożywionych, które tworzą ekosystem.
Odpowiedź
Litery
t
p
b
e
i
m
z
s
o
j
?
o
t
c
y
36/118
- Dużo celulozy
- Małą ilość białka
- Mało tłuszczów
Odpowiedź
Litery
p
p
e
k
a
s
r
a
i
e
z
w
ł
o
k
a
ó
a
i
k
e
o
o
k
r
r
w
o
j
e
l
w
d
i
ś
n
r
o
?
m
k
a
i
r
ż
m
a
c
i
n
37/118
Nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, która opisuje zależności między organizmami oraz między organizmami i środowiskiem.
Odpowiedź
Litery
l
g
m
?
k
a
j
e
t
c
o
o
e
z
i
y
s
38/118
- Dostęp do światła
- Dostęp do wody
- Dostęp do soli mineralnych
- Zwierzęta zapylające kwiaty
- Zwierzęta rozsiewające nasiona
Odpowiedź
Litery
o
j
y
j
ą
l
o
r
u
o
e
u
n
j
ę
ś
c
c
z
n
?
n
i
c
r
i
ś
k
o
a
k
39/118
- Długi ogon
- Smukłe ciało
- Duże płuca i obszerna klatka piersiowa
- Rozwinięte narządy zmysłów
- Szerokie nozdrza
- Ostre kły
- Dobrze umięśnione tylne kończyny
Odpowiedź
Litery
s
d
?
i
t
c
c
o
e
a
a
s
k
e
g
h
a
i
r
c
w
o
i
ą
c
n
r
y
z
o
a
a
j
ż
u
n
ś
i
c
o
o
w
r
d
a
d
i
t
i
w
n
w
ó
z
m
p
z
p
e
y
h
i
40/118
- Geograficznych
- Klimatycznych
- Glebowych
Odpowiedź
Litery
a
ę
e
d
?
s
i
w
o
i
t
c
n
c
e
b
a
w
i
s
e
c
i
ę
k
n
d
h
j
a
s
a
i
o
h
s
i
y
k
o
r
l
d
p
41/118
- Pokarm
- Dostęp do wody
- Partnera do rozrodu
- Terytorium
- Miejsce schronienia
Odpowiedź
Litery
u
k
c
ś
i
e
c
o
ę
t
j
j
n
k
i
r
r
o
j
ą
n
z
o
a
a
z
z
c
u
ę
?
e
w
42/118
- Zewnętrzne, znajdujące się na powierzchni ciała żywiciela
- Wewnętrzne, żyjące wewnątrz ciała swoich żywicieli
Odpowiedź
Litery
e
y
a
g
?
i
z
l
s
j
t
o
y
d
r
m
ż
e
p
k
i
i
a
n
u
y
y
a
p
43/118
Związek przynoszący korzyści dla obu stron.
Odpowiedź
Litery
i
m
m
u
y
m
m
e
l
t
u
o
a
a
z
a
w
c
z
?
y
n
44/118
- Upodabnianie się do podłoża
- Tworzenie pułapek
- Udawanie rośliny
- Paraliżowanie ofiary
- Wzbudzanie zainteresowania
- Wabienie przynętą
- Skradanie się
- Atak z ukrycia
Odpowiedź
Litery
o
i
a
r
i
a
ż
o
w
o
ę
y
a
p
b
s
p
n
k
j
a
o
n
l
e
?
s
w
s
i
i
y
ó
45/118
Rywalizacją organizmów tego samego gatunku o te same, ograniczone zasoby środowiska.
Odpowiedź
Litery
a
u
n
n
m
e
g
s
t
n
r
a
y
z
t
e
h
a
ę
r
e
j
w
y
k
u
c
?
j
k
r
ą
i
k
c
a
a
t
r
z
z
k
w
n
c
u
w
o
e
o
46/118
Cechy ekosystemu oraz zależności, które w nim występują.
Odpowiedź
Litery
o
ż
ą
m
z
w
z
c
y
d
e
o
a
o
t
e
a
i
r
r
m
s
m
n
z
a
p
j
a
p
i
l
o
o
?
n
k
i
c
ć
p
d
c
e
g
o
i
47/118
Podczas fotosyntezy roślin
Odpowiedź
Litery
?
e
c
a
e
i
w
i
a
ł
i
s
ę
o
i
z
r
k
g
s
z
o
k
n
ń
r
z
a
e
s
e
e
ó
a
w
c
ą
n
y
s
e
r
m
n
j
n
e
p
i
t
h
h
z
p
b
a
a
c
n
ł
j
c
s
n
t
e
z
c
w
a
g
48/118
Energia słoneczna → Producenci → Konsumenci I rzędu → Konsumenci II rzędu → Konsumenci III rzędu
Odpowiedź
Litery
o
e
e
s
?
e
p
p
s
t
g
n
i
p
c
i
a
i
t
i
m
r
j
y
s
e
n
z
ł
w
r
y
e
i
r
a
d
ę
z
a
y
c
h
e
s
w
e
e
k
k
m
a
e
z
i
s
w
t
49/118
Zależności między organizmami, które przynoszą straty choć jednej ze stron.
Odpowiedź
Litery
a
z
n
i
n
i
s
ł
g
m
d
t
a
y
e
?
i
y
y
a
c
z
a
n
n
a
y
z
c
a
t
w
o
z
m
a
n
50/118
- Rozwijająca się
- Ustabilizowana
- Wymierająca
Odpowiedź
Litery
e
r
t
ż
l
a
k
w
y
c
j
n
i
i
y
ó
y
i
j
p
p
o
a
a
?
y
u
m
p
51/118
Związek między roślinami kwiatowymi a zapylaczami.
Odpowiedź
Litery
o
r
y
p
m
t
a
e
t
i
r
s
e
p
j
a
o
k
?
o
p
z
c
r
c
e
j
k
o
ł
o
d
52/118
Stosunek liczby osobników w poszczególnych okresach rozwoju.
Odpowiedź
Litery
ą
w
w
?
e
a
o
i
n
r
u
k
u
y
t
k
m
o
z
s
t
c
ą
y
r
w
a
53/118
Procesem zmian zachodzących stopniowo w ekosystemie, który prowadzi do powstania ekosystemu o większej liczbie gatunków.
Odpowiedź
Litery
s
e
c
j
u
t
?
c
k
y
s
z
e
a
j
m
s
54/118
Liczbę wszystkich osobników tego samego gatunku, znajdujących się na określonym obszarze w tym samym czasie.
Odpowiedź
Litery
ś
c
c
k
n
l
?
e
b
ć
i
ś
z
r
l
e
o
o
a
o
55/118
- Osłabiają organizm żywiciela
- Zatruwają organizm żywiciela
- Przenoszą wiele chorób
- Przynoszą wiele strat w uprawach i hodowlach
Odpowiedź
Litery
e
i
y
a
c
y
d
e
i
a
s
j
z
p
o
o
k
y
e
a
d
t
ż
ą
z
m
j
r
n
?
a
p
a
l
n
y
z
r
56/118
Odłączenie się osobnika od populacji w celu poszukiwania pokarmu lub partnera do rozrodu.
Odpowiedź
Litery
ą
i
c
z
a
r
m
a
y
e
o
y
g
n
m
a
?
c
w
j
57/118
- Konflikty o pokarm
- Łatwiejsze rozprzestrzenianie się chorób i pasożytów
- Walki o dominację i partnerki
Odpowiedź
Litery
y
m
a
j
e
e
i
a
k
i
ż
c
d
y
r
w
w
g
u
e
p
a
?
i
58/118
- Uzyskanie znacznie większej ofiary przez polowanie w grupie niż w pojedynkę
- Łatwiejsza obrona terytorium oraz przed drapieżnikiem
- Wspólna opieka nad młodymi, która zwiększa szansę ich przeżycia
Odpowiedź
Litery
u
k
i
?
j
g
y
e
a
i
y
e
ż
w
z
e
a
r
i
t
l
e
p
a
m
c
59/118
Rosiczka
Odpowiedź
Litery
ś
e
i
o
k
k
e
a
p
o
a
y
u
d
p
j
i
?
r
i
y
y
n
a
s
a
ż
t
l
k
n
t
e
y
j
g
r
n
ł
w
d
r
z
60/118
Na zanieczyszczenie atmosfery dwutlenkiem siarki.
Odpowiedź
Litery
p
z
ó
l
s
o
ą
?
w
e
g
l
c
c
a
o
w
e
n
t
s
r
z
s
r
ż
o
a
e
i
i
y
n
61/118
- Organizmy tego samego gatunku
- Organizmy innych gatunków
Odpowiedź
Litery
ż
c
l
y
i
ó
w
i
n
h
d
e
o
n
o
z
o
n
?
y
y
o
a
c
ż
n
w
k
c
y
62/118
- Powietrze
- Gleba
- Woda
- Skały
Odpowiedź
Litery
ż
m
e
b
t
i
n
l
t
o
k
i
a
u
ą
e
e
l
?
d
j
y
o
e
p
n
a
e
o
63/118
Procesem krążenia pierwiastków w ekosystemie, między środowiskiem nieożywionym a organizmami.
Odpowiedź
Litery
t
e
?
m
y
ż
r
n
c
k
i
m
e
i
e
r
i
j
z
ą
s
e
a
t
64/118
- Wytwarzają związki organiczne ze związków nieorganicznych
- Są nimi organizmy samożywne
Odpowiedź
Litery
r
y
c
r
c
e
z
d
u
e
p
i
n
y
z
u
j
ą
i
r
s
a
t
c
h
c
m
ę
o
k
a
?
65/118
Stosunek liczby osobników żeńskich do męskich.
Odpowiedź
Litery
y
?
t
p
c
s
n
c
ą
i
u
r
w
m
a
y
o
z
k
a
t
ł
r
o
u
w
ą
66/118
- Osobniki żyją pojedynczo lub w grupach
- Osobniki znajdują się w różnych odległościach od siebie
- Może świadczyć o dobrych warunkach środowiskowych
Odpowiedź
Litery
r
e
i
m
z
y
z
?
u
s
o
z
e
e
y
i
r
k
z
m
c
a
i
s
a
t
l
s
e
r
ę
e
o
z
c
h
c
n
e
w
o
j
67/118
- Mutualizm
- Komensalizm
Odpowiedź
Litery
n
c
i
c
i
ś
ż
t
d
i
s
a
n
z
i
l
a
c
t
g
c
n
y
o
a
a
s
z
o
n
z
y
o
a
e
i
e
o
l
?
c
h
ę
n
z
68/118
Dzięki procesom naturalnej regulacji, które są związane z oddziaływaniem organizmów na siebie.
Odpowiedź
Litery
s
n
s
t
g
ó
ę
y
t
w
y
m
d
n
e
z
i
s
i
r
y
k
t
u
i
t
c
e
a
w
s
u
w
z
e
?
y
n
m
i
a
k
e
j
w
r
m
o
a
z
e
o
69/118
- Do pozyskiwania żywności
- Do pozyskiwania surowców
- Do niematerialnego użytkowania
Odpowiedź
Litery
y
k
e
y
g
r
u
o
e
z
m
k
y
w
t
c
s
o
o
s
z
y
s
ę
d
i
s
t
e
o
e
?
j
70/118
- Przyczepia się do skóry za pomocą wydłużonego aparatu z ząbkami
- Posiada grzbieto-brzusznie spłaszczone ciało
Odpowiedź
Litery
l
z
k
?
a
j
e
c
s
z
h
c
s
a
k
z
y
ę
e
t
e
y
c
m
u
z
r
r
i
71/118
Znaczną przewagą osobników dojrzałych i starych.
Odpowiedź
Litery
j
?
h
r
z
k
a
j
y
e
ę
a
j
m
o
i
ą
u
a
e
y
m
c
t
a
r
a
c
r
w
e
z
p
a
l
i
c
p
c
y
s
u
72/118
Najkorzystniejszą wartość czynnika środowiska.
Odpowiedź
Litery
p
t
o
z
c
s
o
e
i
m
j
t
r
i
z
l
n
m
k
m
u
g
z
k
i
y
w
y
a
r
o
e
j
u
c
o
a
c
e
e
a
a
o
?
n
n
l
73/118
Porosty ustawione od najmniej do najbardziej wrażliwych na zanieczyszczenie atmosfery dwutlenkiem siarki.
Odpowiedź
Litery
y
t
z
a
s
r
o
w
?
w
r
c
ę
o
ą
k
o
t
o
o
s
p
l
74/118
- Posiada krótkie odnóża z zakrzywionymi pazurkami
- Posiada gryząco-ssący aparat gębowy, za pomocą którego pobiera krew
- Złożone jaja przyczepia do włosów
Odpowiedź
Litery
s
c
a
w
y
m
ł
y
e
o
ę
h
w
?
e
r
o
i
s
t
j
r
a
g
e
a
z
c
u
w
z
z
k
75/118
Wąskim zakresem tolerancji ekologicznej wobec badanego czynnika.
Odpowiedź
Litery
k
n
a
m
w
z
m
a
z
z
j
u
y
s
r
o
c
k
y
o
i
ą
w
?
ź
i
n
ę
t
a
r
y
s
e
h
i
e
g
r
k
a
c
76/118
- Dostępności pokarmu
- Częstotliwości przystępowania do rozrodu
Odpowiedź
Litery
w
z
a
i
z
ś
a
t
g
p
e
m
c
a
o
n
w
e
s
o
o
e
z
a
a
g
y
a
a
ż
t
t
i
o
?
y
c
o
b
l
d
l
w
w
n
d
77/118
Podczas rozwijania się biocenozy w miejscu, w którym wcześniej nie było żadnych organizmów.
Odpowiedź
Litery
a
c
y
i
y
s
z
i
u
k
ą
e
y
p
e
k
w
ą
m
t
r
o
n
s
o
c
a
m
j
z
i
d
d
n
e
n
i
?
e
78/118
Uporządkowanym ciągiem gatunków, w którym każdy organizm jest zjadany przez następny.
Odpowiedź
Litery
h
c
t
w
p
a
r
c
y
?
e
ń
m
s
o
ł
k
a
y
o
m
u
c
z
j
79/118
Zbiorem elementów ożywionych i nieożywionych, które na siebie wpływają.
Odpowiedź
Litery
z
s
e
m
t
s
y
o
m
t
c
e
y
e
j
?
k
s
80/118
Gatunki mające szerokie zakresy tolerancji występują powszechnie, a gatunki o wąskich zakresach tolerancji występują na niewielkich obszarach.
Odpowiedź
Litery
o
s
o
c
t
g
ę
c
n
c
t
u
w
e
k
w
n
m
ó
w
j
c
a
r
e
ż
j
o
o
i
r
h
z
i
ó
e
d
ą
h
i
s
e
r
c
t
w
o
a
e
e
k
a
r
l
ó
a
s
a
s
w
a
s
c
n
o
r
i
k
y
r
n
n
i
o
a
k
y
t
u
g
s
z
z
n
h
k
l
a
?
h
c
t
z
k
a
i
i
ę
p
81/118
Zależności między organizmami, które nie przynoszą strat i przynajmniej jedna ze stron odnosi z nich korzyści.
Odpowiedź
Litery
i
n
i
y
o
t
y
z
z
a
n
w
n
n
a
a
t
c
z
m
z
e
?
a
m
e
a
i
d
a
a
ł
y
c
n
g
i
n
s
y
82/118
- Symbioza
- Protokooperacja
Odpowiedź
Litery
n
j
z
w
y
m
o
d
e
a
a
e
k
?
ż
r
j
ó
r
i
i
l
a
a
u
m
y
i
z
u
m
t
u
83/118
- Konsumenci I rzędu (roślinożercy)
- Konsumenci II rzędu (mięsożercy żywiący się roślinożercami)
- Konsumenci III rzędu (mięsożercy żywiący się mięsożercami)
Odpowiedź
Litery
i
w
o
y
a
n
ó
m
d
t
r
i
k
a
e
k
u
t
i
e
s
l
e
n
m
?
j
g
n
z
a
e
o
i
e
k
84/118
Grupy organizmów, które pozyskują pokarm w podobny sposób i zajmują te same miejsca w łańcuchach pokarmowych.
Odpowiedź
Litery
c
m
i
i
t
o
s
z
ą
z
o
r
e
c
?
m
o
y
n
f
y
z
p
85/118
Liczba osobników i gatunków, które zajmują określone poziomy troficzne, utrzymuje się na stałym poziomie.
Odpowiedź
Litery
c
w
z
n
z
r
,
i
m
c
s
n
a
o
ż
y
e
n
e
a
t
z
ó
g
w
s
o
n
c
i
e
a
o
j
e
d
e
e
t
a
s
?
o
n
y
m
j
t
w
i
a
s
k
86/118
Przynoszeniem korzyści przynajmniej jednej ze stron oraz niepowodowaniem żadnych strat.
Odpowiedź
Litery
j
n
r
a
c
e
h
s
e
s
c
y
n
a
c
g
o
i
t
n
t
i
a
e
t
o
n
y
ę
k
?
u
y
l
e
ż
m
ą
i
z
z
i
ś
a
c
r
n
z
a
z
87/118
Antagonistyczna zależność międzygatunkowa, w której roślinożerca zjada rośliny i odnosi z tego korzyści, a rośliny odnoszą straty.
Odpowiedź
Litery
ś
t
o
o
r
o
ć
c
s
o
e
o
j
t
ś
?
r
l
n
n
e
i
ż
88/118
Przewagą młodocianych osobników
Odpowiedź
Litery
c
c
o
p
l
h
s
a
ą
y
j
p
e
j
r
r
i
e
z
a
a
a
c
w
c
j
a
r
ę
ę
m
i
i
o
a
?
k
s
u
y
u
z
t
j
z
89/118
- Inaczej nazywa się ją mutualizmem obligatoryjnym
- Jest związkiem między organizmami, który jest niezbędny do ich przeżycia
- Jeśli jeden z organizmów pozostanie bez pary, umiera
Odpowiedź
Litery
a
z
k
r
y
m
o
s
r
i
t
e
s
?
z
c
z
a
ę
a
u
h
b
y
y
m
c
e
i
j
90/118
Liczbę osobników przypadających na jednostkę powierzchni lub objętość środowiska.
Odpowiedź
Litery
g
n
c
l
e
o
z
z
e
z
c
ę
ś
s
?
o
a
k
i
r
e
a
91/118
Energię słoneczną
Odpowiedź
Litery
n
y
n
t
f
r
o
l
c
z
a
w
i
z
p
o
w
s
w
z
g
y
y
n
w
c
t
?
s
r
o
z
d
k
z
e
a
o
h
z
ą
y
r
o
n
t
y
z
w
i
r
ó
o
c
c
y
a
u
i
k
d
j
ą
i
t
o
o
a
y
ś
s
n
a
92/118
- Osobniki żyją w jednakowych odległościach od siebie
- Występują u niektórych gatunków roślin oraz zwierząt drapieżnych
Odpowiedź
Litery
j
ę
o
c
i
n
a
t
i
e
s
y
m
e
e
z
?
e
e
r
r
z
z
a
n
z
k
w
m
h
z
r
u
m
ó
r
y
i
e
s
n
e
o
c
c
i
r
93/118
Rywalizacją organizmów różnych gatunków o te same, ograniczone zasoby środowiska.
Odpowiedź
Litery
k
n
g
n
c
a
a
t
y
h
j
z
u
m
ę
y
z
t
k
n
a
u
k
z
k
j
e
m
ę
s
r
r
?
a
a
y
c
i
e
r
c
w
u
o
d
e
o
i
94/118
- Naturalne
- Sztuczne
Odpowiedź
Litery
j
ó
s
s
ó
i
e
a
i
r
k
e
a
o
w
e
z
o
t
s
ę
ż
e
w
n
a
y
?
d
m
k
i
j
r
y
95/118
Zależności międzygatunkowe, w których jeden organizm jest pokarmem innego.
Odpowiedź
Litery
?
w
o
c
e
l
i
ś
y
z
o
r
m
m
a
n
y
i
m
k
a
ż
m
a
z
y
o
o
n
a
a
i
w
p
c
96/118
- Ożywione
- Nieożywione
Odpowiedź
Litery
n
ą
o
k
ł
k
d
k
i
e
i
y
?
w
z
g
n
a
s
r
i
j
i
d
o
r
ó
j
z
e
y
n
o
a
a
w
y
w
w
r
m
a
ś
a
c
a
j
p
z
n
o
97/118
- Hirudyna
- Histamina
- Substancja znieczulająca
Odpowiedź
Litery
w
l
c
s
t
e
j
c
i
ś
i
e
j
u
e
i
n
i
k
i
z
h
n
e
a
j
u
s
e
i
l
w
e
ę
i
n
ą
z
b
c
r
n
m
j
e
i
a
j
a
s
k
a
a
s
k
?
p
d
k
j
98/118
- Do pozyskiwania żywności
- Do pozyskiwania surowców
- Do niematerialnego użytkowania
Odpowiedź
Litery
s
i
m
z
e
k
y
y
r
s
w
e
t
?
o
u
o
j
s
y
c
y
d
e
o
g
k
t
e
s
z
ę
o
99/118
Określone wymagania życiowe organizmu.
Odpowiedź
Litery
y
z
n
a
s
m
w
?
z
ą
o
n
z
e
y
a
n
c
i
o
c
o
i
l
k
ą
g
100/118
- Usunięcie z ekosystemu jednego z występujących tam gatunków
- Pojawienie się w ekosystemie obcego gatunku
Odpowiedź
Litery
d
d
a
z
y
ó
k
k
o
n
d
n
k
r
ł
w
o
z
k
h
h
h
s
i
g
o
o
c
w
a
d
e
i
z
?
a
ó
s
i
m
e
a
i
c
a
t
o
c
p
p
c
y
r
w
a
i
e
w
j
e
101/118
Zwiększyć ilość soli mineralnych w glebie i wodzie poprzez stosowanie sztucznych nawozów.
Odpowiedź
Litery
m
i
i
s
e
?
a
e
y
j
e
b
e
z
o
ż
k
w
a
w
i
s
b
o
m
c
r
o
m
e
s
ó
i
i
g
ć
e
z
w
i
k
s
k
y
ł
t
z
u
o
o
b
e
t
r
p
a
102/118
Rywalizacją organizmów o te same, ograniczone zasoby środowiska.
Odpowiedź
Litery
j
m
e
n
?
c
k
c
t
s
y
k
a
j
e
o
n
u
z
r
103/118
Ekosystem
Odpowiedź
Litery
z
m
i
c
i
z
a
?
ą
i
o
b
n
z
o
o
a
p
o
w
o
b
r
t
e
o
e
c
t
r
104/118
- Przyczepia się do ścian jelita żywiciela za pomocą haczyków i przyssawek
- Nie posiada układu pokarmowego
- Wchłania substancje pokarmowe całą powierzchnią ciała
Odpowiedź
Litery
z
i
s
y
u
u
h
c
e
y
a
o
i
b
e
t
ę
a
e
s
t
o
k
r
n
r
r
z
m
c
i
z
?
e
c
a
y
j
j
m
105/118
- Bakterie brodawkowe żyją w brodawkach korzeni roślin
- Bakterie tworzą związki azotowe, z których korzystają rośliny
- Bakterie pobierają z roślin związki organiczne
Odpowiedź
Litery
ę
ć
i
y
z
a
i
b
t
m
o
ą
o
l
n
m
y
r
o
m
c
o
y
w
z
t
u
e
a
c
ę
a
a
o
m
a
a
e
g
d
i
l
?
r
t
y
b
j
m
o
w
w
b
k
s
ś
o
a
ż
a
b
p
i
i
d
n
k
p
m
e
a
r
y
i
i
z
a
w
ś
n
l
106/118
- Młodzieńczy — od narodzin do osiągnięcia dojrzałości płciowej
- Rozrodczy — od osiągnięcia dojrzałości płciowej do utraty zdolności do rozmnażania się
- Starości — od utraty zdolności do rozmnażania się do śmierci
Odpowiedź
Litery
e
s
o
k
a
g
g
ó
g
k
i
a
o
e
u
o
a
c
r
w
ó
e
m
r
y
ż
w
ż
a
o
n
u
?
o
e
n
d
i
w
w
z
ż
j
ł
r
y
y
k
m
i
n
z
o
j
e
i
r
w
y
107/118
- Powstały bez udziału człowieka
- Wpływ człowieka na nie jest ograniczony
Odpowiedź
Litery
t
a
e
o
i
j
u
e
c
n
s
c
r
y
s
?
h
e
k
m
a
t
y
y
r
n
u
s
z
m
r
k
l
a
ą
a
z
t
ę
y
e
108/118
Liczbę osobników danej populacji, które umarły w określony czasie.
Odpowiedź
Litery
a
l
o
e
e
m
ś
?
ś
r
c
i
o
n
t
o
k
ś
ć
r
l
e
109/118
Sztuczne
Odpowiedź
Litery
a
n
a
g
m
j
ą
o
a
n
s
r
y
i
d
t
n
k
a
i
s
r
a
n
e
a
k
ł
e
e
k
o
a
ż
r
a
n
ó
j
e
c
?
s
y
o
j
b
e
z
z
i
n
w
a
w
ó
i
e
110/118
Liczba potomstwa wydawanego na świat w określonym czasie.
Odpowiedź
Litery
j
ś
z
ć
o
t
t
s
z
d
c
o
e
r
r
c
o
?
o
o
111/118
Dołączenie nowych osobników do istniejącej populacji.
Odpowiedź
Litery
z
a
c
m
i
m
y
j
g
a
n
i
r
w
y
?
ą
a
c
o
112/118
- Wytwarzanie struktur obronnych (kolce lub ciernie)
- Odstraszanie za pomocą substancji chemicznych
- Kamuflowanie się
- Upodabnianie się do trujących roślin
Odpowiedź
Litery
ż
a
y
n
j
p
e
r
n
z
o
n
e
e
i
z
w
l
j
i
e
r
z
i
a
b
z
?
i
p
i
n
b
d
o
s
k
a
ó
m
z
p
ś
o
o
r
s
m
e
i
p
i
k
d
e
ż
y
r
n
y
d
y
r
o
e
r
113/118
Zależność między grzybem a glonem w plesze porostu.
Odpowiedź
Litery
z
i
o
b
r
y
j
?
m
z
a
ł
d
s
e
y
s
p
m
o
t
y
c
e
k
114/118
Grupa osobników należąca do tego samego gatunku, która żyje na określonym obszarze w tym samym czasie.
Odpowiedź
Litery
c
?
p
p
j
j
t
o
o
o
s
c
t
a
u
e
a
l
115/118
Rodzajem symbiozy, która jest zależnością między roślinami nasiennymi a grzybami.
Odpowiedź
Litery
m
e
m
r
c
z
y
i
o
y
a
t
?
s
j
z
k
116/118
- Pierwotna
- Wtórna
Odpowiedź
Litery
ż
z
k
y
a
r
m
e
ó
s
j
i
y
j
n
a
e
s
d
j
u
a
c
r
i
o
e
k
?
i
w
117/118
Na wyznaczeniu badanego obszaru i policzeniu wszystkich osobników danego gatunku, które się tam znajdują.
Odpowiedź
Litery
z
a
p
c
l
d
i
e
g
e
?
a
o
e
y
a
n
a
ę
n
s
g
b
a
z
c
z
z
i
n
a
m
118/118
Przestrzeń, w której występuje dany organizm.
Odpowiedź
Litery
o
w
i
m
?
a
a
e
l
i
i
d
y
e
s
m
y
z
k
s
c
n
–
poprawności
0Poprawne
0Błędy
0:00Czas
